Theo Bộ Nội vụ sau hơn 3 tháng triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã cho thấy những bước tiến đáng ghi nhận trên nhiều mặt. Công tác quản lý xã hội được tăng cường, hiệu quả quản trị địa phương có nhiều cải thiện rõ rệt, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức dần thích ứng với mô hình tổ chức mới. Đặc biệt, việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp đã có những chuyển biến tích cực, giúp nâng cao chất lượng phục vụ.

Sự phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền cũng đã được cụ thể hóa, tạo điều kiện cho các địa phương chủ động và linh hoạt hơn trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao.

“Kết quả đạt được là nhờ sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ và thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cùng với sự nỗ lực vào cuộc của các cấp chính quyền địa phương”, Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.

Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả toàn diện, việc nhìn nhận rõ những hạn chế và tồn tại là điều cần thiết.

Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà đã chỉ ra 4 nhóm khó khăn lớn đang ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Hạn chế về năng lực đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã: Dù số lượng cán bộ, công chức cấp xã hiện nay không thiếu – trung bình mỗi xã có khoảng 41 người – nhưng năng lực, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích ứng với mô hình tổ chức mới vẫn còn là điểm yếu. Theo Bộ trưởng, tỷ lệ công chức chưa đáp ứng chuyên môn chỉ khoảng 5%, tuy không lớn, nhưng lại tác động đáng kể tới chất lượng thực thi nhiệm vụ ở cơ sở.

Bất cập trong phân cấp, phân quyền: Nhiều văn bản quy phạm pháp luật chưa kịp thời điều chỉnh để phù hợp với mô hình mới, gây lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện. Thực tiễn cho thấy, ở nhiều địa phương, việc triển khai còn thiếu chủ động, năng lực tổ chức thực hiện chưa đồng đều.

Hạ tầng công nghệ thông tin còn yếu: Dù chuyển đổi số là xu hướng tất yếu, nhưng ở nhiều địa bàn, đặc biệt là khu vực đông dân cư, hệ thống công nghệ thông tin phục vụ giải quyết thủ tục hành chính vẫn chưa đồng bộ, chưa kết nối liên thông giữa các cấp. Những “điểm nghẽn” này đang cản trở hiệu quả cải cách hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Vướng mắc trong thực hiện chế độ, chính sách cho cán bộ nghỉ việc: Việc thực hiện Nghị định 178 và Nghị định 67 về giải quyết chế độ cho cán bộ, công chức, viên chức nghỉ việc, thôi việc vẫn còn chậm trễ. Tính đến nay, mới chỉ có 8/34 tỉnh, thành phố hoàn thành việc này. Tại cấp Trung ương, 18/27 bộ, ngành đã hoàn tất. Việc chậm trễ không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của đội ngũ cán bộ mà còn cản trở tiến trình tinh gọn bộ máy.

Để tháo gỡ khó khăn và nâng cao hiệu quả triển khai mô hình chính quyền 2 cấp, Bộ Nội vụ yêu cầu các cơ quan, đơn vị thực hiện các giải pháp trọng tâm sau: Thứ nhất, cần bám sát chỉ đạo của Trung ương, đặc biệt là Kết luận số 192-KL/TW, Kết luận 195-KL/TW, cùng các nghị quyết của Chính phủ như 268/NQ-CP và 303/NQ-CP. Các địa phương cần quán triệt, thực hiện nghiêm túc, đồng thời chủ động rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý, cắt giảm thủ tục hành chính và bảo đảm tính thống nhất từ trung ương đến địa phương.

Thứ hai, các địa phương cần chủ động đề xuất, kiến nghị kịp thời khi gặp khó khăn, vướng mắc, thay vì chờ hướng dẫn từ cấp trên. Với phương châm: "Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" là tư tưởng xuyên suốt, cần được quán triệt đầy đủ.

Thứ ba, cần tăng cường điều động cán bộ, công chức cấp tỉnh về hỗ trợ cấp xã, nhất là tại các địa phương đang gặp khó khăn. Nhiều địa phương như Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM đã triển khai hiệu quả giải pháp này, qua đó từng bước nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở.

Thứ tư, đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ thông tin, tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ, công chức, viên chức cấp xã. Việc này không chỉ hỗ trợ vận hành mô hình mới mà còn góp phần vào cải cách hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến hiệu quả, thông suốt.

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một bước tiến lớn trong cải cách tổ chức bộ máy hành chính. Tuy nhiên, để mô hình này đi vào thực chất, phát huy được hiệu quả như kỳ vọng, cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các cấp, các ngành, cùng với đó là tinh thần chủ động, quyết liệt của từng địa phương.

Khó khăn là điều không thể tránh khỏi trong bất kỳ quá trình đổi mới nào, song với sự vào cuộc sát sao của Trung ương và nỗ lực từ cơ sở, mô hình chính quyền 2 cấp hoàn toàn có thể trở thành nền tảng vững chắc cho một nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ tốt nhất cho người dân và sự phát triển bền vững của đất nước.