Thành phố Hà Nội đang trong giai đoạn chuyển đổi hành chính quan trọng với việc thực hiện Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã. Theo Nghị quyết, chính quyền địa phương ở các đơn vị hành chính cấp xã mới chính thức hoạt động từ ngày 1/7/2025. Các cơ quan chức năng đang khẩn trương xác định chính xác diện tích tự nhiên và phạm vi ranh giới của các đơn vị hành chính cấp xã mới này, dự kiến công bố công khai trước ngày 30/9/2025.

Thách thức trong điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất

Sự thay đổi về địa giới hành chính tạo ra nhiều vướng mắc trong việc cập nhật và phê duyệt các kế hoạch sử dụng đất, đặc biệt là danh mục các công trình, dự án thu hồi đất.

Cụ thể, đến thời điểm hiện tại, việc xác định chính xác tên đơn vị hành chính xã, phường mới cho từng dự án là không khả thi. Thông tin về địa điểm thực hiện dự án khi lập danh mục vẫn dựa trên chủ trương đầu tư dự án cũ, chưa được cập nhật điều chỉnh theo địa giới hành chính cấp xã mới.

Việc HĐND thành phố thông qua danh mục dự án thu hồi đất là cơ sở để UBND thành phố phê duyệt điều chỉnh Kế hoạch sử dụng đất năm 2025 cấp huyện. Tuy nhiên, Luật Đất đai năm 2024 vẫn quy định về Kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện cho đến trước ngày 1/7/2025. Nếu điều chỉnh thông tin về địa danh cấp xã mới ngay lập tức, UBND thành phố sẽ gặp khó khăn khi thực hiện việc phê duyệt điều chỉnh Kế hoạch sử dụng đất năm 2025 cấp huyện.

Những vướng mắc này đòi hỏi một cách tiếp cận linh hoạt và có cơ sở pháp lý vững chắc để đảm bảo tiến độ triển khai các dự án và công tác quản lý đất đai không bị gián đoạn.

Giải pháp pháp lý chuyển tiếp: Vai trò của Nghị định 151/2025/NĐ-CP

Trước những thách thức trên, Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã đưa ra một giải pháp quan trọng.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 22 của Nghị định này: "Các đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp được tiếp tục sử dụng quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện hoặc quy hoạch được lập theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt theo quy định của pháp luật trước ngày 1/7/2025 trên địa bàn hoặc chỉ tiêu sử dụng đất trong phương án phân bổ và khoanh vùng đất đai của quy hoạch tỉnh được phân bổ đến đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp để làm căn cứ thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai cho đến khi hoàn thành công tác rà soát, lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo các đơn vị hành chính mới".

Đối chiếu với quy định này, tại báo cáo về việc điều chỉnh, bổ sung danh mục các công trình, dự án thu hồi đất năm 2025; danh mục các dự án chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa trên địa bàn thành phố Hà Nội ngày 26/6/2025, UBND thành phố Hà Nội nhận định việc giữ nguyên thông tin về địa điểm thực hiện cấp huyện, cấp xã tại thời điểm hiện nay khi trình HĐND thành phố thông qua Danh mục dự án thu hồi đất, dự án chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa là phù hợp.

Để đảm bảo công tác quản lý nhà nước về đất đai sau ngày 1/7/2025 được đồng bộ và hiệu quả, UBND thành phố đề xuất bổ sung trách nhiệm tổ chức thực hiện tại Điều 2 dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố.

Cụ thể, giao UBND thành phố chỉ đạo UBND cấp xã mới sau sắp xếp có trách nhiệm rà soát phạm vi dự án trong Danh mục thuộc địa giới hành chính đang quản lý để triển khai thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai theo thẩm quyền và quy định. Đây là một bước quan trọng trong việc phân cấp, trao quyền và trách nhiệm cho chính quyền cấp cơ sở để thích ứng với cơ cấu tổ chức mới.

Tình hình thực tiễn tại Hà Nội trong việc thích ứng các quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất với thay đổi hành chính là một ví dụ điển hình cho thấy sự cần thiết của các quy định pháp luật chuyển tiếp linh hoạt và rõ ràng.

Điều này không chỉ giúp "gỡ khó" cho các địa phương trong giai đoạn đầu mà còn là bài học kinh nghiệm quý báu cho việc hoàn thiện các văn bản pháp luật, đảm bảo sự thông suốt và hiệu quả của công tác quản lý nhà nước trong bối cảnh cải cách hành chính. Việc quy định trách nhiệm rà soát và triển khai dự án cho chính quyền cấp xã mới thể hiện sự chủ động của cơ quan quản lý trong việc thích nghi và duy trì hoạt động trong điều kiện pháp lý và hành chính mới.