“Phải mất tới 80 năm dành dụm mới mua nổi một căn nhà bình thường”

Tại báo cáo về giá nhà và giấc mơ an cư của người Việt vừa được Công ty Chứng khoán SHS đăng tải, doanh nghiệp này cho biết, Hệ số giá nhà trên thu nhập (Price to Income, P/I) của Việt Nam hiện ở mức nghẹt thở nhất thế giới. Giữa năm 2025, chỉ số này chạm ngưỡng 27,3 lần tức giá một căn hộ trung bình cao gấp hơn 27 năm thu nhập bình quân của một hộ gia đình. Xin nhắc lại, đó là trong điều kiện gia đình ấy phải dành trọn vẹn mọi đồng tiền kiếm được, không ăn, không mặc, không nuôi con, không dưỡng già...

Còn nếu tuân theo nguyên tắc tài chính an toàn chỉ dành tối đa một phần ba thu nhập cho nhà ở thì bức tranh càng bi đát: Phải mất tới 80 năm dành dụm mới mua nổi một căn nhà bình thường. 80 năm một đời người lao động cặm cụi, từ tuổi xanh cho đến khi mái đầu bạc trắng, cũng chưa chắc chạm được vào cánh cửa nhà mình.

Chỉ số này một lần nữa cho thấy thực tế đáng lo ngại, nhà ở ngày càng trở nên khó tiếp cận với phần đông người dân. Không phải ngẫu nhiên mà Thủ tướng đã phải công khai đặt câu hỏi rằng có hay không những bàn tay thao túng, “thổi giá” để chung cư “cao mãi và cao nữa” như thế?

Mức giá cao không chỉ là con số trên giấy, mà còn là áp lực tài chính nặng nề đang hiện hữu với nhiều gia đình trẻ. Ngay cả khi có thu nhập ở mức khá, chẳng hạn khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng cho một cặp vợ chồng, việc mua nhà vẫn rất khó khăn nếu không có sự hỗ trợ từ gia đình hoặc tiếp cận được các gói tín dụng ưu đãi. Và nếu tuân thủ nguyên tắc an toàn tài chính, khoản trả góp không nên vượt quá 35% thu nhập, thì “đa số người Việt Nam không thể mua nổi nhà” trừ khi có thêm một nguồn lực ngoại lai.

Điều đó cũng đồng nghĩa cơ hội sở hữu nhà đang ngày càng thu hẹp đối với những người làm công ăn lương. Chỉ một số ít có bước nhảy vọt hiếm hoi trở thành lãnh đạo cấp cao, doanh nhân thành đạt hoặc những người được gia đình hỗ trợ mới có khả năng vượt qua “bức tường giá cả”, còn phần đông, giấc mơ “an cư lạc nghiệp” vẫn là mục tiêu xa vời.

Trong mười năm qua, tiền lương của người dân chỉ nhích lên từng bước nhỏ, trong khi giá nhà lại phi nước đại. Nguồn: SHS.

"Lương nhích từng bước nhỏ, giá nhà phi nước đại"

Bàn về khía cạnh thu nhập và giá nhà, SHS nêu thực tế, trong mười năm qua, tiền lương của người dân chỉ nhích lên từng bước nhỏ, trong khi giá nhà lại phi nước đại.

Từ 2014 đến giữa 2025, thu nhập bình quân đầu người tại Hà Nội tăng từ 4,11 triệu lên 8,3 triệu đồng mỗi tháng tức gấp đôi sau hơn một thập kỷ, với tốc độ tăng trung bình khoảng 6,4%/năm. Nhưng trong cùng khoảng thời gian ấy, giá căn hộ trung bình lại leo từ 25 triệu đồng/m² lên 75,5 triệu tức tăng hơn gấp ba, với tốc độ gần 12%/năm.

Nói cách khác, tiền lương chỉ gắng được một bước, trong khi giá nhà đã đi ba bước dài. Đến quý II/2025, giá căn hộ bình quân ở Hà Nội chạm 75–80 triệu đồng/m², còn TP.HCM vọt lên 77–89 triệu đồng/m² những con số quá sức tưởng tượng đối với túi tiền của một hộ gia đình bình thường.

Những dữ liệu này chỉ ra một sự thật chua chát: Khó khăn trong việc mua nhà không còn là chuyện “ai chăm chỉ hơn, ai tiết kiệm giỏi hơn”, mà là vấn đề cấu trúc của nền kinh tế. Giá nhà ở Việt Nam đang tăng quá nhanh, vượt xa tốc độ tăng thu nhập thực tế.

Cùng lúc đó, chi phí sinh hoạt thiết yếu (ăn uống, y tế, giáo dục) liên tục leo thang, bào mòn khoản tiền có thể tiết kiệm. Thế nên, cho dù người trẻ có “thắt lưng buộc bụng” đến mức nào, họ vẫn khó lòng bù đắp nổi khoảng cách. Đổ lỗi cho họ “chưa cố gắng đủ” là một cái nhìn khắc nghiệt.

Bởi vậy, trách nhiệm giải quyết không thể đặt lên vai từng cá nhân, mà phải là nhiệm vụ chính sách. Nhà nước cần đồng bộ các giải pháp: Tăng cung nhà ở xã hội và nhà vừa túi tiền, hạ chi phí đầu vào, kiểm soát đầu cơ và thao túng.