Nhiều kết quả tích cực

Tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình trong giai đoạn 2021–2025 của tỉnh là 1.167 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương là 1.113 tỷ đồng, ngân sách địa phương là 53 tỷ đồng. Đến ngày 30/6/2025, đã giải ngân được 872 tỷ đồng, đạt 74,74% kế hoạch. Công tác phân bổ, sử dụng nguồn vốn được tỉnh thực hiện đúng nguyên tắc, công khai, minh bạch, có điều chỉnh linh hoạt theo tình hình thực tế. Đồng thời, Thái Nguyên cũng chú trọng lồng ghép, huy động các nguồn lực hợp pháp khác nhằm tăng tính bền vững, hiệu quả của các dự án giảm nghèo.

Nhiều mô hình sinh kế đã phát huy hiệu quả, giúp hộ nghèo có thu nhập, ổn định cuộc sống.

Nhờ sự chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền và sự đồng lòng của nhân dân, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều của tỉnh giảm mạnh, từ 10,29% năm 2022 xuống còn 5,46% cuối năm 2024, bình quân mỗi năm giảm 1,61%, đạt và vượt kế hoạch đề ra. Đáng chú ý, tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số giảm 8,67%, còn 11,2%, còn tỷ lệ hộ nghèo tại các huyện nghèo cũ giảm từ 53,44% xuống 42,44%, bình quân mỗi năm giảm 3,67%.

Cùng với đó, Thái Nguyên đã triển khai 642 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất với sự tham gia của hơn 13.300 hộ dân, trong đó có gần 7.000 hộ nghèo. Tỉnh cũng đã đầu tư 55 công trình hạ tầng kinh tế - xã hội tại các huyện nghèo cũ, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, đi lại, học tập, khám chữa bệnh cho người dân.

Các chỉ tiêu về việc làm, giáo dục, y tế, nước sinh hoạt và thông tin đều được cải thiện rõ rệt. 100% người lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo có nhu cầu được tư vấn, hỗ trợ tìm việc; 6.750 lao động được kết nối việc làm, trong đó hơn 1.800 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Trong lĩnh vực y tế, 100% hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ bảo hiểm y tế, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thấp còi ở các địa bàn nghèo giảm xuống còn 23,5%. Về giáo dục, tỷ lệ trẻ em thuộc hộ nghèo đi học đúng độ tuổi đạt 95,31%, dự kiến đến năm 2025 đạt 96%. Tỷ lệ lao động nghèo, cận nghèo, mới thoát nghèo qua đào tạo đạt 71%, trong đó 36,2% có bằng cấp, chứng chỉ.

Đặc biệt, phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát được triển khai mạnh mẽ, giúp 1.147 hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ xây mới và sửa chữa nhà ở, góp phần bảo đảm điều kiện “an cư” để “lạc nghiệp”. Các chỉ tiêu về nước sinh hoạt hợp vệ sinh, nhà tiêu hợp vệ sinh và tiếp cận thông tin cũng được cải thiện đáng kể.

Khó khăn, thách thức trong quá trình thực hiện

Bên cạnh kết quả đạt được, trong quá trình triển khai thực hiện CTMTQG giảm nghèo, Thái Nguyên còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc liên quan đến các quy định về thể chế, tổ chức thực hiện. Đối với nguồn vốn sự nghiệp, tiến độ giải ngân thấp do văn bản hướng dẫn của trung ương chưa đầy đủ, đồng bộ, kịp thời còn lúng túng, khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện Chương trình. Việc thực hiện các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất trên địa bàn các xã thuộc vùng I còn khó khăn do hộ nghèo, hộ cận nghèo tham gia dự án phải đối ứng 50% và 40%; mặt khác hộ dân so sánh việc tham gia lao động tại các khu công nghiệp cho thu nhập ngay mà không phải đầu tư nên ít đối tượng tham gia dự án hỗ trợ phát triển sản xuất.

Việc huy động các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp đóng góp xây dựng thực hiện Chương trình rất hạn chế, chủ yếu đóng góp bằng ngày công lao động. Đa số người lao động sinh sống ở các thôn vùng cao đi lại khó khăn nên ngại đi học; một số lao động không biết chữ và không giao tiếp được tiếng phổ thông; một số học viên sau khi đăng ký học nghề lại bỏ học đi làm việc tại công ty, doanh nghiệp trong nước.

Để thực hiện hiệu quả Chương trình, tỉnh Thái Nguyên đang tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương trong thực hiện. Tỉnh cũng xác định, giảm nghèo phải gắn với phát triển bền vững, dựa vào nội lực của người dân, trong đó chú trọng hỗ trợ sinh kế, chuyển giao khoa học kỹ thuật, đào tạo nghề và tạo việc làm. Các mô hình giảm nghèo sẽ được triển khai theo hướng liên kết sản xuất – tiêu thụ, phát huy vai trò hợp tác xã và doanh nghiệp làm đầu mối. Cùng với đó, Thái Nguyên sẽ đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ vướng mắc trong giải ngân vốn đầu tư và vốn sự nghiệp; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện Chương trình, bảo đảm minh bạch, hiệu quả, tránh dàn trải, manh mún.