Bộ Xây dựng - cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết, hiện nay, điều chỉnh hoạt động cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải chỉ được quy định bằng văn bản dưới luật là các nghị định, chưa được quy định trong các văn bản luật hiện hành. Quá trình thực thi pháp luật về cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải đã đạt được một số kết quả nhất định.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình tổ chức triển khai thực hiện các quy định pháp luật về cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải đã phát sinh nhiều bất cập cần nghiên cứu bổ sung và hoàn thiện.

Theo Bộ Xây dựng, pháp luật liên quan trực tiếp đến lĩnh vực cấp, thoát nước chưa tương xứng với vai trò, tầm quan trọng của dịch vụ cung cấp nước sạch và thoát nước, xử lý nước thải. Hoạt động đầu tư phát triển cấp, thoát nước chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường.

Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải chưa đầy đủ gây khó khăn trong việc đánh giá tình hình, lập quy hoạch, định hướng, đầu tư và quản lý Nhà nước. Việc ban hành giá nước sạch gặp nhiều khó khăn. Quản lý Nhà nước về cấp, thoát nước còn chồng chéo, chưa thống nhất… Do đó, việc xây dựng Luật Cấp, thoát nước là cần thiết.

Dự thảo Luật Cấp, thoát nước gồm 8 chương, 65 điều quy định về cơ sở dữ liệu, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đầu tư phát triển cấp nước, thoát nước mưa, nước thải và xử lý nước thải; quản lý, vận hành, bảo đảm an toàn công trình và cung cấp dịch vụ cấp, thoát nước; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động cấp, thoát nước…

Đáng chú ý, dự thảo Luật đã dành riêng Điều 72 quy định công tác thanh tra, kiểm tra về cấp, thoát nước.

Đối với thanh tra chuyên ngành về cấp, thoát nước, dự thảo Luật quy định: Thanh tra Bộ quản lý chuyên ngành, thanh tra các bộ có liên quan, thanh tra của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND các cấp trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách nhiệm tổ chức thanh tra chuyên ngành về cấp, thoát nước; tổ chức và hoạt động thanh tra chuyên ngành về cấp, thoát nước thực hiện theo quy định của pháp luật về thanh tra.

Đối với việc kiểm tra việc chấp hành pháp luật về cấp, thoát nước, dự thảo Luật quy định: Mục đích của kiểm tra việc chấp hành pháp luật về cấp, thoát nước nhằm góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu, chiến lược, quy hoạch, đầu tư, khai thác vận hành; kiểm soát chất lượng dịch vụ; bảo đảm cấp, thoát nước an toàn; bảo vệ công trình cấp, thoát nước; phát hiện tồn tại, hạn chế để nghiên cứu, kiến nghị sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật về cấp, thoát nước; phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật về cấp, thoát nước.

Dự thảo Luật Cấp, thoát nước quy định rõ vai trò của thanh tra trong hoạt động thanh tra, kiểm tra việc cấp, thoát nước. Ảnh: MH

Công tác kiểm tra việc chấp hành pháp luật về cấp, thoát nước được thực hiện theo kế hoạch, chỉ đạo của cấp có thẩm quyền hoặc khi phát hiện dấu hiệu vi phạm; không trùng lặp về phạm vi, thời gian với hoạt động thanh tra, kiểm tra cùng lĩnh vực đối với một đơn vị; khách quan, công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục; không làm cản trở hoạt động bình thường của đối tượng được kiểm tra.

Thời hạn kiểm tra được xác định trong quyết định kiểm tra nhưng không quá 10 ngày kể từ ngày công bố quyết định kiểm tra; trường hợp phạm vi kiểm tra lớn, nội dung phức tạp có thể gia hạn một lần nhưng thời gian gia hạn không quá 10 ngày.

Điều 17 của dự thảo Luật quy định các hành vi bị cấm như: Phá hoại các công trình, trang thiết bị của hệ thống cấp, thoát nước; vi phạm các quy định về bảo vệ vùng bảo hộ vệ sinh khu vực nguồn nước sinh hoạt và quy định về hành lang bảo vệ công trình cấp, thoát nước; cản trở việc kiểm tra, thanh tra hoạt động cấp, thoát nước; gây ô nhiễm, phát tán chất độc hại và các bệnh truyền nhiễm, bệnh dễ lây lan vào nguồn nước sạch; xâm phạm, làm hư hỏng, gây xuống cấp, sai lệch hệ thống cấp, thoát nước; trộm cắp nước sạch; xả trộm nước thải hoặc xả nước thải không đạt quy chuẩn quy định;

Cung cấp thông tin không trung thực làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động cấp, thoát nước; cung cấp nước sạch cho mục đích sinh hoạt không bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành; dừng cung cấp dịch vụ cấp nước sai quy định hợp đồng hoặc gây mất nước quá thời gian quy chuẩn kỹ thuật quốc gia quy định trừ trường hợp bất khả kháng; xây dựng công trình cấp, thoát nước không đúng quy hoạch, kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt;

Đổ, thải các chất rắn, lỏng, chất thải, rác thải hoặc làm rò rỉ các chất độc hại, xả khí thải độc hại vào hệ thống cấp, thoát nước; chống đối, cản trở hoặc không chấp hành quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền trong việc ứng phó khẩn cấp khi công trình cấp, thoát nước xảy ra sự cố; không chi trả giá dịch vụ cấp, thoát nước khi sử dụng dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ thoát nước đối với hộ thoát nước là hộ gia đình chỉ xả nước thải sinh hoạt. 

Được biết, Bộ Xây dựng đang trình Bộ Tư pháp thẩm định nội dung dự thảo Luật. Hội đồng thẩm định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng trong việc rà soát các quy định pháp luật liên quan, tránh sự chồng chéo, mâu thuẫn.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng đây là Luật rất quan trọng, tác động đến từng người dân, doanh nghiệp và an ninh nguồn nước nên đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc, xây dựng cơ chế thu hút nguồn lực đầu tư một cách mạnh mẽ; có những cơ chế đặc biệt, hỗ trợ những vùng khó khăn, những người yếu thế, người tàn tật… Bên cạnh đó, cần đưa thêm một số quy định liên quan đến việc tuyên truyền tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước; cần quan tâm đến vấn đề xử lý nước thải; đơn giản hóa các thủ tục đầu tư dự án liên quan tới quy hoạch cấp, thoát nước.