Khẳng định vai trò của thanh tra viên quốc phòng

Theo Nghị định 284/2025/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 6/11/2025, quy định về tổ chức và hoạt động của thanh tra quốc phòng, thanh tra viên quốc phòng là sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam, được bổ nhiệm vào các ngạch thanh tra để thực hiện nhiệm vụ thanh tra và các nhiệm vụ khác theo sự phân công của thủ trưởng cơ quan thanh tra.

Đây là đội ngũ nòng cốt giúp thủ trưởng cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền cùng cấp thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về thanh tra, đồng thời thực hiện nhiệm vụ thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo quy định của pháp luật.

Tiêu chuẩn đối với thanh tra viên quốc phòng phải đáp ứng đầy đủ theo Điều 12 Luật Sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam và khoản 2, Điều 8 Luật Thanh tra. Về trang phục, thanh tra viên quốc phòng sử dụng trang phục theo quy định của Quân đội Nhân dân Việt Nam và được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật.

Hệ thống thanh tra viên quốc phòng được tổ chức thành ba ngạch cơ bản, bao gồm: Thanh tra viên, thanh tra viên chính và thanh tra viên cao cấp. Việc bổ nhiệm, miễn nhiệm các ngạch thanh tra viên thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, dựa trên đề nghị của Hội đồng xét duyệt chức danh sĩ quan chuyên môn - kỹ thuật - nghiệp vụ cấp Bộ Quốc phòng. Quy định này nhấn mạnh vai trò quyết định và trách nhiệm quản lý nguồn nhân lực thanh tra chuyên biệt thuộc lĩnh vực quốc phòng của Bộ Quốc phòng.

Cơ cấu ngạch bậc chặt chẽ - Quy trình bổ nhiệm minh bạch

Nghị định 284/2025/NĐ-CP đặt ra các tiêu chuẩn cụ thể cho từng cấp bậc, kết hợp giữa yếu tố sĩ quan quân đội và năng lực chuyên môn nghiệp vụ thanh tra.

Đối với ngạch thanh tra viên theo quy định tại Điều 15, ngoài việc là sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam và tốt nghiệp trình độ đại học trở lên phù hợp với chuyên môn, sĩ quan cần có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ ngạch thanh tra viên. Đặc biệt, về kinh nghiệm công tác, sĩ quan phải có ít nhất 2 năm làm việc tại cơ quan thanh tra hoặc có ít nhất 5 năm công tác trở lên đối với sĩ quan chuyển sang từ cơ quan, tổ chức, đơn vị khác.

Đối với ngạch thanh tra viên chính, Điều 16 quy định rõ, sĩ quan phải tốt nghiệp đào tạo cán bộ cấp trung, lữ đoàn tại các học viện chuyên ngành quân sự, quốc phòng hoặc tốt nghiệp sau đại học, bên cạnh chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ ngạch thanh tra viên chính. Về thâm niên, sĩ quan cần được bổ nhiệm ngạch thanh tra viên ít nhất 4 năm hoặc đã qua chỉ huy cấp trung đoàn (hoặc tương đương); trường hợp sĩ quan giữ ngạch tương đương chuyển sang cơ quan thanh tra phải có thời gian công tác tối thiểu là 1 năm tại cơ quan thanh tra.

Đối với ngạch thanh tra viên cao cấp quy định tại Điều 17, đây là ngạch đòi hỏi tiêu chuẩn cao nhất về trình độ và kinh nghiệm, yêu cầu sĩ quan phải tốt nghiệp đào tạo tham mưu tác chiến chiến dịch - chiến lược tại Học viện Quốc phòng. Ngoài ra, sĩ quan phải có trình độ cao cấp lý luận chính trị và có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ ngạch thanh tra viên cao cấp. Về thâm niên công tác, cần được bổ nhiệm thanh tra viên chính ít nhất 4 năm hoặc đã qua chỉ huy cấp sư đoàn (hoặc tương đương); trường hợp sĩ quan giữ ngạch tương đương chuyển sang cơ quan thanh tra cũng phải có thời gian công tác tại cơ quan thanh tra tối thiểu là 1 năm.

Những quy định chi tiết này cho thấy sự chuyên nghiệp hóa đội ngũ thanh tra viên quốc phòng, đảm bảo rằng những người thực hiện công tác kiểm tra, giám sát trong lĩnh vực quốc phòng phải là những sĩ quan không chỉ vững về chuyên môn quân sự mà còn am hiểu sâu sắc về nghiệp vụ thanh tra, pháp luật và quản lý Nhà nước.

Việc ban hành Nghị định 284/2025/NĐ-CP là bước đi chiến lược trong chuyên nghiệp hóa lực lượng thanh tra quốc phòng. Qua đó, Bộ Quốc phòng khẳng định quyết tâm xây dựng lực lượng thanh tra kỷ cương, liêm chính, hiệu quả, góp phần củng cố niềm tin, nâng cao năng lực quản lý Nhà nước và giữ vững kỷ luật quân đội trong mọi tình huống.