Dạy thêm, học thêm cần đảm bảo sự minh bạch 

Chị Minh Hằng, ở Cầu Giấy, Hà Nội, chia sẻ: "Trước khi có Thông tư 29, tôi không cho con đi học thêm, vì tin tưởng rằng các kiến thức các con được học trên lớp vốn đã được thiết kế rất đầy đủ rồi. Nếu cho con đi học thêm, thì là học các kỹ năng sống, các môn năng khiếu, nghệ thuật, phù hợp với đam mê, sở thích của con. Tuy nhiên, theo dõi tình hình học tập của con, tôi nhận thấy kết quả của con tôi có sự thua sút so với các bạn trong lớp. Tìm hiểu ra mới biết, không phải do sức học của con kém hơn các bạn, mà do con không đi học thêm ở lớp của cô giáo. Ở lớp học thêm, cô thường xuyên cho các bạn ôn, làm các dạng bài tập mà sau đó sẽ là các bài kiểm tra trên lớp. Các bạn đã làm quen ở lớp học thêm, nên dễ dàng được điểm cao, con tôi và 1 vài bạn không học thêm lớp cô, nên chật vật và được điểm thấp hơn. Chỉ vì 1 môn học bị điểm thấp, mà ảnh hưởng đến kết quả của cả năm học. Từ đó, dù không muốn, tôi vẫn phải cho con đi học thêm lớp do cô giáo tổ chức".

Sự ra đời của Thông tư 29, dù đến nay vẫn mang đến không ít dư luận, tranh luận trên nhiều diễn đàn, mạng xã hội, nhưng không thể phủ nhận tính thực tiễn của nó, đó là nhu cầu dạy thêm, học thêm là hoàn toàn chính đáng, nhưng cần phải được chấn chỉnh và đảm bảo tính minh bạch.

Xét về mặt pháp lý, Điều 4 Thông tư 29 quy định về các trường hợp không được dạy thêm, tổ chức dạy thêm là hoàn toàn phù hợp với các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng. Bởi khi giáo viên dạy thêm có thu tiền từ những học sinh mà mình trực tiếp được phân công giảng dạy theo kế hoạch giáo dục của nhà trường, có thể họ sẽ tạo ra các tình huống xung đột lợi ích, ép buộc học sinh học thêm để đạt điểm cao và tạo ra bất bình đẳng giữa các học sinh… như chia sẻ của chị Minh Hằng nêu trên.

Ở một khía cạnh khác, nghề giáo được xem là nghề cao quý, nghề đào tạo ra những nghề khác trong xã hội. Vì vậy, việc dạy thêm, tổ chức dạy thêm cũng cần phải đăng ký và được quản lý theo đúng các quy định của pháp luật, đảm bảo minh bạch, khách quan và liêm chính trong quá trình giảng dạy, đồng thời vẫn khích lệ tinh thần hiếu học, tất cả học sinh đều có cơ hội tiếp cận kiến thức một cách bình đẳng. 

Những chiêu "lách" luật để dạy thêm

Qua công cụ tìm kiếm trong trang web của Cổng Thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, có thể thấy, thời gian gần đây, các doanh nghiệp đăng ký mới liên quan đến lĩnh vực giáo dục chiếm tỷ lệ cao đột biến.

Anh Vũ Xuân Mạnh, ở Hưng Yên cho biết, mình vừa đi đăng ký kinh doanh để thành lập trung tâm gia sư. Vợ anh là giáo viên cấp 2, dạy ở trường công lập, dù không có nhu cầu dạy thêm, nhưng nhận thấy đây là hướng đầu tư tiềm năng và nhiều người người có nhu cầu, nên anh chủ động đăng ký thành lập trung tâm. Biết anh thành lập trung tâm gia sư, nhiều người đã chủ động liên hệ và đăng ký hợp tác.

Dịch vụ đào tạo online, cấp tốc để bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho những người có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp có nguyện vọng trở thành giáo viên tiểu học nở rộ. Ảnh minh họa

Khảo sát tại một số địa phương phía Bắc, số lượng cơ sở đăng ký kinh doanh để dạy thêm có sự gia tăng đột biến trong thời gian gần đây. Trong đó, chiếm phần lớn là các giáo viên ở các trường ngoài công lập, giáo viên đang dạy trong các nhà trường nhờ người thân đi đăng ký để đảm bảo theo đúng quy định.

Thực tế, đăng ký kinh doanh chỉ là một trong những điều kiện cần, ngành Giáo dục sẽ tiến hành thẩm tra về điều kiện cơ sở vật chất, phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh môi trường... rồi mới quyết định cơ sở có đủ điều kiện để cấp phép hoạt động hay không.

Nắm bắt được tâm lý của nhiều người có nhu cầu dạy thêm mà không đủ điều kiện để đăng ký, hoặc không muốn đăng ký trực tiếp, các trung tâm đã nhanh chóng tìm cách mời gọi giáo viên về đầu quân cho cơ sở của họ với nhiều hình thức hợp tác để hợp thức hóa việc dạy thêm.

Tìm hiểu về một trong các hình thức “hợp tác cộng sinh” được mời chào trên mạng xã hội, được biết, nếu các thày, cô tham gia hợp tác, sẽ có 2 hình thức, một là thuê chung nhà để tổ chức dạy thêm; hoặc nếu thầy cô trường công muốn dạy thêm học sinh thì có thể ký hợp đồng với trung tâm, khi đó, trung tâm sẽ thực hiện các thủ tục pháp lý, đăng ký kinh doanh, hợp thức hoá việc dạy thêm.

Với trường hợp, thuê chung nhà để dạy thêm, các thày, cô chỉ cần trả tiền thuê nhà và thỏa thuận phân chia lợi nhuận.

Với các thày, cô đang dạy ở các trường công lập, khi ký hợp đồng hợp tác, giáo viên sẽ nhận được 75% tiền thu từ học sinh, chỉ cần tập trung vào việc dạy học và nộp thuế thu nhập cá nhân. Còn trung tâm sẽ thu 25% và lo mọi thứ, từ đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy, cơ sở vật chất lớp học, đến soạn hợp đồng giảng dạy, làm báo cáo thuế và thủ tục nộp thuế… Nếu giáo viên muốn dạy học sinh của mình, trung tâm cũng sẽ lên lịch phân công giảng dạy để hợp thức hoá. Đặc biệt, trung tâm còn hứa hẹn sẽ lo được luôn cả thủ tục kiểm tra của phường và Sở Giáo dục và Đào tạo, các thày, cô cứ yên tâm vào việc hợp tác và dạy thêm.

Không chỉ có vậy, khi Thông tư 29 ra đời, các trung tâm, các trường đại học, cao đẳng đã rất nhanh nhạy, mở các khóa đào tạo online, cấp tốc để bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho những người có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp có nguyện vọng trở thành giáo viên tiểu học; hoặc cấp chứng chỉ nghiệp vụ “giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống và tổ chức hoạt động ngoài giờ chính khóa”.

Liệu đây có phải là một trong các hình thức lách luật, khi các giáo viên đứng lớp được trang bị các “bảo bối” để hợp pháp cho việc dạy thêm?

Các hình thức hợp tác như trên, xét về bản chất vẫn là dạy thêm và học thêm. Thậm chí, gánh nặng tài chính cho các bậc phụ huynh lại tăng thêm, bởi chính họ sẽ là người phải trả thêm tiền cho các con học thêm, vì 1 phần tiền học thêm của các con sẽ được trích để trả cho các trung tâm.