Biến cơ hội từ thể chế và quy hoạch thành nguồn lực phát triển

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Minh Ngân cho biết, phát triển kinh tế biển được Đảng và Nhà nước xác định là một trong những chiến lược quan trọng để phát triển đất nước bền vững. Từ Nghị quyết số 36-NQ/TW về chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, đến các chính sách cụ thể gần đây, một bức tranh tổng thể đang dần hình thành, mở ra những cơ hội lớn chưa từng có.

Năm 2025 được coi là dấu mốc chuyển mình mạnh mẽ về thể chế và quy hoạch trong phát triển kinh tế biển. Trong đó, nổi bật là việc Trung ương ban hành Nghị quyết số 60-NQ/TW, đặt nền móng cho việc tổ chức lại đơn vị hành chính cấp tỉnh theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tạo điều kiện thuận lợi cho liên kết vùng ven biển.

Bộ Chính trị cũng đồng loạt thông qua các Nghị quyết số 57, 59, 66 và 68, được ví như “bộ tứ trụ cột” chiến lược nhằm thúc đẩy khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế, cải cách pháp luật và phát triển kinh tế tư nhân.

“Đây là những đòn bẩy quan trọng cho sự chuyển đổi mô hình kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh và có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu”, Thứ trưởng Lê Minh Ngân nhấn mạnh.

Một bước tiến đáng chú ý là việc Chính phủ ban hành Nghị định số 65/2025/NĐ-CP- văn bản pháp lý đầu tiên tháo gỡ rào cản trong khai thác không gian biển, đặc biệt trong phát triển điện gió ngoài khơi. 

“Nghị định này không chỉ mở đường cho năng lượng tái tạo trên biển, mà còn tạo khuôn khổ để các ngành khác như thủy sản, logistics và du lịch biển cùng phát triển”, Thứ trưởng nhận định.

Theo Thứ trưởng, bên cạnh thể chế, công tác quy hoạch, đặc biệt là "Quy hoạch không gian biển quốc gia" đang giữ vai trò then chốt trong định hình tương lai của kinh tế biển xanh. Theo đó, việc triển khai quy hoạch phải đảm bảo tính liên kết vùng, liên ngành và bám sát định hướng lớn từ Trung ương. Các quy hoạch chuyên ngành như điện lực, thủy sản, hạ tầng cảng biển... cần được tích hợp hiệu quả để tạo ra sự cộng hưởng phát triển.

Thứ trưởng Lê Minh Ngân cho rằng, các địa phương ven biển phải chủ động nâng cao năng lực thể chế, xây dựng tầm nhìn dài hạn và đề xuất các giải pháp mang tính đột phá. Chỉ khi có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và đồng bộ từ cơ sở, các cơ hội từ thể chế và quy hoạch mới có thể chuyển hóa thành nguồn lực phát triển thực chất.

"Đây không chỉ là dịp để chia sẻ kinh nghiệm, mà còn là điểm khởi đầu cho những hành động cụ thể, đưa các định hướng chiến lược về phát triển kinh tế biển xanh đi vào cuộc sống", Thứ trưởng nói.

Các đại biểu cũng tập trung phân tích bài học quốc tế trong ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số vào phát triển kinh tế biển, yếu tố được xem là “chìa khóa vàng” giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách với các quốc gia có nền kinh tế biển phát triển.

Một nội dung được quan tâm khác là những tác động của việc sáp nhập hành chính cấp tỉnh đối với mô hình quản trị biển, từ đó đề xuất giải pháp đảm bảo hiệu quả quản lý và phát triển. Cùng với đó là các vấn đề liên quan đến bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ hệ sinh thái biển, triển khai quy hoạch thủy sản gắn với nâng cao giá trị chuỗi cung ứng.

Thứ trưởng Lê Minh Ngân phát biểu tại hội thảo. Ảnh: TĐ

Đặc biệt, hợp tác đa phương, liên ngành giữa Trung ương và địa phương, khu vực tư nhân và các tổ chức quốc tế, được nhấn mạnh sẽ là yếu tố quyết định để xây dựng một nền kinh tế biển xanh, hiện đại, có khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Nghị định 65 gỡ điểm nghẽn thể chế để phát triển kinh tế biển

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng, để thúc đẩy kinh tế biển xanh, hiện đại và bền vững, điều kiện tiên quyết là thể chế. Trong đó, Nghị định 65/2025/NĐ-CP được đánh giá là điểm sáng khi kịp thời tháo gỡ nhiều rào cản pháp lý, đặc biệt với lĩnh vực điện gió ngoài khơi, ngành kinh tế biển mới đang thu hút sự quan tâm lớn của các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 65 là yêu cầu cụ thể hóa trách nhiệm xác định và công bố đường mép nước biển thấp nhất trung bình nhiều năm. Đây là thông số nền tảng để xác định ranh giới biển từ đất liền ra đến các vùng biển 3 hải lý và 6 hải lý.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xác định các điểm đặc trưng mực nước triều cường, trong khi UBND các tỉnh ven biển có trách nhiệm rà soát, đề xuất và công bố chi tiết. Việc này giúp giải bài toán chồng lấn, không rõ ràng về quản lý vùng ven biển vốn đã tồn tại dai dẳng nhiều năm.

Nghị định 65 cũng cho phép điều chỉnh danh mục các khu vực cần thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển trong một số tình huống đặc biệt như phòng chống thiên tai, yêu cầu quốc phòng, điều chỉnh quy hoạch tỉnh hay phát triển hạ tầng vì lợi ích cộng đồng.

Nghị định còn sửa đổi cơ chế giao khu vực biển. Đây là một công cụ quan trọng để các tổ chức, cá nhân tiếp cận và khai thác tài nguyên biển hợp pháp...

Theo các chuyên gia, vẫn còn một số điểm nghẽn cần tiếp tục được tháo gỡ nhằm tạo một hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch và dễ thực thi là điều kiện cần để dòng vốn đổ vào biển xanh được khai thông. Điều này đòi hỏi nỗ lực liên ngành, liên cấp, và sự chủ động của cả Trung ương lẫn địa phương.

Các chuyên gia cũng nhận định quy hoạch tài nguyên biển được xác định là trụ cột chiến lược cho phát triển bền vững. Trong đó, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích hợp quy hoạch khai thác và bảo tồn, đặc biệt trong lĩnh vực thủy sản và đa dạng sinh học biển. Đây không chỉ là cam kết với cộng đồng quốc tế, mà còn là hướng đi tất yếu trong bối cảnh tài nguyên biển đang chịu nhiều sức ép.