Củng cố niềm tin thị trường: Hàng rào bảo vệ hệ thống

Một trong những tác động tích cực và trực tiếp nhất của cơ chế chuyển giao bắt buộc CGBB là việc củng cố niềm tin của thị trường vào sự ổn định và lành mạnh của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Sự kiện SCB vào năm 2022 đã cho thấy rủi ro hệ thống tiềm ẩn khi một TCTD yếu kém mất khả năng thanh khoản nghiêm trọng. Việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chủ động can thiệp, yêu cầu các ngân hàng có tiềm lực tài chính mạnh tiếp nhận các TCTD yếu, gửi đi một thông điệp rõ ràng về cam kết của cơ quan quản lý trong việc bảo vệ sự an toàn của hệ thống. Đặc biệt, NHNN luôn triển khai các biện pháp can thiệp nhằm bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền cá nhân, điều này là yếu tố then chốt để duy trì sự tin tưởng của công chúng.

Niềm tin còn được củng cố bởi các cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ và linh hoạt từ NHNN dành cho cả ngân hàng nhận và bị chuyển giao. Các ưu đãi như cho phép vay vốn lãi suất 0% từ NHNN không cần tài sản đảm bảo, được hưởng ưu đãi về lãi suất khi vay tái cấp vốn, và không yêu cầu hợp nhất báo cáo tài chính khi tính toán tỷ lệ an toàn vốn (CAR) đã giảm thiểu đáng kể áp lực tài chính và quy định cho các ngân hàng nhận chuyển giao. Điều này giúp thị trường nhìn nhận rằng quá trình tái cấu trúc đang được hỗ trợ đầy đủ và có lộ trình rõ ràng, từ đó giảm bớt tâm lý lo ngại về rủi ro lây lan. Khả năng hấp thụ rủi ro của các ngân hàng nhận chuyển giao, được thể hiện qua bộ đệm vốn vững chắc và mức trích lập dự phòng cao, cũng là yếu tố then chốt giúp hạn chế nguy cơ rủi ro lan rộng trong toàn hệ thống.

Dòng vốn đầu tư: Cơ hội mới nhưng đòi hỏi minh bạch

Cơ chế CGBB tạo ra cơ hội mới cho dòng vốn đầu tư, đặc biệt là vốn đầu tư nước ngoài. Việc nâng trần sở hữu nước ngoài lên 49% (không áp dụng đối với Vietcombank) đối với các ngân hàng bị chuyển giao là một động thái quan trọng nhằm thu hút thêm nguồn vốn quốc tế, củng cố vốn tự có và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng bền vững. Các ngân hàng nhận chuyển giao cũng có thể tận dụng lợi thế này để củng cố cấu trúc vốn và nâng cao khả năng huy động vốn quốc tế.

Tuy nhiên, để dòng vốn này thực sự chảy mạnh, sự minh bạch là yếu tố tối quan trọng. Việc không yêu cầu hợp nhất báo cáo tài chính giữa ngân hàng nhận và bị chuyển giao, dù giúp giảm áp lực cho ngân hàng nhận chuyển giao, cũng có thể tạo ra rủi ro về việc đánh giá thấp rủi ro tài sản do thiếu minh bạch về toàn bộ số liệu tài chính. Nhà đầu tư sẽ cần thông tin chi tiết và rõ ràng hơn về tình hình tài chính thực tế của các ngân hàng bị chuyển giao sau khi về chung "mái nhà" với ngân hàng nhận chuyển giao để đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

Hơn nữa, các quy định chặt chẽ hơn về sở hữu chéo và công bố thông tin cổ đông theo Luật Các TCTD 2024 và sửa đổi bổ sung năm 2025 cũng góp phần tăng cường tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro tập trung quyền lực và rủi ro tín dụng liên quan đến các bên. Điều này là tín hiệu tích cực cho các nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài, những đối tượng luôn ưu tiên môi trường đầu tư minh bạch và quản trị doanh nghiệp tốt.

Triển vọng cổ phiếu ngân hàng: Sự phân hóa và kỳ vọng tăng trưởng

Cơ chế CGBB được FiinRatings đánh giá là động lực quan trọng thúc đẩy quá trình tái định hình trật tự xếp hạng trong hệ thống ngân hàng, đồng thời gia tăng mức độ phân hóa giữa các ngân hàng. Những ngân hàng có nền tảng tài chính vững chắc, như MBBank, VPBank, HDBank và Vietcombank, được kỳ vọng sẽ nâng cao vị thế dẫn đầu thị trường nhờ lợi thế về năng lực vốn, hiệu quả hoạt động và sự hỗ trợ từ chính sách điều hành. Điều này có thể dẫn đến sự tăng giá của cổ phiếu các ngân hàng này do kỳ vọng về tăng trưởng tài sản và lợi nhuận.

Tuy nhiên, triển vọng cổ phiếu ngân hàng cũng đi kèm với rủi ro. Tăng trưởng tín dụng nóng, đặc biệt nếu tập trung vào các lĩnh vực có rủi ro cao, có thể làm gia tăng rủi ro tập trung và ảnh hưởng đến chất lượng tài sản trong dài hạn. Các khoản phải thu gia tăng từ việc bán dư nợ sinh lời sang các ngân hàng bị chuyển giao, nếu không tạo ra dòng tiền thực thu kịp thời, có thể dẫn đến căng thẳng thanh khoản cho ngân hàng nhận chuyển giao. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh và gây áp lực lên giá cổ phiếu.

Vai trò của thông tin minh bạch và định hướng chính sách

Để tối đa hóa lợi ích và giảm thiểu rủi ro từ CGBB đối với niềm tin thị trường và dòng vốn đầu tư, vai trò của thông tin minh bạch và định hướng chính sách rõ ràng từ NHNN là vô cùng quan trọng. Việc công bố thông tin kịp thời, đầy đủ và dễ hiểu về quá trình tái cơ cấu, tình hình tài chính của các ngân hàng (cả nhận và bị chuyển giao), cũng như các biện pháp hỗ trợ và giám sát là cần thiết để nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định dựa trên thông tin chính xác.

Bên cạnh đó, NHNN cần tiếp tục duy trì vai trò giám sát chặt chẽ, đặc biệt là đối với các rủi ro liên quan đến tăng trưởng tín dụng nóng, cho vay các bên liên quan và rủi ro tập trung. Các chỉ báo cảnh báo sớm về căng thẳng tài chính sau chuyển giao cần được theo dõi sát sao để có biện pháp can thiệp kịp thời.

CGBB là một bước đi mạnh mẽ và cần thiết để tái cấu trúc ngành ngân hàng Việt Nam. Mặc dù mang lại cơ hội củng cố niềm tin thị trường và thu hút dòng vốn đầu tư, thành công của nó phụ thuộc rất lớn vào khả năng duy trì sự minh bạch, quản trị rủi ro hiệu quả và định hướng chính sách rõ ràng. Với những nỗ lực hiện tại của NHNN và sự chủ động của các ngân hàng trong việc thích nghi với cục diện mới, ngành ngân hàng Việt Nam có thể kỳ vọng vào một tương lai phát triển bền vững và hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước.