Chỉ đạo thanh tra và kiểm tra nguồn gốc xuất xứ thuốc

Theo Cục Quản lý dược, trong số 21 sản phẩm bị Công an tỉnh Thanh Hóa thu giữ khi triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán thuốc tân dược giả, có 4 loại được xác định là giả mạo thuốc đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành, gồm: Tetracyclin, Clorocid, Pharcoter và Neo-Codion. Các sản phẩm còn lại không trùng khớp với bất kỳ loại thuốc nào nằm trong danh mục đã được Bộ Y tế cấp giấy phép đăng ký.

Ngoài ra, Cục Quản lý dược yêu cầu sở y tế các tỉnh, thành phố chỉ đạo các bệnh viện, cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn rà soát lại quy trình mua thuốc, cung ứng thuốc và tình hình cung ứng thuốc trong thời gian qua.

Chỉ đạo các đơn vị chức năng tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các cơ sở kinh doanh dược, cơ sở bán buôn, bán lẻ, sử dụng thuốc trên địa bàn, chú trọng đến việc kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ thuốc. Trường hợp phát hiện thuốc có dấu hiệu nghi ngờ thuốc giả, thuốc chưa được cấp phép lưu hành, lập tức niêm phong, không tiếp tục sử dụng thuốc và báo cáo cơ quan chức năng để kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định của pháp luật.

Thiết lập đường dây nóng, tiếp nhận các thông tin về thuốc giả, thuốc nhập lậu, thuốc không rõ nguồn gốc xuất xứ; kịp thời báo cáo Ban Chỉ đạo 389 địa phương và phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan tiến hành kiểm tra các cơ sở kinh doanh thuốc trên địa bàn. Điều tra, xác minh thông tin và truy tìm nguồn gốc các thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc xuất xứ; xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm.

Tinh vi từ khâu sản xuất đến khâu phân phối

Thiếu tá Tống Đình Xuân, Phó trưởng Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết: Thủ đoạn của các đối tượng tham gia đường dây rất tinh vi, từ khâu sản xuất đến tìm kiếm kênh phân phối để đưa hàng giả ra thị trường đến tay người tiêu dùng. Dưới vỏ bọc là nhân viên dược sĩ của các công ty dược, các đối tượng thông qua các trang mạng xã hội đã quảng cáo đây là thuốc của các công ty chính hãng “tuồn” ra từ nguồn hàng thầu hoặc bán chạy doanh số trái khu vực không xuất được hóa đơn nên giao bán rẻ hơn so với hàng chính hãng của các công ty.

Đối với các loại “giả mạo” nguồn gốc nước ngoài thì các đối tượng giới thiệu đây là hàng “xách tay” nên không có hoá đơn chứng từ kèm theo để lấy lòng tin của người mua hàng. Ở giai đoạn để tạo dựng lòng tin các đối tượng thường mua thuốc thật trà trộn vào nguồn thuốc giả do các đối tượng sản xuất bán ra thị trường để đối phó với sự kiểm tra của các cơ quan chức năng. Sau đó, khi đã có lượng khách hàng nhất định, các đối tượng chỉ bán những loại thuốc giả tự sản xuất, đa phần khách hàng hướng tới nhóm dược sĩ kinh doanh thuốc tự do tại các chợ thuốc.

Một trong những phương thức, thủ đoạn hoạt động phạm tội mới mà các đối tượng sử dụng đó là đối với các loại thuốc chữa bệnh về xương khớp. Các đối tượng không làm giả các sản phẩm có sẵn đang lưu hành trên thị trường trong và ngoài nước, mà tự đặt ra những tên thuốc cũng như tên công ty có trụ sở ở nước ngoài, chủ yếu là tại Hồng Kông (Trung Quốc), Malaysia, Singapore...

Về thủ đoạn sản xuất, các đối tượng thuê kho làm địa điểm sản xuất tại khu vực vắng người qua lại, ngõ cụt... trên địa bàn TP Long Xuyên (An Giang), TP Hồ Chí Minh và TP Hà Nội, sau đó thuê người sản xuất là anh em người nhà hoặc người quen tại các địa phương khác. Quá trình sản xuất, công nhân ăn ở khép kín tại xưởng sản xuất, gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình quản lý, kiểm tra và trinh sát thu thập thông tin, tài liệu.

Phối hợp với cơ quan Công an để dẹp nạn thuốc giả

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm nghiệm Thanh Hóa, năm 2024, trung tâm đã kiểm nghiệm 1.012 mẫu thuốc hóa dược, thuốc từ dược liệu, dược liệu, phát hiện 4 mẫu không đạt chất lượng, 8 mẫu là thuốc giả (5 mẫu do trung tâm phát hiện, 3 mẫu do Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an tỉnh gửi đến) và 2 mẫu thuốc chưa được phép lưu hành (1 mẫu thuốc từ dược liệu và 1 mẫu thuốc hóa dược do Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an tỉnh gửi đến).

Ông Đỗ Thái Hòa, Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết: Quản lý chất lượng thuốc lưu thông trên thị trường là việc hết sức quan trọng được ngành y tế thường xuyên quan tâm chỉ đạo. Thời gian qua, Sở Y tế đã chỉ đạo các phòng, đơn vị liên quan hằng năm xây dựng kế hoạch tổ chức giám sát chất lượng thuốc trên thị trường, lấy mẫu kiểm nghiệm sản phẩm. Đặc biệt quan tâm đến sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ, sản phẩm nghi ngờ là thuốc giả, sản phẩm nghi ngờ không bảo đảm chất lượng, thực hiện kiểm nghiệm và đánh giá các chỉ tiêu chất lượng thuốc.

Hằng năm, để đảm bảo chất lượng thuốc, Sở Y tế đã ban hành kế hoạch giao nhiệm vụ cho Trung tâm Kiểm nghiệm Thanh Hóa triển khai công tác giám sát và lấy mẫu kiểm nghiệm chất lượng thuốc trên địa bàn. Thông qua hoạt động kiểm tra giám sát thị trường thuốc trên địa bàn Thanh Hóa đã phát hiện một số sản phẩm thuốc giả như Cefixim 200mg, Clorocid, Tetracyclin... không chỉ lưu hành trên địa bàn tỉnh, mà có ở nhiều tỉnh, thành khác. Từ đó chia sẻ thông tin cho các lực lượng chức năng để vào cuộc điều tra, triệt phá, góp phần làm trong sạch thị trường thuốc.

Ngoài ra, thông qua công tác kiểm tra, giám sát chất lượng thuốc, Sở Y tế phát hiện một số cơ sở kinh doanh dược trên địa bàn đã thực hiện mua bán thuốc giả, thuốc không có giấy phép nhập khẩu, thuốc không có giấy đăng ký lưu hành. Năm 2024, Sở Y tế đã xử phạt 7 cơ sở kinh doanh có hành vi mua bán thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc xuất xứ, tổng số tiền phạt vi phạm hành chính là 53.050.000 đồng; tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn đối với 4 cá nhân. Sở Y tế cũng cung cấp thông tin và tích cực phối hợp với Công an tỉnh triệt phá đường dây làm thuốc giả trên địa bàn TP Hà Nội, TP Cần Thơ và tỉnh Bến Tre để phân phối trên toàn quốc. Qua đó, lực lượng chức năng phát hiện, thu giữ các sản phẩm thuốc tân dược giả gồm 657 hộp thuốc Cefuroxim 500mg, 3.258 hộp thuốc Cefixim 200mg, 100 hộp thuốc Augxicine g, 100 hộp thuốc Panadol Extra, 724 hộp thuốc Panactol dạng vỉ nén, 1.080 lọ thuốc Panactol cùng nhiều nguyên liệu, máy móc, thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất thuốc tân dược giả.

Trước đó, ngày 15/4/2025 Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 14 đối tượng về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc phòng bệnh, thuốc chữa bệnh” quy định tại Điều 194 Bộ luật Hình sự.

Quá trình khám xét trên địa bàn các tỉnh đã thu giữ tổng khối lượng lớn thuốc tân dược giả, nguyên liệu để làm thuốc tân dược giả và hàng ngàn sản phẩm hàng hóa là thuốc chữa bệnh khác chưa xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ với khối lượng gần 10 tấn và nhiều máy móc, thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất. Các sản phẩm này được sản xuất tại các tỉnh, thành khác, không sản xuất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.