Nghệ An đề nghị áp dụng cơ chế đặc thù để cấp phép đất san lấp cho 10 dự án trọng điểm. Ảnh: Văn Thanh

Nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư trọng điểm, Nghệ An đang đề xuất áp dụng cơ chế đặc thù trong khai thác đất san lấp theo Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP ngày 21/9/2025 của Chính phủ. Theo khảo sát của các đơn vị liên quan, tổng khối lượng đất đá cần thiết cho 10 dự án ước tính hơn 10 triệu m³.

Trong đó, riêng 6 khu công nghiệp của ba nhà đầu tư hạ tầng VSIP, WHA và Hoàng Thịnh Đạt cần khoảng 7 triệu m³ đất đá. Các dự án giao thông quốc gia gồm cao tốc Vinh – Thanh Thủy và đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam cần gần 2 triệu m³ cho thi công đường và khu tái định cư.

Phần đất còn lại được đề xuất dự phòng cho các dự án trọng điểm khác như nâng cấp mở rộng Cảng Hàng không quốc tế Vinh và Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên.

Theo đó, 10 dự án được Nghệ An đề nghị áp dụng cơ chế đặc thù gồm: KCN VSIP Nghệ An 2 (xã Tân Châu); KCN VSIP Nghệ An 3 (xã Hưng Nguyên); KCN WHA Zone 1 (xã Trung Lộc); KCN WHA Zone 2 (xã Phúc Lộc và Thần Lĩnh); KCN Hoàng Mai I (phường Hoàng Mai); KCN Hoàng Mai II (phường Hoàng Mai và xã Quỳnh Thắng); Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam; Cao tốc Vinh – Thanh Thủy; Cảng Hàng không quốc tế Vinh; Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên.

Theo Luật Địa chất khoáng sản năm 2024, việc mở mỏ khai thác đất san lấp nhóm III và IV phải trải qua nhiều thủ tục hành chính, đấu giá và cấp quyền khai thác, với thời gian ước tính từ 18 đến 24 tháng. Đây được coi là rào cản lớn đối với các dự án đang yêu cầu tiến độ nhanh.

Được biết, việc tỉnh Nghệ An việc áp dụng Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP của Chính phủ sẽ cho phép các dự án sử dụng quy trình rút gọn, giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết. Nguồn đất san lấp được cung cấp kịp thời sẽ tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, bảo đảm tiến độ thi công.

Tuy vậy, ông cũng khẳng định việc áp dụng cơ chế đặc thù vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định về an toàn mỏ, trật tự khai thác, giám sát vận chuyển và bảo vệ môi trường.

Theo Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP cho phép nhiều ưu tiên nhằm tháo gỡ vướng mắc trong cung ứng vật liệu cho các dự án trọng điểm. Cụ thể: Không phải thực hiện thủ tục quyết định/chấp thuận chủ trương đầu tư, không cần phê duyệt dự án đầu tư; không phải căn cứ quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất hằng năm; không phải làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất (trừ đất quốc phòng, an ninh); không phải thực hiện thẩm định và phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, không cần giấy phép môi trường hay đăng ký môi trường; không phải căn cứ phương án quản lý địa chất – khoáng sản theo Điều 12 Luật Địa chất và khoáng sản.

Ngoài ra, nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP cho phép gia hạn và điều chỉnh giấy phép khai thác, nâng công suất đối với các mỏ đang hoạt động để phục vụ các công trình trọng điểm. Đối với khoáng sản nhóm III và IV, công suất có thể được nâng không hạn chế, trong khi cát sỏi chỉ được phép tăng tối đa 50% công suất.

Việc Nghệ An kiến nghị áp dụng cơ chế đặc thù được đánh giá là giải pháp cấp thiết, kỳ vọng tháo gỡ nút thắt vật liệu san lấp, bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm của tỉnh và các dự án quốc gia đi qua địa bàn.