Hạ điểm trái quy chế

Theo kết luận thanh tra, trong việc thi tuyển phương án kiến trúc trụ sở Bộ Ngoại giao, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện nhiều vi phạm, từ việc hạ điểm tối thiểu trái quy chế, lựa chọn phương án không cao điểm nhất, đến việc căn cứ vào các tiêu chí ngoài quy định để phê duyệt dự án, dẫn tới lãng phí ngân sách và lựa chọn nhà thầu thiếu năng lực.

Kết luận nêu, Bộ Ngoại giao tổ chức thi tuyển quốc tế theo phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ tại Công văn số 1581 ngày 22/10/2007 để lựa chọn phương án kiến trúc trụ sở. Kết quả tuyển chọn các phương án được phê duyệt ngày 12/6/2008 và được công bố và trao giải ngày 23/6/2008. Phương án được chọn làm cơ sở lập dự án đầu tư là phương án của Công ty Heerim Architects & Planners của Hàn Quốc (Công ty Heerim), mã số 9116 DP, được phê duyệt ngày 22/7/2008.

Theo đó, Hội đồng tuyển chọn đã chấm ba phương án đạt từ 70 điểm trở lên theo quy chế. Trong đó, Công ty GMP International AmbH-Inros Lacker (Đức) đạt 78,2 điểm, cao nhất. Tuy nhiên, Hội đồng đã hạ điểm tối thiểu từ 70 xuống 60 điểm để đưa thêm các phương án đã bị loại vào vòng bỏ phiếu xếp loại giải thưởng, trong đó có phương án Công ty Heerim chỉ đạt 68,3 điểm.

Theo Thanh tra Chính phủ, “việc làm này vi phạm Điều 4, Quy chế làm việc của Hội đồng, vì quy chế không cho phép điều chỉnh mức điểm tối thiểu”.

Ban Tổ chức cuộc thi sau đó trình lãnh đạo Bộ Ngoại giao phê duyệt phương án đạt giải B (Công ty Heerim), trái với chức năng, nhiệm vụ được Bộ Ngoại giao quy định, vi phạm Điều 2 Quyết định số 3030 của Bộ Ngoại giao ngày 6/12/2007. Lãnh đạo Bộ này đã lựa chọn dựa trên các tiêu chí ngoài quy định, gồm khái toán tổng mức đầu tư của các phương án và ý kiến cán bộ, công chức, thay vì chọn phương án điểm cao nhất theo quy chế, dẫn đến việc chọn nhà thầu tư vấn không đủ năng lực thực hiện.

Nguyên tắc bị bỏ qua, kết quả bị thao túng

Quy trình thi tuyển được tổ chức bài bản nhưng lại có nhiều điểm bất thường. Theo quy chế, chỉ các phương án đạt 70 điểm trở lên mới được đưa vào bỏ phiếu xếp loại. Việc hạ mức điểm tối thiểu để đưa phương án Công ty Heerim vào vòng bỏ phiếu là thao túng kết quả, không minh bạch.

Ngày 7/7/2008, Ban Cán sự Đảng Bộ Ngoại giao họp và chọn phương án Heerim với lý do “giải cao, cán bộ đồng thuận, giá thành phù hợp”. Trên cơ sở Tờ trình số 56 ngày 22/7/2008, Ban Quản lý dự án trình lãnh đạo Bộ phê duyệt phương án này để lập dự án, với khái toán tổng mức đầu tư là 1.720 tỷ đồng.

Trong khi đó, phương án đạt giải A của Công ty GMP International AmbH-Inros Lacker (Đức) có khái toán tổng mức đầu tư là 4.490 tỷ đồng, diện tích 170.000 m², tương đương 26,41 triệu đồng/m², nhưng không được lựa chọn. Ban Tổ chức giải thích rằng đa số cán bộ Bộ Ngoại giao đề nghị chọn phương án Công ty Heerim và chi phí phương án A “quá lớn cho ngân sách một Bộ”.

Điểm đáng lưu ý là Bộ Xây dựng đã góp ý nên đưa ra tổng mức đầu tư trong khoảng cho phép để tránh chênh lệch quá lớn giữa các phương án, nhưng Bộ Ngoại giao không tiếp thu, vẫn yêu cầu hồ sơ dự thi phải có khái toán tổng mức đầu tư. Do không có hướng dẫn cụ thể, khái toán chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, dẫn tới sai lệch lớn giữa dự toán và thực tế.

Phương án đạt giải B, Công ty Heerim có khái toán tổng mức đầu tư là 1.720 tỷ đồng, diện tích 126.500 m², tương đương 13,65 triệu/m².

Tuy nhiên, khi lập dự án, tổng mức đầu tư thực tế tăng lên 3.504 tỷ đồng,  tương đương 27,7 triệu/m², (cao hơn phương án đạt giải A là 1,29 triệu/m²). Tổng hợp dự toán thiết kế kỹ thuật là 4.092 tỷ đồng, tương đương 32,48 triệu/m²; tổng dự toán thi công là 6.988 tỷ đồng, tương đương 55,46 triệu/m².

So với phương án đạt giải A của Công ty GMP International AmbH-Inros Lacker Đức gấp hơn 2 lần so với đơn giá theo tổng mức đầu tư mà chính Công ty Heerim lập dự án, gấp 4 lần so với đơn giá theo tổng mức đầu tư mà Công ty Heerim đề xuất trong phương án dự thi và gấp hơn 2 lần so với đơn giá của Phương án đạt giải A khái toán.

Như vậy, việc lựa chọn dựa trên khái toán tổng mức đầu tư thấp hơn và ý kiến cán bộ đã dẫn tới lãng phí ngân sách đáng kể, gây thiệt hại cho Nhà nước.

Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm thuộc tập thể lãnh đạo Bộ Ngoại giao, Ban Quản lý dự án, Hội đồng tuyển chọn, Ban Tổ chức cuộc thi và các cá nhân liên quan. Việc hạ điểm tối thiểu, lựa chọn phương án trái quy chế và dựa trên khái toán không chính xác đã phá vỡ nguyên tắc khách quan trong đầu tư công.

Như vậy, việc lựa chọn phương án Công ty Heerim là bất chấp điểm số cao hơn của phương án khác và dựa vào các tiêu chí ngoài quy định, đã gây lãng phí ngân sách, làm giảm hiệu quả đầu tư công và ảnh hưởng tới uy tín quản lý Nhà nước.

Bài 2: Nhiều vi phạm trong việc lập dự án, thiết kế xây dựng