Các hành vi xâm phạm sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ em về thể chất lẫn tinh thần đều để lại hậu quả nghiêm trọng, lâu dài và khó khắc phục. Đặc biệt, xâm hại tình dục trẻ em không chỉ gây tổn thương nặng nề cho nạn nhân mà còn băng hoại các giá trị đạo đức, lối sống, làm suy giảm thuần phong mỹ tục của dân tộc. Đây là loại tội phạm nguy hiểm, gây bức xúc trong dư luận xã hội và đã được quy định rõ trong Bộ luật Hình sự.

Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021 - 2025” được Thủ tướng Chính phủ theo phê duyệt tại Quyết định số 830/QĐ-TTg ngày 1/6/2021 đặt ra mục tiêu bảo vệ thông tin bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em khi trẻ em tiếp cận thông tin, tham gia các hoạt động trên môi trường mạng và ngăn chặn, xử lý các hành vi lợi dụng môi trường mạng thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm đối với trẻ em dưới mọi hình thức theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, trang bị kiến thức, kỹ năng số phù hợp theo từng độ tuổi, giúp trẻ em biết tự bảo vệ bản thân và tương tác an toàn trên mạng, bao gồm, sử dụng mạng lành mạnh, an toàn; tự bảo vệ mình khi tham gia tương tác trên môi trường mạng và cách thức nhận diện, thông báo, tố giác hành vi, vụ việc xâm hại trẻ em trên môi trường mạng.

Cùng với đó, sẽ đề ra các giải pháp chủ động phòng ngừa, phát hiện các hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng; bảo đảm các điều kiện cần thiết để trẻ em được tham gia an toàn, lành mạnh trên môi trường mạng và có các giải pháp hỗ trợ phù hợp để trẻ phục hồi khi chịu tác động tiêu cực từ môi trường mạng.

Theo Cục An toàn thông tin, trẻ em là đối tượng chưa có đầy đủ kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm khi tham gia hoạt động trên môi trường mạng sẽ đối mặt với rủi ro như: Tiếp cận với những nội dung độc hại (bạo lực, khiêu dâm) làm lệch lạc suy nghĩ, lối sống, sự phát triển; bị phát tán thông tin riêng tư, thông tin cá nhân của trẻ; bị bắt nạt trực tuyến; sử dụng quá mức và nghiện Internet; bị lôi kéo, dụ dỗ, quấy rối, lừa đảo, dọa nạt, tống tiền, ép tham gia các hoạt động phi pháp, mại dâm, bị xâm hại tình dục…

Bộ Cẩm nang “Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng” do Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD), Tổ chức Cứu trợ trẻ em Quốc tế tư vấn nội dung và Cục An toàn thông tin phát hành đã cung cấp một số giải pháp thiết thực để bảo vệ trẻ em khi sử dụng internet gồm:

Thứ nhất, giám sát và hướng dẫn: Phụ huynh và giáo viên cần giám sát và hướng dẫn trẻ em khi sử dụng Internet, giúp trẻ nhận diện và phòng tránh các rủi ro.

Thứ hai, sử dụng phần mềm bảo vệ: Cài đặt các phần mềm bảo vệ và kiểm soát truy cập để ngăn chặn trẻ em truy cập vào các trang web không phù hợp.

Thứ ba, giáo dục về an toàn mạng: Tổ chức các buổi giáo dục về an toàn mạng cho trẻ em, giúp trẻ hiểu rõ về các nguy cơ và cách phòng tránh.

Thứ tư, khuyến khích hoạt động ngoài trời: Khuyến khích trẻ em tham gia các hoạt động ngoài trời và giao lưu với bạn bè để giảm thiểu thời gian sử dụng Internet.

Cụ thể hơn, để phòng tránh những sự việc đáng tiếc có thể xảy ra, cơ quan Công an cũng khuyến cáo, phụ huynh cần chủ động kiểm soát chặt chẽ hoạt động trực tuyến của con em mình; thường xuyên kiểm tra danh sách bạn bè, hội nhóm mà trẻ tham gia trên mạng xã hội và giáo dục trẻ kỹ năng sử dụng mạng an toàn, đặc biệt là không trò chuyện với người lạ, không chia sẻ thông tin cá nhân, hình ảnh, video nhạy cảm lên mạng và giải thích cho trẻ về mối nguy hiểm khi chia sẻ thông tin, hình ảnh, video nhạy cảm trên mạng xã hội, khuyến khích trẻ báo ngay với bố mẹ, thầy cô khi bị ai đó dụ dỗ, đe dọa.

Trẻ em và thanh thiếu niên tuyệt đối không gửi ảnh, video riêng tư cho bất kỳ ai, dù là người quen hay người lạ; không cung cấp các thông tin như tên, địa chỉ, số điện thoại, trường học; cảnh giác với yêu cầu gọi video, gửi ảnh riêng tư hoặc hứa tặng quà.

Tránh truy cập các đường link lạ, liên kết hoặc các tập đính kèm trong tin nhắn, email hoặc những bài đăng đáng ngờ trên mạng xã hội vì có thể chứa mã độc hoặc lừa đảo.

Phụ huynh và nhà trường cũng cần thường xuyên cập nhật thông tin về các thủ đoạn xâm hại trẻ em trên không gian mạng và các biện pháp phòng chống.

Trong trường hợp nghi ngờ trẻ bị xâm hại hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cần dừng mọi giao dịch, lưu giữ bằng chứng (tin nhắn, hình ảnh, video) và trình báo cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ, xử lý kịp thời.