Nghệ sĩ Ưu tú Xuân Mùi, nguyên Phó Giám đốc Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh vẫn nhớ như in những câu nói thấm đẫm nghĩa tình của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong lần về thăm và làm việc với tỉnh Bắc Ninh vào năm 2013.

Nhiều năm công tác tại Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh cho đến khi về hưu, Nghệ sĩ Ưu tú Xuân Mùi được cùng anh chị em nghệ sĩ tham gia hàng trăm chương trình nghệ thuật lớn nhỏ trong và ngoài nước. Có nhiều kỷ niệm đáng nhớ, nhưng lần gặp gỡ thân tình với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, thời gian được trò chuyện cùng với Tổng Bí thư khiến nghệ sĩ Xuân Mùi lưu luyến cả cuộc đời.

Nghệ sĩ Ưu tú Xuân Mùi nhớ lại: “Cách đây hơn 10 năm - ngày 22/8/2013, trong chuyến về thăm và làm việc với tỉnh Bắc Ninh, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có nghe chương trình biểu diễn dân ca Quan họ do các liền anh, liền chị của nhà hát thể hiện và tôi làm nhiệm vụ dẫn chương trình”.

Trong quá trình dẫn, tôi quan sát thấy Tổng Bí thư lắng nghe rất chăm chú, thi thoảng còn ghi chép vào giấy. Buổi biểu diễn kết thúc, Tổng Bí thư dành tặng các nghệ sĩ nhiều lời khen, trong đó có câu: “Nhạc hay, lời đẹp, ý tứ sâu sa. Người hát đã hay, người dẫn chuyện càng hay”.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng làm việc với cán bộ chủ chốt của tỉnh Bắc Ninh ngày 24/1/2022. Ảnh: PV

“Tôi hiểu đó không phải là những lời ngẫu hứng. Phải hiểu, yêu và trân quý biết bao thì Tổng Bí thư mới nói ra cảm nhận chân thật, sâu sắc và vô cùng ý nghĩa như vậy cho anh chị em nghệ sĩ, cho dân ca Quan họ Bắc Ninh”, nghệ sĩ Xuân Mùi chia sẻ.

Ông bùi ngùi kể tiếp, sau buổi biểu diễn, Tổng Bí thư ngồi lại, ân cần, trò chuyện. Tôi nhớ như in câu đầu tiên Tổng Bí thư nói: “Xin thưa với nghệ sĩ, tôi là Đông Hội, Đông Anh. Quê tôi vốn thuộc Phủ Từ, Bắc Ninh, quê hương Quan họ. Ấn tượng về hội Xuân xứ Bắc, những làn điệu dân ca và nhiều kỷ niệm đẹp của vùng đất vẫn còn mãi trong tôi”.

Qua câu nói của Tổng Bí thư tôi càng thêm yêu quý, kính trọng Tổng Bí thư. Dù là người lãnh đạo cao nhất của Đảng ta nhưng trong câu chuyện Tổng Bí thư luôn gần gũi, thân tình, không hề có khoảng cách giữa một người lãnh đạo cấp cao với Nhân dân.

Được trò chuyện cùng Tổng Bí thư về truyền thống văn hóa, lịch sử và dân ca Quan họ Bắc Ninh, tôi thấy Tổng Bí thư là một nhà văn hoá lớn. Tổng Bí thư khen vùng đất Bắc Ninh Kinh Bắc có bề dày văn hóa truyền thống đặc sắc, đáng tự hào.

“Quan họ Bắc Ninh thật tuyệt vời, vừa mộc mạc, vừa tha thiết vừa sâu đậm nghĩa tình. Những nghệ sĩ, thế hệ sau phải luôn biết trân quý, kế thừa, gìn giữ và phát huy, phát triển tài sản văn hóa quý báu từ bao đời để lại. Giữ gìn được văn hóa quê hương cũng chính là góp phần gìn giữ văn hóa, niềm tự hào dân tộc”, nghệ sĩ Xuân Mùi nhớ lại lời Tổng Bí thư căn dặn.

Sau lần gặp gỡ Tổng Bí thư, nghệ sĩ Xuân Mùi làm 2 câu thơ để tỏ ấn tượng và tấm lòng của người Quan họ: “Nụ cười ấm áp tinh khôi/Nụ cười đôn hậu, nụ cười tri âm”.

Nghệ sĩ Xuân Mùi chia sẻ: “Giờ đây, khi Tổng Bí thư đã mãi đi xa, cái nắm tay ân cần, nụ cười ấm áp, nồng hậu và những lời Tổng Bí thư chia sẻ trong buổi gặp gỡ năm nào vẫn là kỷ niệm, là căn dặn để tôi tiếp tục cống hiến, góp sức gìn giữ phát triển nghệ thuật, văn hóa quê hương”.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đón nhận món quà ý nghĩa của cán bộ và Nhân dân Bắc Ninh trao tặng. Ảnh: PV

Chung ấn tượng sâu sắc về lần gặp gỡ Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Thềm nghẹn ngào nhớ lại: Ngày 24/1/2022 (tức ngày 22 tháng Chạp năm Tân Sửu), tôi và Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Sang được Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh mời đại diện các làng Quan họ cùng một số nghệ sĩ của Nhà nhát Dân ca Quan họ Bắc Ninh, các cháu thiếu nhi gặp gỡ và biểu diễn tại Đền Đô nhân dịp Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về thăm và làm việc tại tỉnh.

Trong buổi gặp đó, sau khi nghe chúng tôi hát bài “Em là con gái Bắc Ninh”, Tổng Bí thư dành lời khen ngợi. Tổng Bí thư nói: “Hai chị em ruột vừa giống nhau và hát hay như nhau. Đây là những báu vật sống của làng Quan họ và đất nước”.

Sau đó, Tổng Bí thư hỏi han về công việc vất vả của nhà nông, động viên hai chị em tiếp tục đam mê, gìn giữ, truyền dạy cho thế hệ sau để gìn giữ những tinh hoa của Quan họ Bắc Ninh.

“Những nghệ nhân chúng tôi vô cùng xúc động và bất ngờ, bởi chưa bao giờ nghĩ những người nông dân nhỏ bé như mình lại được Tổng Bí thư coi trọng và hỏi han với thái độ ân cần, gần gũi đến thế”, nghệ nhân Nguyễn Thị Thềm xúc động chia sẻ.

Nhớ lời dặn của Tổng Bí thư, đến nay chúng tôi vẫn luôn vẹn nguyên tình yêu với quan họ, tham gia các hoạt động biểu diễn và truyền dạy Quan họ miễn phí cho các cháu thiếu niên, nhi đồng. Nghiên cứu, sưu tầm và tập hợp những kỷ niệm, đồ vật liên quan đến Quan họ lưu giữ tại Thư viện Quan họ Sang Thềm do hai chị em thành lập nhằm bảo tồn giá trị văn hóa, giúp thế hệ mai sau có cơ hội tìm hiểu về nghề chơi Quan họ truyền thống của cha ông.

Cùng được gặp Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong lần Tổng Bí thư về dâng hương tại Đền Đô ngày 24/1/2022, nghệ sĩ Nguyễn Hương Sao, Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh vẫn nhớ như in lần gặp gỡ đó.

Nghệ sĩ Nguyễn Hương Sao kể lại: Tôi được giao nhiệm vụ mời trầu Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khi các nghệ sĩ Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh thể hiện bài hát “Mời nước, mời trầu” lời cổ.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nghe các nghệ nhân Bắc Ninh giới thiệu tranh Đông Hồ. Ảnh: PV

Trước một lãnh đạo lớn nên dẫu đã có nhiều kinh nghiệm đứng trên sân khấu và cũng không phải là lần đầu biểu diễn phục vụ các vị lãnh đạo song tôi vẫn rất run. Lúc trực tiếp mời trầu Tổng Bí thư, tôi cảm thấy rất hồi hộp, xen cả lo lắng. Tổng Bí thư nhìn ra điều đó, nên ân cần đón nhận khẩu trầu và còn đọc tặng vài câu thơ:

“Trầu này trầu tính, trầu tình

Trầu loan, trầu phượng, trầu mình, trầu ta

Trầu này têm tối hôm qua

Giấu thầy, giấu mẹ mang ra mời người”…

Được Tổng Bí thư khích lệ, động viên tôi đã bớt căng thẳng, nở nụ cười. Hành động của Tổng Bí thư xuất phát từ ứng xử sâu sắc của ông với văn nghệ sĩ. Tổng Bí thư là một chính trị gia tầm cỡ, nhưng không quan cách, khó gần, trái lại Tổng Bí thư cười nói rất chan hòa, cho nghệ sĩ chúng tôi cảm giác ông là một khán giả thì đúng hơn.

Nói về trách nhiệm cá nhân của người nghệ sĩ trẻ trong việc gìn giữ, phát huy giá trị của văn hoá nói chung, dân ca Quan họ Bắc Ninh nói riêng, nghệ sĩ Nguyễn Hương Sao chia sẻ: Tôi luôn tâm đắc phát biểu mà Tổng Bí thư nhiều lần nhấn mạnh tại Hội nghị Văn hóa Toàn quốc năm 2021: “Văn hóa là hồn cốt của dân tộc, nói lên bản sắc của dân tộc. Văn hóa còn thì dân tộc còn…”.

Không chỉ tôi mà tất cả anh chị em nghệ sĩ trẻ càng ngày càng nhận ra trách nhiệm của mình đối với văn hoá, văn nghệ nói chung và dân ca Quan họ nói riêng. Bản thân là nghệ sĩ của Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh, tôi luôn nỗ lực tìm hiểu, học hỏi từ các thế hệ nghệ nhân, nghệ sĩ gạo cội những bài hát Quan họ cổ để mình có thể biểu diễn thành công hơn, từ đó phát huy được giá trị để quan họ Bắc Ninh trường tồn và lan toả, góp phần giữ gìn bản sắc văn hoá dân ca Quan họ nói riêng và văn hoá nước nhà nói chung…