Cụ thể hóa định hướng chiến lược phát triển công nghệ quốc gia

Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tiếp đó, ngày 1/4/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 71/NQ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 57. Đây là hai văn kiện chiến lược, xác lập tầm nhìn, mục tiêu và giải pháp để Việt Nam bứt phá trong lĩnh vực khoa học – công nghệ, đồng thời tăng cường năng lực ứng phó, bảo vệ chủ quyền, phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh đó, Bộ Quốc phòng đã chủ động triển khai cụ thể hóa các chủ trương lớn bằng việc công bố Danh mục 6 bài toán lớn về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số năm 2025. Đây không chỉ là công cụ để hoạch định nghiên cứu và ứng dụng công nghệ quân sự – quốc phòng, mà còn là hành động minh chứng tinh thần đổi mới tư duy, mở rộng hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và lực lượng vũ trang.

Đáng chú ý, toàn bộ danh mục đều hướng đến mục tiêu: Xây dựng năng lực tự chủ, làm chủ công nghệ cốt lõi, phát triển các nền tảng công nghệ chiến lược phục vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng và hiện đại hóa quân đội.

Sáu bài toán lớn – Sáu hướng đi chiến lược

Bài toán đầu tiên được xác định là phát triển nền tảng tính toán hiệu năng cao phục vụ bảo vệ chủ quyền trên không gian mạng. Đây là một trong những trụ cột công nghệ mới, giữ vai trò trung tâm trong việc xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, dự báo nguy cơ mất an toàn thông tin, phân tích mã độc, hỗ trợ điều tra số và đánh giá hiệu quả hệ thống phòng thủ mạng.

Tiếp theo là bài toán quản lý cơ sở hạ tầng và tiềm lực công nghệ thông tin. Việc quản lý hồ sơ mạng, giám sát hệ thống, cảnh báo sớm các nguy cơ tấn công mạng không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật mà còn là nhiệm vụ mang tính pháp lý và an ninh. Đây chính là nền tảng để Bộ Quốc phòng quản trị hiệu quả các hệ thống chuyên dùng, bảo đảm nguồn lực cho các nhiệm vụ quốc phòng đặc biệt.

Bài toán thứ ba đặt ra yêu cầu phát triển hệ thống chia sẻ, khai thác dữ liệu an ninh mạng liên ngành, đồng thời tích hợp chức năng tự động nhận diện và ngăn chặn các mối đe dọa mạng. Trong bối cảnh thông tin số hóa ngày càng phân mảnh và thiếu liên thông, việc kiểm soát dòng chảy dữ liệu an toàn, đồng bộ hóa thông tin an ninh từ nhiều nguồn, sẽ giúp nâng cao năng lực cảnh báo sớm, tăng cường năng lực phối hợp giữa các lực lượng chức năng.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là bài toán về hạ tầng kết nối an toàn liên mạng phục vụ chuyển đổi số quốc gia. Mục tiêu bài toán là kiểm soát chặt chẽ các hoạt động kết nối mạng, ngăn ngừa nguy cơ thất thoát dữ liệu và bảo vệ hạ tầng số trọng yếu. Đây cũng là nền tảng để xây dựng hệ thống hành chính số, tài chính số, và các dịch vụ công hiện đại trên cơ sở bảo mật cao.

Lĩnh vực huấn luyện – đào tạo cũng được chú trọng với bài toán thứ năm: Ứng dụng công nghệ mô phỏng cho hệ thống huấn luyện quân sự. Những hệ thống mô phỏng 3D sát thực tế sẽ giúp giảm chi phí huấn luyện, nâng cao chất lượng, đồng thời tạo môi trường thực hành an toàn, phục vụ cả huấn luyện vận hành, khai thác vũ khí và nghiên cứu cải tiến kỹ thuật.

Cuối cùng, bài toán thứ sáu đặt ra yêu cầu làm chủ công nghệ sản xuất phần cứng, hệ điều hành, phần mềm cho thiết bị quân sự chuyên dụng như máy tính, điện thoại, máy tính bảng. Đây là bước đi mang tính chiến lược nhằm giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, chủ động về bảo mật và an toàn thông tin trong các thiết bị quân sự.

Tất cả sáu bài toán này đều không đơn thuần là yêu cầu kỹ thuật mà còn là những định hướng pháp lý, chính sách và chiến lược để từng bước xây dựng năng lực công nghệ quốc phòng hiện đại, sánh kịp các quốc gia phát triển.

Bài học kinh nghiệm cho chuyển đổi số: Hướng tới ngành Thanh tra

Mặc dù các bài toán lớn của Bộ Quốc phòng tập trung vào lĩnh vực quốc phòng – an ninh, nhưng phương thức triển khai và mục tiêu của sáng kiến này mang lại nhiều bài học giá trị cho công cuộc chuyển đổi số của các ngành khác, trong đó có ngành Thanh tra.

Việc xác định những "bài toán lớn" mang tính nền tảng, chiến lược giúp định hướng rõ ràng các nỗ lực chuyển đổi số, tập trung nguồn lực và đạt được hiệu quả tổng thể. Việc Bộ Quốc phòng công khai và mời doanh nghiệp công nghệ cùng tham gia giải quyết vấn đề cho thấy sự cởi mở và tin tưởng vào năng lực của khu vực tư nhân. Đối với ngành Thanh tra, đây là gợi mở quan trọng để hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ nhằm ứng dụng các giải pháp tiên tiến trong phân tích dữ liệu lớn (big data), trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao hiệu quả công tác phát hiện, phòng ngừa tham nhũng và tiêu cực.

Các bài toán của Bộ Quốc phòng đặc biệt nhấn mạnh yếu tố an toàn thông tin, chia sẻ dữ liệu liên ngành an toàn và làm chủ công nghệ. Đây là những yếu tố quan trọng đối với ngành Thanh tra, nơi thông tin cần được bảo mật cao, đồng thời đảm bảo tính toàn vẹn và minh bạch của dữ liệu. Việc làm chủ các nền tảng công nghệ sẽ giúp ngành tự chủ hơn trong việc bảo vệ thông tin quan trọng.

Trong kỷ nguyên số, không gian mạng đã trở thành một trong những địa bàn chiến lược mới. Việc chủ động phát triển nền tảng công nghệ, bảo vệ chủ quyền số là yêu cầu tất yếu để giữ vững độc lập, tự chủ, đảm bảo an ninh quốc gia. Với việc công bố Danh mục 6 bài toán lớn năm 2025, Bộ Quốc phòng không chỉ khẳng định vai trò tiên phong trong chuyển đổi số quốc gia mà còn thể hiện tư duy mới trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chiến lược.