Đúng mục đích, công khai, minh bạch

Thực hiện theo Quyết định số 04/2019/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, có hiệu lực từ 10/3/2019, Quỹ PCTP được tổ chức thành hai cấp: Quỹ Trung ương do Bộ trưởng Bộ Công an quản lý và quỹ cấp tỉnh do Chủ tịch UBND cấp tỉnh thành lập.

Quỹ để trợ cấp đột xuất cho các gia đình, cá nhân trực tiếp tham gia PCTP và phòng, chống ma túy bị thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản và chi thưởng đột xuất cho lực lượng đấu tranh và người dân có thành tích xuất sắc.

Ở quỹ Trung ương, mức tiền thưởng cụ thể cho từng trường hợp cá nhân, tập thể do Bộ trưởng Bộ Công an quyết định tối đa đối với cá nhân là 5 triệu đồng/người/lần khen thưởng và tối đa đối với tập thể là 20 triệu đồng/tập thể/lần khen thưởng; hỗ trợ tiền đền bù, trợ cấp đột xuất đối với gia đình và người trực tiếp tham gia PCTP và ma túy bị thiệt hại về tính mạng, sức khỏe và tài sản.

Báo cáo của Bộ Công an cho thấy, sau hơn 5 năm thực hiện, các cấp, các ngành đã vào cuộc đồng bộ.

Bộ Công an đã kịp thời ban hành các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo việc thành lập, quản lý và sử dụng quỹ.

Đến nay, 77,78% tỉnh, thành phố đã thành lập quỹ, trong đó 91,84% giao Công an tỉnh làm thường trực, cho thấy sự chủ động và trách nhiệm của chính quyền địa phương.

Về nguồn lực, công tác vận động, tài trợ được triển khai đồng bộ, nổi bật là lễ phát động vào tháng 6/2022 đã thu hút được hơn 201 tỷ đồng, cùng với sự cam kết tài trợ hiện vật, dịch vụ từ nhiều doanh nghiệp, góp phần đa dạng hóa nguồn thu.

Tính đến ngày 15/8/2025, tổng kinh phí quỹ Trung ương đã đạt hơn 313 tỷ đồng. Tổng chi hơn 181 tỷ đồng, chủ yếu dùng để thưởng đột xuất cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong đấu tranh PCTP; trợ cấp, đền bù kịp thời cho người dân và lực lượng chức năng bị thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản. Nguồn quỹ được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, công khai, minh bạch.

Nhìn chung, Quỹ PCTP đã thể chế hóa kịp thời chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, tạo cơ chế tài chính linh hoạt, hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, phòng ngừa, đấu tranh tội phạm, vi phạm pháp luật, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đáp ứng yêu cầu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Vướng mắc pháp lý và thực tiễn

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn triển khai cũng bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ.

Về mặt pháp lý, việc một số văn bản quy định chi tiết về chế độ đền bù, trợ cấp hết hiệu lực đã gây ra sự gián đoạn trong việc thực hiện các khoản chi này. Dù Quyết định số 04 và Thông tư 61/2019/TT-BTC vẫn dẫn chiếu nhưng không còn văn bản hướng dẫn chi tiết, khiến việc chi trả gặp vướng mắc. Bộ Công an đã kịp thời kiến nghị và Phó Thủ tướng đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu, hướng dẫn mức chi mới.

Về thực tiễn, Quyết định số 04 còn hạn chế khi chưa có quy định tiếp nhận, quản lý tài trợ bằng hiện vật, hàng hóa, dịch vụ, cũng như chưa cho phép mở tài khoản tại ngân hàng thương mại để nhận tài trợ và sử dụng vốn nhàn rỗi để bảo toàn, phát triển Quỹ.

Phạm vi và định mức chi cũng còn hẹp, chưa thực sự phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Ở cấp địa phương, việc thành lập Quỹ còn thiếu đồng bộ, một số nơi chưa thành lập do nguồn thu hạn chế.

Trước yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và đảm bảo thống nhất với các văn bản pháp luật khác, việc xây dựng một Quyết định mới để thay thế Quyết định số 04 là hết sức cần thiết.

Khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong đấu tranh PCTP trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Ảnh: Báo điện tử Tây Ninh

Giải pháp đột phá từ đề xuất mới

Để khắc phục những tồn tại và nâng cao hiệu quả hoạt động, Bộ Công an đã đề xuất dự thảo Quyết định mới với nhiều điểm nổi bật, mang tính đột phá.

Theo đó, dự thảo quy định Quỹ PCTP vẫn là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, với mô hình Quỹ PCTP trung ương và Quỹ PCTP tỉnh, thành phố để hỗ trợ cho công tác PCTP.

Một điểm mới quan trọng là cho phép Quỹ được mở tài khoản tại các ngân hàng thương mại bên cạnh Kho bạc Nhà nước. Điều này không chỉ giúp đa dạng hóa hình thức tiếp nhận tài trợ mà còn cho phép sử dụng vốn nhàn rỗi để bảo toàn và phát triển nguồn lực, đảm bảo an toàn và sinh lời cho dòng tiền.

Về nội dung, định mức chi, dự thảo đã mở rộng và nâng mức thưởng, hỗ trợ lên đáng kể, phù hợp hơn với thực tế.

Mức thưởng đột xuất đề xuất tối đa là 20 triệu đồng/cá nhân và 50 triệu đồng/tập thể.

Mức hỗ trợ đền bù thiệt hại về tính mạng, sức khỏe cũng được nâng lên, với trần đề xuất là 100 triệu đồng/người chết và 20 triệu đồng/người bị thiệt hại sức khỏe.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung khoản chi hỗ trợ nhiệm vụ xác minh, bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán người theo quy định của pháp luật.

Dự thảo cũng quy định rõ ràng về trách nhiệm của Bộ Công an trong việc quản lý, điều hành Quỹ Trung ương, hướng dẫn quy trình, thủ tục chi, cũng như trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc hướng dẫn chi tiết các định mức và quản lý tài chính.

Với những đề xuất toàn diện và mang tính thực tiễn cao, những đề xuất mới khi được ban hành hứa hẹn sẽ tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc, giúp Quỹ PCTP hoạt động hiệu quả hơn, trở thành một nguồn lực quan trọng, kịp thời động viên, khích lệ cả lực lượng Công an và Nhân dân trong cuộc chiến đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần kiến tạo một xã hội an toàn, ổn định và phục vụ đắc lực cho sự phát triển của đất nước.