Theo Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng), đến hết tháng 7/2025, kết quả giải ngân toàn bộ Bộ ước khoảng 28.383 tỷ đồng, tương đương gần 33% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Một số Ban Quản lý dự án có kết quả khả quan, như Ban Ban Quản lý dự án 6 đã giải ngân vượt hơn 300 tỷ đồng so với kế hoạch đăng ký. Tuy nhiên, qua kiểm tra 16 dự án quan trọng, trọng điểm của 6 Ban Ban Quản lý dự án cho thấy tình trạng giải ngân không đồng đều, nhiều nơi vẫn ì ạch.

Cụ thể, Ban Ban Quản lý dự án 85 phụ trách các dự án cao tốc Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Biên Hòa - Vũng Tàu và cầu Đại Ngãi. Trong đó, nhiều dự án chậm 26 - 45% so với kế hoạch, riêng cầu Đại Ngãi vượt tiến độ.

Ban Quản lý dự án 6 với hai dự án Vũng Áng - Bùng và cao tốc Bùng - Vạn Ninh, mới giải ngân 33% kế hoạch; trong đó, Bùng - Vạn Ninh chậm 47%, Vũng Áng - Bùng chậm tới 76%.

Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh phụ trách 4 dự án, hai dự án vượt kế hoạch nhưng hai dự án còn lại vẫn chậm, khiến tỷ lệ chung đạt 93,3%, thấp hơn 6,7% so với đăng ký.

Vụ Kế hoạch - Tài chính chỉ ra rằng tiến độ giải ngân ì ạch bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân đan xen. Giá trị các gói thầu giảm do cạnh tranh đấu thầu, trong khi chỉ số trượt giá chưa được xác định khiến phần vốn dự phòng chưa thể sử dụng hết.

Bên cạnh đó, việc tiếp tục được giảm 2% thuế VAT cùng chi phí giải phóng mặt bằng thấp hơn dự kiến cũng làm giảm nhu cầu chi. Một số dự án sau khi quyết toán, xử lý công nợ buộc phải điều chỉnh giảm vốn, cộng thêm nhiều dự toán phải rà soát, điều chỉnh theo kết luận thanh tra, kiểm toán. Đáng lo ngại hơn cả là tiến độ triển khai nhiều dự án chậm, khiến kế hoạch vốn giao không thể giải ngân hết.

Đáng chú ý, một số dự án được bố trí vốn đủ để hoàn thành trong năm 2025 nhưng nay tiềm ẩn nguy cơ phải kéo dài sang 2026, như tuyến tránh TP Cao Bằng, nâng cấp mở rộng QL14B và QL14E tại Đà Nẵng, QL8C (Hà Tĩnh), QL2 (Phú Thọ).

Để bù khối lượng còn lại, Bộ Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án phải tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, tận dụng điều kiện thời tiết thuận lợi, tổ chức tăng ca, tăng kíp và triển khai thi công cuốn chiếu.

Đồng thời, cần phối hợp chặt chẽ với các địa phương để giải quyết dứt điểm những vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng và nguồn cung vật liệu, song song với việc đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán cho các khối lượng đã hoàn thành, đặc biệt là chi phí giải phóng mặt bằng.

Bộ Xây dựng cũng chỉ đạo sớm khởi động các dự án mới như đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng hay đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, nhằm tạo nguồn giải ngân bù đắp cho phần vốn dư tại các dự án khác.

Mục tiêu là bảo đảm giải ngân hết hơn 58.800 tỷ đồng trong năm nay, tránh dồn gánh nặng sang năm 2026, đồng thời thúc đẩy tiến độ các công trình hạ tầng trọng điểm.

Một số chuyên gia kinh tế cho rằng, giải ngân vốn đầu tư công cho hạ tầng giao thông vừa là "áp lực tiến độ" vừa là "bài toán kỷ luật", đòi hỏi phải tăng tốc nhưng vẫn giữ kỷ cương trong thẩm định, nghiệm thu. Theo đó, các Ban Quản lý dự án và chủ đầu tư cần minh bạch thủ tục, nâng cao trách nhiệm cá nhân và phối hợp chặt với địa phương để tháo gỡ vướng mắc giải phóng mặt bằng.