Không còn "vùng cấm" cho các nền tảng xuyên biên giới

Thực trạng hỗn loạn của thị trường quảng cáo trên mạng, với vô số nội dung độc hại, sai sự thật, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và kinh tế của người dân, đã đặt ra yêu cầu cấp bách về một cuộc "đại phẫu". Đáp lại yêu cầu đó, việc thực thi Nghị quyết số 75/2022/QH15 đã trở thành kim chỉ nam cho một chiến dịch thanh tra toàn diện, mà nòng cốt là các quy định tại Nghị định số 70/2021/NĐ-CP ngày 20/7/2021 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quảng cáo. Mục tiêu của công tác thanh tra lần này không chỉ là xử lý các vi phạm bề nổi mà còn là nhận diện các lỗ hổng, tìm ra nguyên nhân gốc rễ và đề xuất giải pháp căn cơ, dài hạn.

Đối tượng đầu tiên lọt vào tầm ngắm của hoạt động thanh tra là các tổ chức, doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới. Thay vì thế bị động, các cơ quan chức năng đã chủ động tăng cường đấu tranh trực diện, yêu cầu các nền tảng phải chịu trách nhiệm với những nội dung được phân phối tại Việt Nam. Quá trình thanh tra, làm việc đã buộc các nền tảng phải có sự chuyển biến. Kết quả là hàng loạt vi phạm đã bị xử lý tận gốc. 

Báo cáo của Chính phủ về thực hiện Nghị quyết số 75/2022/QH15 cho biết, năm 2023, Facebook đã gỡ 117 trang (page) quảng cáo, kinh doanh, mua bán hóa đơn trái phép; 43 hội nhóm kêu gọi, hướng dẫn cách bùng, trốn nợ, lừa đảo và rủ nhau đi cướp ngân hàng, gỡ 43 tài khoản và 2 group giả mạo; Google tiếp tục gỡ hàng ngàn hàng ngàn quảng cáo thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và tài khoản quảng cáo vi phạm quy định pháp luật. Đây là những kết quả trực tiếp từ áp lực của công tác thanh tra, cho thấy không còn "vùng cấm" cho các nền tảng xuyên biên giới.

Từ kết quả rà soát, thanh tra thực tế, một công cụ quản lý mới và hiệu quả đã ra đời: "Danh sách trắng" và "Danh sách đen". Đây chính là sản phẩm của quá trình thanh tra, sàng lọc. "Danh sách đen", với hơn 1.400 địa chỉ, là tập hợp những website, kênh mạng xã hội được nhận diện là không phù hợp cho hoạt động quảng cáo trên mạng Internet, là cơ sở để cơ quan thanh tra cảnh báo và ngăn chặn dòng tiền quảng cáo chảy vào những "hang ổ" này. Ngược lại, "Danh sách trắng" với khoảng 8.000 kênh "sạch" được xác thực là kết quả của quá trình thẩm định, mang lại một lộ trình an toàn cho các doanh nghiệp chân chính. Công cụ này đã giúp công tác thanh tra chuyển từ bị động xử lý sang chủ động định hướng và phòng ngừa.

Dẹp loạn quảng cáo “thổi phồng” của người nổi tiếng

Trọng tâm và cũng là phần việc tạo ra tác động xã hội lớn nhất của chiến dịch thanh tra lần này là các cá nhân có sức ảnh hưởng (KOLs). Nhận thấy đây là nguồn phát tán các thông tin quảng cáo sai lệch nguy hiểm nhất, từ đầu năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tập trung rà soát, xử lý các trường hợp người nổi tiếng, có ảnh hưởng trên mạng quảng cáo “lố”, “thổi phồng” công dụng của thực phẩm, gây ảnh hưởng đến niềm tin và sức khỏe của người dân. Đây có thể coi là động lực để các đơn vị thanh tra chuyên ngành vào cuộc mạnh mẽ, quá trình thanh tra đã làm rõ nhiều vụ việc phức tạp. 

Điển hình là trường hợp của ông Phạm Quang Linh (Quang Linh Vlogs) và bà Nguyễn Thị Thái Hằng (Hằng Du Mục) quảng cáo cho sản phẩm kẹo rau củ Kera và yến sào LoiNest không đúng, gây nhầm lẫn về chất lượng đã công bố bị xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền là 140 triệu đồng.

Đặc biệt, sau các công điện của Thủ tướng về xử lý sữa và thuốc giả, công tác thanh tra càng được siết chặt. Các đoàn thanh tra của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với các đơn vị liên quan để làm việc trực tiếp với từng cá nhân. 

Kết quả, từ cuối tháng 4/2025 đến nay, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã làm việc và xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền phạt là 107,5 triệu đồng, đối với ông Trần Quang Minh (BTV Quang Minh) do có hành vì quảng cáo không phù hợp với một trong các tài liệu theo quy định và và sử dụng tên của bác sĩ để quảng cáo (phạt tiền 37,5 triệu đồng) và bà Nguyễn Thanh Vân (MC Vân Hugo) do có hành vi quảng cáo gây nhầm lẫn về công dụng của sản phẩm (phạt tiền 70 triệu đồng); đồng thời, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, cải chính thông tin và xóa quảng cáo vi phạm. 

Thủ tướng Chính phủ cũng giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo đơn vị chuyên môn làm việc và nghiêm túc nhắc nhở đối với ông Mai Huyền Linh (MC Quyền Linh) về việc thực hiện quảng cáo thực phẩm không phù hợp với một trong các tài liệu theo quy định và gây nhầm lẫn về công dụng của sản phẩm đã được công bố và ông Đào Trọng Hùng (diễn viên Doãn Quốc Đam) về việc thực hiện quảng cáo cho sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ dùng cho trẻ dưới 24 tháng tuổi là sản phẩm bị cấm quảng cáo (2 trường hợp này đã quá thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quảng cáo). Ngoài ra, đã chuyển hồ sơ vụ việc của bà Nguyễn Hoàng Linh (MC Hoàng Linh) tới đơn vị chức năng của Bộ Y tế để tiếp tục giải quyết theo thẩm quyền.

Qua quá trình thanh tra sâu rộng, nhiều vấn đề tồn tại của thị trường cũng đã được nhận diện rõ hơn. Đó là sự thiếu trách nhiệm trong khâu kiểm duyệt nội dung quảng cáo của các nền tảng nước ngoài; là lỗ hổng từ việc các trang tin trong nước sử dụng cơ chế quảng cáo tự động mà không có công cụ để ngăn chặn, loại bỏ quảng cáo vi phạm. Cùng với đó, là sự khó khăn trong việc truy vết, xác định chủ thể vi phạm ẩn danh trên mạng.

Những phát hiện này từ công tác thanh tra chính là cơ sở để đề ra các giải pháp trong thời gian tới. Việc triển khai quyết liệt Luật sửa đổi, bổ sung Luật Quảng cáo, xây dựng một quy chế phối hợp liên ngành chặt chẽ hơn và tiếp tục thực thi Nghị định 70 là những bước đi tất yếu. Những kết quả đạt được thời gian qua không chỉ là một đợt ra quân xử phạt, mà là một quá trình tổng rà soát toàn diện, đặt nền móng cho một giai đoạn quản lý mới, nơi pháp luật được thực thi nghiêm minh và không gian mạng được trả lại sự trong sạch vốn có.