Chiêu trò tinh vi, bất chấp tính mạng cộng đồng

Những vụ án được Phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an TP Hà Nội triệt phá đã phơi bày một thực trạng đáng báo động về cách thức hoạt động của các đường dây kinh doanh phi pháp này. Các đối tượng đã lợi dụng những lỗ hổng trong quản lý, sự thiếu đạo đức kinh doanh để trục lợi trên sức khỏe người dân.

Điển hình là trường hợp cơ sở giết mổ lợn của Lê Văn Tươi (xã Khánh Hà, huyện Thường Tín cũ), đối tượng đã ngang nhiên thu mua lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi về giết mổ. Nguồn cung cấp lợn bệnh này được xác định là từ Đặng Văn Huy, một mắt xích quan trọng trong đường dây thu gom. Sau khi được giết mổ tại cơ sở không đảm bảo vệ sinh, số thịt lợn nhiễm bệnh này được tuồn thẳng vào các chợ đầu mối, len lỏi vào từng bữa ăn của người dân.

Tương tự, tại chợ Phùng Khoang, phường Đại Mỗ, hai đối tượng Dư Đình Hợi và Nguyễn Viết Chiếm đã bị phát hiện kinh doanh hàng trăm cân thịt lợn biến đổi màu sắc, bốc mùi hôi thối và nhiễm dịch tả lợn châu Phi. Để che mắt người tiêu dùng và các cơ quan chức năng, Hợi và Chiếm đã dùng thủ đoạn cực kỳ tinh vi và táng tận lương tâm: Dùng tiết lợn tẩm ướp lên thịt để tạo màu sắc tươi ngon giả, rồi trộn lẫn với thịt lợn tươi sống. Số thịt "bẩn" này không chỉ được bán cho tiểu thương mà còn cung cấp cho các cửa hàng, thậm chí là nhà ăn, nơi phục vụ hàng trăm suất ăn mỗi ngày.

Những chiêu trò này không chỉ cho thấy sự liều lĩnh, bất chấp pháp luật mà còn là sự coi thường sức khỏe và tính mạng của hàng triệu người tiêu dùng tại Hà Nội. Mục đích duy nhất của những đối tượng này là tối đa hóa lợi nhuận, bất chấp mọi rủi ro và hậu quả khôn lường mà chúng gây ra cho xã hội.

"Án tử" trên bàn ăn

Việc tiêu thụ thịt lợn nhiễm bệnh, đặc biệt là dịch tả lợn châu Phi và thịt lợn chết không qua kiểm dịch tiềm ẩn vô số hiểm họa đối với sức khỏe con người, từ các bệnh cấp tính đến mãn tính, thậm chí là tử vong.

Bác sĩ Lê Văn Thiệu, Khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết, thịt lợn mắc bệnh hoặc đã thối rữa không chỉ tiềm ẩn các loại vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm như Salmonella, E.coli, Clostridium perfringens mà còn chứa các độc tố nguy hiểm sinh ra trong quá trình phân hủy. Một trong số đó là độc tố endotoxin có khả năng bền nhiệt cao, nghĩa là nấu chín hay đun sôi ở 100°C cũng không tiêu diệt được hoàn toàn. Việc tiêu thụ thực phẩm chứa các độc tố này có thể gây ngộ độc cấp tính với biểu hiện sốt, đau bụng dữ dội, nôn mửa, tiêu chảy kéo dài, trong những trường hợp nặng có thể dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, tổn thương gan, thận.

Lợn có biểu hiện nhiễm bệnh tại cơ sở giết mổ của Lê Văn Tươi và Nguyễn Thị Thư. Ảnh: TT

Việc sử dụng các loại hóa chất, chất tạo màu để "phù phép" thịt bẩn cũng là một mối hiểm họa nghiêm trọng. Các chất này khi tích tụ trong cơ thể có thể gây tổn thương gan, thận, hệ tiêu hóa, thậm chí là ung thư nếu sử dụng lâu dài. Đây là một "án tử" từ từ mà người tiêu dùng không thể nhìn thấy ngay lập tức.

Những vụ việc như thế này gây ra sự hoang mang, mất niềm tin sâu sắc trong cộng đồng về chất lượng thực phẩm. Người dân không biết tin vào đâu, không dám tin vào những sản phẩm được bày bán tràn lan trên thị trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sinh hoạt hàng ngày.

Cần một hệ thống kiểm soát chặt chẽ hơn

Việc Công an Hà Nội liên tiếp triệt phá các đường dây buôn bán lợn chết, lợn bệnh cho thấy sự nỗ lực của lực lượng chức năng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, sự tồn tại và phát triển của những đường dây này cũng bộc lộ những lỗ hổng, thách thức lớn trong công tác quản lý và kiểm soát.

Trách nhiệm đầu tiên thuộc về các cơ quan quản lý nông nghiệp và thú y địa phương. Cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ từ khâu chăn nuôi, tiêm phòng, kiểm dịch. Các trang trại, hộ chăn nuôi cần được giám sát thường xuyên để đảm bảo vật nuôi khỏe mạnh, không bị dịch bệnh. Việc cấp giấy chứng nhận kiểm dịch cần được thực hiện nghiêm túc, tránh tình trạng làm giả, hợp thức hóa cho lợn bệnh.

Các lò mổ "chui", không phép hoặc không đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm phải được rà soát, xử lý triệt để. Cần có quy định rõ ràng và thực thi nghiêm ngặt về điều kiện vệ sinh, trang thiết bị tại các cơ sở giết mổ. Mọi sản phẩm trước khi đưa ra thị trường phải được kiểm dịch chặt chẽ bởi cơ quan thú y.

Bên cạnh đó, trách nhiệm của lực lượng quản lý thị trường, y tế và chính quyền địa phương tại các chợ đầu mối, chợ dân sinh, nhà hàng, quán ăn là vô cùng quan trọng. Cần tăng cường kiểm tra đột xuất, phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, kém chất lượng. Việc xử phạt phải đủ sức răn đe, tránh tình trạng "phạt cho tồn tại".

Ông Nguyễn Mạnh Quyền, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội trả lời tại phiên chất vấn. Ảnh: Viết Thành

Tại phiên chất vấn HĐND TP Hà Nội, ông Nguyễn Mạnh Quyền, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết: “Vấn đề về an toàn vệ sinh thực phẩm có rất nhiều khâu, từ trồng trọt, chăn nuôi, cho đến lưu thông, rồi đến bảo quản, chế biến. Các khâu trước bảo đảm nhưng khâu bảo quản và chế biến không bảo đảm thì cũng ảnh hưởng đến vấn đề chất lượng của thực phẩm, do đó, Thành phố cần tiếp tục nghiên cứu về mô hình quản lý liên quan đến vấn đề vệ sinh thực phẩm”.

Mặc dù đã có các quy định về an toàn thực phẩm, nhưng thực tế cho thấy các chế tài xử phạt vẫn chưa đủ sức răn đe đối với những hành vi trục lợi trên sức khỏe cộng đồng. Cần xem xét, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật để tăng nặng hình phạt, đặc biệt là đối với các hành vi tổ chức đường dây, tái phạm nhiều lần, gây hậu quả nghiêm trọng.

Ngoài trách nhiệm của các cơ quan chức năng, sự chủ động của người tiêu dùng cũng đóng vai trò quan trọng. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức trong việc lựa chọn thực phẩm, chỉ mua ở những địa điểm uy tín, có nguồn gốc rõ ràng, tem nhãn đầy đủ. Đồng thời, cần chủ động tố giác các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm cho cơ quan chức năng.

Để chống lại thực phẩm bẩn, cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các bộ, ngành và địa phương, từ khâu sản xuất, chế biến, vận chuyển đến khâu tiêu thụ. Tránh tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm, hoặc bỏ lọt các vi phạm.

Các vụ án về buôn bán lợn chết, lợn bệnh ở Hà Nội là một lời cảnh tỉnh đanh thép, cho thấy cuộc chiến chống thực phẩm bẩn vẫn còn nhiều cam go và thách thức. Để bảo vệ sức khỏe của hàng triệu người dân Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung, cần có sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa từ các cơ quan chức năng, sự chung tay của toàn xã hội. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể loại bỏ những "án tử" từ thịt bẩn, xây dựng một thị trường thực phẩm an toàn và lành mạnh.