Chuẩn hóa bộ máy, hoàn thiện quy trình, nền tảng bắt buộc trước khi vận hành mô hình hai cấp

Việc chuyển sang mô hình chính quyền đô thị và mô hình hai cấp làm thay đổi toàn bộ cách thức tổ chức quản lý nhà nước về giáo dục. Khi cấp huyện không còn là tầng trung gian, chuỗi quản lý từ Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) xuống các cơ sở giáo dục buộc phải được thiết kế lại. Đây là lý do “năm cuối” trước khi mô hình mới vận hành phải được coi là giai đoạn bắt buộc để chuẩn hóa đầy đủ chức năng, quy trình, tiêu chí quản lý và cơ chế phối hợp. Nếu không chuẩn hóa ngay lúc này, hệ thống giáo dục dễ rơi vào khoảng trống thẩm quyền, rối luồng xử lý, gián đoạn phê duyệt hồ sơ, chậm phản ứng với sự cố và xáo trộn hoạt động của nhà trường, ảnh hưởng trực tiếp đến người học ở tất cả các cấp học.

Việc xác lập rõ chức năng – nhiệm vụ dựa trên hệ thống pháp lý hiện hành là yêu cầu đầu tiên. Khi cơ quan chuyên môn cấp huyện không tồn tại, nhiệm vụ quản lý giáo dục phải được phân định lại giữa Sở GD&ĐT và UBND cấp xã/phường. Luật Giáo dục 2019 đã quy định Sở GD&ĐT quản lý thống nhất về chuyên môn; còn UBND địa phương chịu trách nhiệm về cơ sở vật chất, điều kiện bảo đảm an toàn trường học và quản lý cơ sở giáo dục trên địa bàn. Vì vậy, năm cuối phải hoàn tất việc phân định rõ: Sở làm gì, cấp xã/phường làm gì, cơ sở giáo dục được phép trình ai và theo quy trình nào. Nếu không làm rõ điều này ngay từ bây giờ, các trường sẽ gặp khó khăn trong việc xin ý kiến, báo cáo, xử lý tình huống, dẫn đến tình trạng chậm, sai thẩm quyền hoặc không có cơ quan tiếp nhận.

Nhà giáo Ưu tú Trần Thị Nghĩa và các mầm non tương lai của đất nước tại Trường Mầm non Trung Tự. Ảnh: NVCC

Song song với việc xác định thẩm quyền, ngành giáo dục phải chuẩn hóa toàn bộ quy trình nội bộ theo yêu cầu của các văn bản hướng dẫn hiện hành đối với từng cấp học. Các quy trình này bao gồm quy trình ký số và lưu trữ hồ sơ điện tử, quy trình kiểm tra nội bộ, quy trình xây dựng kế hoạch năm học, quy trình đảm bảo an toàn trường học và quy trình giải quyết tình huống phát sinh. Khi mô hình hai cấp vận hành, nếu quy trình này không được chuẩn hóa, nhà trường sẽ không đủ căn cứ để thực hiện các thủ tục bắt buộc, ảnh hưởng tới kiểm định chất lượng và việc quản lý hồ sơ học sinh – giáo viên ở tất cả cấp học.

Một yêu cầu quan trọng khác là chuẩn hóa quy chế phối hợp giữa Sở GD&ĐT và UBND cấp xã theo Nghị định 127/2018/NĐ-CP và Nghị định 107/2017/NĐ-CP. Quy chế này phải quy định rõ trách nhiệm của cấp xã trong việc kiểm tra trật tự xây dựng, giám sát an toàn môi trường trường học, điều kiện hoạt động của các cơ sở giáo dục tư thục; đồng thời xác định Sở GD&ĐT là đơn vị chịu trách nhiệm hướng dẫn chuyên môn, thanh tra – kiểm tra và xử lý vi phạm. Nếu không ban hành quy chế kịp thời, trường học dễ rơi vào tình trạng “vướng đâu cũng chưa rõ cấp nào xử lý”, làm gián đoạn công việc và gây băn khoăn cho phụ huynh.

Ngoài ra, theo Luật Tiếp công dân 2013, ngành giáo dục cần chuẩn hóa đầu mối tiếp nhận phản ánh liên quan đến cơ sở giáo dục. Khi chuyển sang mô hình hai cấp, đây là thời điểm dễ phát sinh kiến nghị do thay đổi cơ chế quản lý. Do đó, năm cuối phải thiết lập đầy đủ hệ thống đường dây nóng tại cấp xã, quy trình phân loại – chuyển xử lý – trả lời đúng hạn, và hệ thống theo dõi điện tử kết nối với Sở GD&ĐT. Nếu không, sẽ xuất hiện tình trạng chậm giải quyết, chuyển nhầm cấp hoặc không xử lý được thông tin phản ánh, gây mất niềm tin của phụ huynh và người dân.

Sẵn sàng đổi mới, đồng hành cùng ngành

Từ thực tiễn vận hành tại cơ sở, Nhà giáo Ưu tú (NGƯT) Trần Thị Nghĩa, Hiệu trưởng Trường Mầm non Trung Tự, đánh giá cao nỗ lực chuẩn hóa bộ máy và quy trình theo mô hình hai cấp, coi đây là bước chuyển quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường.

Nhà giáo Ưu tú Trần Thị Nghĩa, Hiệu trưởng Trường Mầm non Trung Tự. Ảnh: NVCC

Với nhiều năm kinh nghiệm gắn bó với giáo dục, NGƯT Trần Thị Nghĩa nhấn mạnh: “Đổi mới mô hình quản lý là xu thế tất yếu. Điều chúng tôi mong muốn nhất là có hệ thống quy trình rõ ràng, nhất quán và được hướng dẫn kịp thời để các cơ sở giáo dục mầm non có thể triển khai tự tin, không bị lúng túng về thẩm quyền hay thủ tục”.

Theo NGƯT Trần Thị Nghĩa, việc xác định đầy đủ vai trò của UBND cấp xã/phường trong bảo đảm môi trường trường học, an toàn công trình, trật tự xây dựng và quản lý hoạt động nhóm trẻ – lớp mẫu giáo độc lập tư thục sẽ tạo ra “vành đai hỗ trợ” vững chắc cho các trường mầm non.

Đồng thời, sự thống nhất chuyên môn từ Sở GD&ĐT là điều kiện quan trọng để duy trì chất lượng giáo dục ổn định, nhất quán giữa các cơ sở.

NGƯT Trần Thị Nghĩa chia sẻ thêm: “Giáo dục mầm non có hệ thống hồ sơ đặc thù, nhiều quy trình phức tạp liên quan đến an toàn trẻ. Khi bộ quy trình ký số, lưu trữ điện tử, kiểm tra nội bộ và cơ chế phối hợp liên thông được ban hành sớm và tập huấn bài bản, hiệu quả quản trị nhà trường sẽ được nâng lên rõ rệt. Đây không chỉ là sự thuận tiện trong hành chính mà còn là bước tiến lớn trong xây dựng môi trường giáo dục minh bạch, hiện đại”.

Về hệ thống đường dây nóng và tiếp công dân, NGƯT Trần Thị Nghĩa xem đây là giải pháp quan trọng giúp tăng tính công khai, củng cố niềm tin phụ huynh và bảo đảm mọi phản ánh được giải quyết đúng thẩm quyền, đúng quy trình.

Cách làm này, theo bà, sẽ giảm bớt hiểu lầm, tạo dựng môi trường giáo dục thân thiện và an toàn hơn cho trẻ.

Ý kiến của NGƯT Trần Thị Nghĩa cho thấy các cơ sở giáo dục không chỉ sẵn sàng thích ứng mà còn mong muốn đồng hành tích cực cùng quá trình chuyển đổi. Khi “năm cuối” được chuẩn bị bài bản, hệ thống giáo dục sẽ vận hành ổn định ngay từ ngày đầu mô hình hai cấp chính thức triển khai.