Việc sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Quốc phòng xuất phát từ những chủ trương mang tính đột phá của Đảng và Nhà nước về tiếp tục sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Đặc biệt, Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã “đồng ý chủ trương tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp: Cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương), cấp xã (xã, phường, đặc khu trực thuộc tỉnh, thành phố); kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện từ ngày 1/7/2025” sau khi Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 (sửa đổi) có hiệu lực thi hành.

Điều này tạo cơ sở pháp lý vững chắc và đòi hỏi sự điều chỉnh đồng bộ trong toàn bộ hệ thống pháp luật, trong đó có các quy định liên quan đến lĩnh vực chính sách – xã hội của Bộ Quốc phòng, nhằm đảm bảo phù hợp với Hiến pháp (sửa đổi) và Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi).

Điều chỉnh đồng bộ các văn bản quy phạm pháp luật chính sách - xã hội

Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương mới, Tổng cục Chính trị đã khẩn trương chỉ đạo cơ quan chức năng rà soát và xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư liên tịch, Thông tư, Quyết định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về lĩnh vực chính sách - xã hội.

Các nội dung sửa đổi tập trung vào việc bãi bỏ hoặc thay thế các cụm từ liên quan đến cấp huyện: Nhiều cụm từ như “Huyện (quận)”, “Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện”, “Ủy ban nhân dân huyện” sẽ được loại bỏ hoặc điều chỉnh để phản ánh việc không còn cấp hành chính này.

Điều chỉnh tên gọi cơ quan, đơn vị, nhiều cơ quan sẽ có tên gọi mới để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ trong mô hình mới. Ví dụ: “Sở Lao động - Thương binh và Xã hội” được thay bằng “Sở Nội vụ”; “Cục Chính sách” được thay bằng “Cục Chính sách - Xã hội”; “Bảo hiểm xã hội Bộ Quốc phòng” được thay bằng “Bảo hiểm xã hội Quân đội”; “Tổng cục Hậu cần” được thay bằng “Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật”; cụm từ “Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện” được thay thế bằng “Ủy ban nhân dân cấp xã”, “Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh”, “Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực” hoặc “Ban Chỉ huy quân sự cấp xã” tùy theo ngữ cảnh và trách nhiệm mới.

Tinh gọn quy trình, nâng cao hiệu quả giải quyết chế độ

Dự thảo Thông tư đặc biệt chú trọng việc tinh gọn quy trình, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ cho các đối tượng thụ hưởng chính sách. Trách nhiệm và thời hạn xử lý hồ sơ được quy định rõ ràng ở từng cấp để tăng cường hiệu quả và kịp thời.

Cụ thể, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm hoàn thành việc tổng hợp, lập hồ sơ báo cáo Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh trong thời hạn không quá 3 ngày làm việc. Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh hoàn thành việc xét duyệt và hoàn thiện hồ sơ trong thời hạn không quá 7 ngày làm việc. Cấp quân khu, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội hoàn thành việc thẩm định trong thời hạn không quá 10 ngày làm việc. Cục Chính sách - Xã hội/Tổng cục Chính trị hoàn thành việc thẩm định, ra quyết định đối với một số đối tượng trong thời hạn không quá 10 ngày làm việc.

Việc chuyển giao hồ sơ cũng được quy định cụ thể, ví dụ: Hồ sơ hưởng trợ cấp hằng tháng của đối tượng sẽ được bàn giao cho Sở Nội vụ quản lý trong chậm nhất không quá 45 ngày kể từ ngày ký quyết định hưởng chế độ. Những quy định rõ ràng này nhằm đảm bảo tính công khai, chặt chẽ, chính xác và kịp thời trong việc thực hiện chế độ cho người có công và các đối tượng chính sách khác.

Một điểm đáng chú ý trong quá trình hoàn thiện thể chế này là việc thi hành Thông tư sửa đổi, bổ sung cơ bản không làm phát sinh các nhu cầu về nguồn nhân lực và tài chính mới. Điều này thể hiện sự cân nhắc kỹ lưỡng, tối ưu hóa nguồn lực hiện có trong quá trình cải cách hành chính, đảm bảo rằng việc tinh gọn bộ máy và điều chỉnh chính sách được thực hiện một cách hiệu quả và tiết kiệm.

Dự thảo Thông tư đã trải qua quy trình xây dựng chặt chẽ theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025. Tổng cục Chính trị đã chỉ đạo cơ quan chức năng rà soát kỹ lưỡng các văn bản cần sửa đổi, thành lập tổ biên tập liên ngành, đăng tải công khai trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Quốc phòng và lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, bộ, ngành liên quan để đảm bảo tính khả thi và đồng bộ của các quy định.