Chương trình sinh kế hướng đến việc hỗ trợ người dân tại các vùng bị ảnh hưởng bởi thủy điện thông qua các mô hình sản xuất bền vững, nhằm nâng cao đời sống kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Trong năm 2024, chương trình đã nhận được sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp thủy điện.

Chương trình đã hỗ trợ hàng trăm hộ dân phát triển nông nghiệp và chăn nuôi bằng cách cung cấp cây giống, con giống và vật tư nông nghiệp. Đáng chú ý, huyện Nam Trà My đã triển khai mô hình trồng rừng thay thế với mức hỗ trợ 240 triệu đồng/năm trong 10 năm. Tại huyện Bắc Trà My, mô hình thả cá giống trên lòng hồ thủy điện Sông Tranh 2 và hỗ trợ bò giống cho người dân xã Trà Đốc đã mang lại hiệu quả tích cực.

Bên cạnh đó, phát triển lâm nghiệp cũng là một trọng tâm của chương trình. Huyện Đông Giang đã hỗ trợ hơn 266.000 cây quế cho các hộ dân, trong khi huyện Phước Sơn triển khai mô hình trồng cây lát hoa, cây giổi lấy hạt nhằm gia tăng giá trị kinh tế.

Không chỉ tập trung vào sản xuất, chương trình còn chú trọng đến bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản. Các đơn vị thủy điện như A Vương, Sông Tranh, Đak Mi 4, Sông Bung đã tích cực thả cá giống để tái tạo nguồn lợi thủy sản tại lòng hồ, góp phần bảo vệ hệ sinh thái.

Ngoài ra, chương trình còn ghi nhận sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp thủy điện trong việc đầu tư hạ tầng, hỗ trợ xây dựng trường học, cầu treo và đường giao thông, giúp cải thiện điều kiện sống của người dân vùng bị ảnh hưởng.

Dù đạt được nhiều kết quả khả quan, chương trình vẫn gặp phải một số khó khăn. Một số địa phương chưa chủ động chỉ đạo triển khai chương trình, thiếu kế hoạch lồng ghép với các chương trình phát triển khác, khiến hiệu quả chưa đồng đều. Nguồn kinh phí hỗ trợ từ các doanh nghiệp thủy điện còn hạn chế. Mặc dù một số đơn vị đã tham gia hỗ trợ, nhưng vẫn còn nhiều đơn vị chưa có đóng góp đáng kể, làm giảm tác động tổng thể của chương trình.

Ngoài ra, người dân vẫn còn duy trì tập quán sản xuất truyền thống, chưa tận dụng tối đa các nguồn hỗ trợ và kỹ thuật canh tác mới, dẫn đến hiệu quả sản xuất chưa cao. Thêm vào đó, điều kiện địa hình và khí hậu khắc nghiệt tại một số khu vực miền núi như Nam Trà My gây cản trở lớn cho việc triển khai các mô hình sinh kế.

Để nâng cao hiệu quả của chương trình sinh kế, các cấp chính quyền và đơn vị liên quan cần tập trung vào các giải pháp cụ thể. Trước tiên, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và tập huấn để nâng cao nhận thức của người dân về phát triển kinh tế bền vững, thay đổi thói quen sản xuất lạc hậu.

Bên cạnh đó, việc huy động thêm nguồn lực xã hội và doanh nghiệp là cần thiết để mở rộng quy mô hỗ trợ, đặc biệt trong các lĩnh vực chăn nuôi, trồng rừng và phát triển du lịch sinh thái. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả chương trình, kịp thời điều chỉnh, khắc phục những hạn chế trong quá trình triển khai.

Một hướng đi mới là phát triển du lịch lòng hồ thủy điện, kết hợp với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, nhằm tạo thêm sinh kế cho người dân. Điều này đòi hỏi chính quyền địa phương phải chủ động hơn trong việc phối hợp với doanh nghiệp thủy điện để xây dựng các kế hoạch hỗ trợ lâu dài.

Chương trình sinh kế cho người dân lưu vực hồ thủy điện tại Quảng Nam đã và đang mang lại những thay đổi tích cực. Với những giải pháp đúng đắn và sự chung tay của các bên liên quan, chương trình hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển bền vững trong những năm tới, góp phần nâng cao đời sống người dân và bảo vệ môi trường tự nhiên.