Đây là nội dung đáng chú ý tại Hướng dẫn 94/HD-HĐTVĐX về việc triển khai thực hiện Quyết định số 1244/2025/QĐ-CTN ngày 3/7/2025 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2025 (đợt 2), vừa được Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình - Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá ký ban hành.

Để xác định các trường hợp không được đề nghị đặc xá theo Quyết định về đặc xá năm 2025 (đợt 2), Hội đồng tư vấn đặc xá đã đưa ra hướng dẫn cụ thể.

Cụ thể, đối với trường hợp cướp tài sản có sử dụng vũ khí, quy định tại khoản 8, Điều 4 Quyết định về đặc xá năm 2025 (đợt 2), ngoài căn cứ nêu trên còn phải căn cứ vào quy định của các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ có hiệu lực thi hành tại thời điểm người bị kết án phạt tù phạm tội. Mục đích để xác định vật mà người phạm tội sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội có phải là vũ khí hay không.

Đối với trường hợp đã sử dụng trái phép các chất ma tuý, quy định tại khoản 13, Điều 4 Quyết định về đặc xá năm 2025 (đợt 2), cần căn cứ theo các tài liệu có trong hồ sơ phạm nhân và hồ sơ thi hành quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù (đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù) như: Bản án; cáo trạng; các tài liệu của cơ quan điều tra; kết quả xét nghiệm của cơ quan y tế; bản tự khai của phạm nhân hoặc người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù thừa nhận là đã sử dụng trái phép các chất ma túy có ghi rõ thời gian, số lần đã sử dụng chất ma túy...; phiếu khám sức khỏe của cơ sở giam giữ phạm nhân.

Ngoài ra, còn căn cứ theo các tài liệu khác của cơ sở giam giữ phạm nhân hoặc cơ quan chức năng xác định phạm nhân hoặc người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đã từng sử dụng trái phép chất ma túy.

Như vậy, việc đặc xá là chính sách nhân đạo của Nhà nước, thể hiện sự khoan hồng và khuyến khích phạm nhân cải tạo tốt để sớm hòa nhập cộng đồng. Đặc xá còn góp phần khẳng định truyền thống nhân đạo của dân tộc và củng cố niềm tin của Nhân dân vào chính sách, pháp luật. Tuy nhiên, việc giữ nguyên hình phạt, không được đặc xá đối với một số trường hợp cho thấy sự nghiêm minh của pháp luật, giúp nâng cao hiệu quả công tác răn đe, phòng ngừa hành vi phạm tội.