Rà soát từ góc nhìn của các bộ, ngành

Bộ Tư pháp cho rằng Luật Thỏa thuận quốc tế năm 2020 chưa quy định rõ thẩm quyền ký kết đối với các viện, trường, học viện trực thuộc bộ, ngành, dẫn đến lúng túng khi triển khai. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao khẳng định đây không phải là vướng mắc pháp lý, bởi các đơn vị sự nghiệp công lập này được trao quyền tự chủ, có thể trực tiếp quyết định ký văn bản hợp tác quốc tế theo quy chế quản lý đối ngoại của từng cơ quan. Điều này phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền trong quản lý Nhà nước.

Trong khi đó, Bộ Nội vụ phản ánh thủ tục ký kết thỏa thuận quốc tế nhân danh cơ quan cấp cục còn nhiều bước, dễ kéo dài tiến độ. Song, Bộ Ngoại giao khẳng định quy trình này không phức tạp, chủ yếu diễn ra trong nội bộ mỗi bộ, cơ quan ngang bộ. Theo Luật Thỏa thuận quốc tế, trách nhiệm cuối cùng thuộc bộ trưởng hoặc thủ trưởng cơ quan ngang bộ – người phải quyết định trên cơ sở tham mưu chuyên môn. Do đó, không cần thiết phải rút gọn thêm các bước như kiến nghị.

Địa phương nêu ý kiến từ thực tiễn triển khai

Sở Tư pháp Hải Phòng đưa ra nhiều kiến nghị, trong đó có đề xuất trao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND tỉnh trong trường hợp cơ quan liên quan không đồng ý việc ký kết thỏa thuận quốc tế nhân danh UBND tỉnh. Bộ Ngoại giao cho rằng nội dung này đã được giải quyết trong Nghị định số 134/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đối ngoại; đồng thời, sẽ được nghiên cứu đưa vào dự thảo sửa đổi Luật Thỏa thuận quốc tế năm 2026.

Hải Phòng cũng kiến nghị cần sửa đổi Nghị định số 64/2021/NĐ-CP để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, không còn cấp huyện. Theo Bộ Ngoại giao, vấn đề này đã được cập nhật trong Nghị định số 177/2025/NĐ-CP, điều chỉnh tổ chức bộ máy và hoạt động đối ngoại theo bối cảnh mới. Ngoài ra, về thẩm quyền phê duyệt hội nghị, hội thảo quốc tế, bộ khẳng định đã được quy định rõ trong Nghị định 134/2025/NĐ-CP và sẽ tiếp tục sửa đổi Quyết định số 06/2020/QĐ-TTg cho phù hợp.

Tại Phú Thọ, địa phương cho rằng quy định về giấy tờ pháp nhân của tổ chức phi chính phủ nước ngoài còn bất cập, dẫn đến việc một số tổ chức hoạt động ngoài phạm vi đăng ký. Song, Bộ Ngoại giao nhấn mạnh, hồ sơ viện trợ phải bám sát giấy đăng ký của tổ chức phi chính phủ nước ngoài, trong đó đã quy định rõ lĩnh vực, địa bàn hoạt động. Do đó, phản ánh nêu trên là chưa chính xác.

Sở Tư pháp Quảng Ninh cũng nêu hai ý kiến đáng chú ý: Chưa có quy định về thẩm quyền của HĐND cấp tỉnh trong tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế; và nhu cầu ký kết thỏa thuận quốc tế của UBND cấp xã (không thuộc khu vực biên giới) ngày càng nhiều.

Bộ Ngoại giao giải thích: Quyết định số 06/2020/QĐ-TTg chỉ điều chỉnh hoạt động của hệ thống hành chính Nhà nước, không bao gồm HĐND. Về nhu cầu ký kết của cấp xã, bộ ghi nhận thực tế này và sẽ nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền trong quá trình sửa đổi Luật Thỏa thuận quốc tế tới đây.

Góc nhìn từ cộng đồng doanh nghiệp

Không chỉ các bộ, ngành, địa phương, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cũng phản ánh một số khó khăn liên quan đến Quyết định số 06/2020/QĐ-TTg về tổ chức và quản lý hội nghị, hội thảo quốc tế.

Thứ nhất, quy định “có sự tham gia của người nước ngoài” là quá rộng, gây lúng túng cho doanh nghiệp trong các hội chợ, hội thảo mở. VASEP đề nghị chỉ yêu cầu xin phép khi có mời chính thức diễn giả hoặc có tài trợ nước ngoài. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao không đồng tình, cho rằng thành phần đại biểu – kể cả không phải báo cáo viên – cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tính chất và kết quả hội nghị, hội thảo quốc tế.

Thứ hai, VASEP cho rằng yêu cầu “văn bản ý kiến của các cơ quan liên quan” trong hồ sơ xin phép gây chồng chéo. Nhưng theo Bộ Ngoại giao, đây là quy định mang tính dự phòng, bảo đảm không phủ định các quy định pháp luật khác.

Thứ ba, VASEP kiến nghị bổ sung thời gian cụ thể cho từng bước xử lý hồ sơ để tăng tính minh bạch. Bộ Ngoại giao cho biết đang tiến hành sửa đổi tổng thể Quyết định số 06/2020/QĐ-TTg trong năm 2025, theo hướng cắt giảm 30% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và lấy ý kiến phối hợp. Quy trình nội bộ sẽ do từng cơ quan quyết định nhằm đảm bảo tính linh hoạt.

Hướng tới hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý

Qua rà soát, Bộ Ngoại giao nhận định hầu hết các ý kiến kiến nghị không xuất phát từ bất cập của pháp luật mà chủ yếu từ cách hiểu, cách thực hiện chưa thống nhất. Bộ đã giải thích, làm rõ để các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội doanh nghiệp có cách áp dụng phù hợp.

Đồng thời, bộ cũng khẳng định sẽ tiếp tục rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực đối ngoại nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Trọng tâm là sửa đổi, bổ sung Luật Thỏa thuận quốc tế năm 2020 vào năm 2026; điều chỉnh Quyết định số 06/2020/QĐ-TTg và các nghị định liên quan theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương và doanh nghiệp trong hợp tác quốc tế.

Kết quả rà soát lần này cho thấy tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật đã được Bộ Ngoại giao quán triệt nghiêm túc. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan Trung ương, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp sẽ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đối ngoại, đồng thời tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác quốc tế, phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.