Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Hoàng Minh Sơn, khi sửa đổi các văn bản, Bộ đều dựa trên căn cứ pháp lý và thực tiễn. Qua quá trình triển khai Quy chế tuyển sinh, Bộ luôn theo dõi và lắng nghe ý kiến các chuyên gia, người trong cuộc trực tiếp tuyển sinh đào tạo các trường, sở, quản lý giáo dục…

Thứ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, xuất phát điểm của việc xét tuyển sớm là cách đây khoảng 6 - 7 năm, sau khi học sinh có kết quả thi tốt nghiệp THPT, một số cơ sở đào tạo xét tuyển sớm bằng học bạ THPT và thành tích khác của học sinh.

Việc xét tuyển như vậy khiến tất cả cùng vất vả, cơ sở đào tạo phải chuẩn bị từ đầu năm cho công tác tuyển sinh, thu hồ sơ, xét tuyển. Còn học sinh lớp 12 lo có được các chứng chỉ, làm hồ sơ. Thầy, cô giáo phải xác nhận các thủ tục giấy tờ… để gom tuyển sinh. Tuy nhiên hiệu quả mang lại không cao. Cứ có 8 nguyện vọng trúng tuyển (trong xét tuyển sớm) thì có 1 nguyện vọng nhập học; hay có 2 thí sinh trúng tuyển sớm thì 1 em nhập học.

Khi xét tuyển sớm mỗi trường làm một cách độc lập và Bộ GDĐT ứng dụng công nghệ thông tin bằng việc xây dựng Hệ thống hỗ trợ xét tuyển chung để có thể lựa chọn nguyện vọng vào các trường, ngành học. Dẫn đến tình trạng trúng tuyển tỷ lệ cao. Tuy nhiên với từng trường, ngành học không thể dự đoán được tỷ lệ ảo là bao nhiêu dẫn đến các trường có tâm lý muốn xét tuyển sớm để đủ chỉ tiêu. Càng nhiều chỉ tiêu xét tuyển sớm càng yên tâm.

Thứ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng, vì xét tuyển sớm, thí sinh chưa hoàn thành chương trình tốt nghiệp THPT đã xét tuyển nên tạo ra sự không công bằng. Do vậy, những học sinh gia đình có điều kiện có thể học sớm, học trước để hoàn thành chương trình học kỳ I nhưng hầu hết phải đến tháng 5 mới hoàn thành chương trình lớp 12. Như vậy, điểm xét tuyển dựa trên kết quả học tập của học sinh là không đồng đều, tạo sự bất công trong quá trình tuyển sinh.

Ngoài ra, xét tuyển sớm tác động tiêu cực đến dạy và học phổ thông. Nhiều em có tâm lý đã trúng tuyển rồi nên không quan tâm chuyện học hành, đến lớp chỉ để ngồi chơi. Cũng có nhiều học sinh vào lớp 10 trường chuyên gần như yên tâm trúng tuyển nên không tập trung vào học toàn diện. Các em chỉ học những môn thực sự cần thiết cho đào tạo sau này, dẫn đến chất lượng đào tạo đại học không như ý vì các em không chuẩn bị nền tảng tốt.

Cho ý kiến về nội dung dự thảo, Phó Giám đốc Sở GDĐT Hà Nội Vương Hương Giang đồng tình với quy định xét tuyển sớm của các trường đại học và điểm chuẩn xét tuyển sớm sau khi quy đổi tương đương không thấp hơn điểm chuẩn trúng tuyển của đợt xét tuyển theo kế hoạch chung.

Theo bà Hương Giang, hiện các trường THPT trên địa bàn TP Hà Nội đang triển khai chương trình giáo dục bảo đảm đúng tiến độ. Đồng thời, tăng cường cho học sinh làm quen với định dạng đề thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025 để chủ động mọi phương án.

Cô Lê Thu Huệ, Trường THPT Hoài Đức (Hà Nội) cũng đồng tình với việc hạn chế tỷ lệ tuyển sinh sớm. Hầu hết các giáo viên đều mong có các phương án tuyển sinh đại học sát với việc học ở cấp THPT hơn nhằm tăng cường, đôn đốc việc học của học sinh. Điều quan trọng là giúp học sinh đỡ vất vả, giảm tốn kém về sức lực cũng như trí lực và tiền bạc của cha mẹ cũng như tạo sự cạnh tranh công bằng cho thí sinh.

Theo cô Huệ, xét tuyển sớm chỉ dành để tuyển những thí sinh thuộc nhóm đặc biệt nổi bật. Nếu xét tuyển sớm theo kiểu đại trà sẽ khó có thể tính toán được độ ảo, gây khó khăn trong quá trình tuyển sinh của các trường đại học. Theo quy định, học sinh học hết chương trình THPT, đủ điều kiện dự thi, nếu không thi hoặc thi trượt sẽ được cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông và chỉ được theo học giáo dục nghề nghiệp.

Còn thầy Nguyễn Huy Hường, Trường THPT Đông Sơn (Thanh Hoá) cho rằng đề xuất giảm/bỏ tỷ lệ xét tuyển sớm không ảnh hưởng đến tâm lý học sinh. Vì trong năm học lớp 12, những em có nguyện vọng vào đại học đều chủ động trang bị kiến thức cho mình. Xét tuyển sớm hay muộn không ảnh hưởng đến mục tiêu phấn đấu của các em.

“Tuy nhiên, tôi vẫn ủng hộ việc các trường đại học nên có tỷ lệ nhất định cho việc xét tuyển sớm và chỉ áp dụng với những thí sinh có thành tích vượt trội. Khi đó, việc công bố kết quả xét tuyển sớm không ảnh hưởng đến chất lượng học của học sinh lớp 12 trong học kỳ II”, thầy Hường chia sẻ.

Cô Nguyễn Thị Huyền, giáo viên một trường cấp 3 tại Phú Thọ cũng có chung quan điểm với thầy Hường, nhất trí với đề xuất giảm dần và tiến tới xóa bỏ hình thức xét tuyển sớm khi học sinh chưa hoàn thành chương trình THPT. Những năm qua, một số trường đại học áp dụng hình thức xét tuyển sớm bằng các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, học bạ cấp THPT khi các em chưa học hết lớp 12 đã tạo ra một “cuộc đua” để thí sinh tranh suất vào đại học.

Đồng tình với quan điểm xét tuyển sớm bằng học bạ THPT, thầy Nguyễn Cường, Trường THPT Hồng Quang (Yên Bái) cho rằng việc này sẽ giúp học sinh đỡ căng thẳng, giảm áp lực khi thi tốt nghiệp THPT; các trường đại học hoàn thành chỉ tiêu tuyển sinh của mình khi biết chắc sẽ tuyển được học sinh.

Tuy nhiên, theo thầy Cường khi biết đỗ đại học sớm và chỉ cần đỗ tốt nghiệp là trở thành sinh viên, học sinh sẽ không cố gắng học. Việc siết chặt chỉ tiêu xét tuyển sớm bằng học bạ THPT sẽ hài hòa việc các trường đại học hoàn thành chỉ tiêu tuyển sinh và việc học của học sinh ở năm cuối cấp.

Trong khi đó, cô Nguyễn Thị Linh, Trường THPT Đống Đa (Hà Nội) cho rằng không nên bỏ xét tuyển sớm trong tuyển sinh đại học từ năm 2025. Bởi dù xét tuyển sớm hay xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp vẫn có tình trạng học lệch do thí sinh lựa chọn môn thi tốt nghiệp từ sớm khi vào cấp THPT.