Gói thầu nêu trên do Sở Xây dựng tỉnh Kiên Giang (nay là Sở Xây dựng tỉnh An Giang) làm chủ đầu tư, Công ty Cổ phần Tascon Việt Nam (Tascon Việt Nam) là bên mời thầu. Gói thầu được mời thầu từ ngày 30/6/2025, dự kiến đóng/mở thầu vào ngày 22/7/2025. Trong quá trình phát hành HSMT, Gói thầu đã phát sinh 18 lượt làm rõ về yêu cầu năng lực kinh nghiệm, kỹ thuật và 2 kiến nghị về HSMT, trong đó có nhiều nội dung đáng chú ý.

Công trình quy mô “đặc biệt” nhưng tiêu chí “nhẹ tay”

Theo kiến nghị của nhà thầu, gói thầu yêu cầu nhà thầu tham dự đã hoàn thành toàn bộ hoặc hoàn thành phần lớn một công trình cầu cấp đặc biệt trong khoảng thời gian từ 01/01/2022 đến thời điểm đóng thầu. Nhà thầu cho rằng khoảng thời gian xét công trình tương tự như vậy là ngắn hơn so với thông thường đối với công trình cấp đặc biệt. Nhà thầu kiến nghị chủ đầu tư, bên mời thầu nới rộng thời gian xét lên 5 năm để nhiều đơn vị có năng lực, kinh nghiệm phù hợp có thể tham dự, tăng tính cạnh tranh cho gói thầu.

Đáng chú ý, theo hồ sơ thiết kế, công trình này là cầu cấp đặc biệt với kết cấu vòm thép, cáp treo – những hạng mục kỹ thuật yêu cầu nhà thầu phải có kinh nghiệm chuyên sâu mới có thể thực hiện tốt, nhưng HSMT lại không yêu cầu kinh nghiệm thi công các loại kết cấu đặc thù này. Điều này khiến một số nhà thầu lo ngại công trình lớn có thể được giao cho những nhà thầu chưa từng có kinh nghiệm thực tiễn về các hạng mục đặc biệt, dẫn tới rủi ro về chất lượng.

Không chỉ “nới tay” về công trình tương tự, HSMT còn không đặt ra bất kỳ yêu cầu nào về nhân sự chủ chốt phụ trách các hạng mục đặc biệt như thi công kết cấu vòm thép, cáp treo.

Theo khảo sát thực tế của phóng viên Báo Thanh tra tại một số gói thầu xây dựng cầu gần đây cho thấy, HSMT đều được xây dựng với yêu cầu chặt chẽ, bám sát quy mô và đặc thù kỹ thuật của công trình, nhằm đảm bảo lựa chọn được nhà thầu có năng lực thực sự.

Đơn cử như tại Gói thầu số 14: Xây dựng cầu chính dây văng (trị giá 2.467 tỷ đồng) thuộc Dự án thành phần 1: Xây dựng cầu Nguyễn Trãi, thành phố Hải Phòng, HSMT yêu cầu nhà thầu phải có kinh nghiệm thực hiện công trình cầu dây văng/dây võng/vòm thép có dây treo, cấp đặc biệt trong khoảng thời gian từ 2020 đến thời điểm đóng thầu (12/2024).

Hay tại Gói thầu xây lắp cầu Cỏ May 3 và cầu Cây Khế 4 (trị giá 1.897 tỷ đồng) thuộc dự án Đường nối vào cao tốc Biên Hoà - Vũng Tàu (từ nút giao Vũng Vằn đến đường ven biển ĐT994), HSMT yêu cầu công trình tương tự là kết cấu nhịp chính vòm thép, dầm thép, cấp đặc biệt, trong khoảng thời gian từ năm 2021 đến thời điểm đóng thầu (4/2025), kèm theo đó là các nhân sự phụ trách thi công cầu vòm thép, thi công cáp treo, phụ trách kết cấu thép.

Trong khi đó, gói thầu này có quy mô lớn hơn, kết cấu phức tạp nhưng lại có những yêu cầu được đánh giá là lỏng lẻo hơn đáng kể.

Bất cập về thiết bị thi công

Ngoài các tiêu chí về năng lực kinh nghiệm, HSMT còn đưa ra các yêu cầu về thiết bị thi công khiến nhà thầu phản ứng. Một trong những yêu cầu gây tranh cãi là phải có 5 xe tự đổ bánh xích (vận chuyển vật tư vật liệu), tải trọng hàng >9 tấn. Nhà thầu cho biết, đây là loại thiết bị không có trong hệ thống bảng giá ca máy của Bộ Xây dựng theo Thông tư 13/2021/TT-BXD ngày 31/8/2021, cũng không xuất hiện trong hồ sơ thiết kế hoặc phương án tổ chức thi công của gói thầu.

Hơn nữa, hồ sơ thiết kế đã quy định việc tổ chức đường công vụ tiêu chuẩn, có khả năng đáp ứng cho xe vận chuyển thông thường di chuyển thuận lợi, nên việc đưa ra yêu cầu đặc biệt về xe tự đổ bánh xích là không có cơ sở thực tế, có thể làm khó doanh nghiệp khi tham gia dự thầu.

Chưa dừng lại ở đó, HSMT cũng yêu cầu nhà thầu phải có 3 máy lu tĩnh bánh thép tải trọng >19 tấn. Nhà thầu cho rằng trong hồ sơ thiết kế gói thầu, đơn vị tư vấn cũng không đề cập đến việc phải sử dụng thiết bị này trong quá trình thi công. Theo tiêu chuẩn thi công nền đường hiện hành (TCVN 9436:2012) chỉ cần máy lu bánh thép có tải trọng từ 12 đến 15 tấn đối với lớp đắp có chiều dày từ 25-30cm (trước khi đầm nén). Việc yêu cầu tới máy lu 19 tấn như vậy là không cần thiết, có thể làm giảm số lượng nhà thầu tham dự do loại thiết bị này không phổ biến trên thị trường.

Tiêu chí chưa tương xứng quy mô: Cảnh báo nguy cơ “đầu vào lỏng”

Dù là công trình cấp đặc biệt với tổng mức đầu tư hơn 3.557 tỷ đồng, nhưng bộ tiêu chí đưa ra trong HSMT đang khiến dư luận lo ngại về việc lựa chọn được nhà thầu không tương xứng với năng lực thực tế. Kinh nghiệm thiếu thực tiễn, nhân sự chủ chốt không yêu cầu, thiết bị đưa ra bất hợp lý… tất cả đều là những dấu hiệu của một “đầu vào lỏng lẻo” so với tính chất đặc biệt của dự án.

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực xây lắp công trình giao thông, tiêu chí mời thầu không chỉ phải đảm bảo tính cạnh tranh mà quan trọng hơn, cần bám sát đặc thù kỹ thuật của công trình để lựa chọn được nhà thầu thực sự đủ năng lực. Tại các dự án quy mô lớn, nếu thiếu các tiêu chí kiểm soát đầu vào chặt chẽ sẽ tiềm ẩn nguy cơ cao về chậm tiến độ, phát sinh đội vốn, chất lượng công trình khó đảm bảo.

Dư luận kỳ vọng, Sở Xây dựng tỉnh An Giang (Chủ đầu tư) và Tascon Việt Nam (Bên mời thầu) sẽ rà soát, điều chỉnh tiêu chí mời thầu phù hợp hơn với tính chất công trình, tránh để xảy ra tình trạng “đầu vào lỏng, đầu ra rủi ro”, ảnh hưởng tới hiệu quả của dự án trọng điểm kết nối vùng ven biển An Giang.