Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Tiến Dũng, để chinh phục người dùng và thúc đẩy giao dịch không tiền mặt, mọi dịch vụ ngân hàng trong kỷ nguyên số phải dựa trên ba trụ cột cốt lõi: tiện ích – chi phí hợp lý – và an toàn.

“Tiện” và “lợi” – Hai từ khóa của chuyển đổi số

Tiện và lợi chính là hai từ khóa quan trọng nhất trong hành trình đổi mới dịch vụ tài chính, ngân hàng. Theo ông Phạm Tiến Dũng, tiện lợi chính là yếu tố tiên quyết để người dân sẵn sàng sử dụng dịch vụ ngân hàng số trong đời sống hàng ngày. Mọi thao tác phải dễ dàng, nhanh chóng, thân thiện với người dùng, từ người trẻ thành thạo công nghệ đến người lớn tuổi ít tiếp cận với thiết bị số. Trong khi đó, chi phí phải hợp lý, thậm chí hướng tới miễn phí đối với các giao dịch nhỏ, để khuyến khích người dân từ bỏ thói quen sử dụng tiền mặt.

Ông ví dụ cụ thể: “Không thể có chuyện một vé tàu điện giá 15.000 đồng lại bị tính thêm 1.000 đồng phí giao dịch. Đó là điều không thể chấp nhận trong một hệ thống tài chính hiện đại. Ngân hàng phải hướng tới một hệ sinh thái mà chi phí giao dịch gần như bằng 0, hoặc thấp nhất có thể, để không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số”.

Ngân hàng mở – Dịch vụ ẩn mình, tiện ích lan tỏa

Một trong những thay đổi mang tính chiến lược của ngành ngân hàng trong giai đoạn hiện nay là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mở, đặc biệt là Open API (giao diện lập trình ứng dụng mở), ngân hàng mở (Open Banking) và tài chính nhúng (Embedded Finance). Những công nghệ này cho phép các ngân hàng kết nối trực tiếp với doanh nghiệp công nghệ, sàn thương mại điện tử, ứng dụng giao thông, nền tảng dịch vụ công,… để cung cấp dịch vụ tài chính một cách “vô hình” nhưng hiện hữu sâu sắc trong đời sống.

Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng hình dung tương lai của ngân hàng như sau: “Ngân hàng mà không thấy ngân hàng ở đâu cả” – tức là người dùng có thể vay tiền, thanh toán, tiết kiệm hoặc đầu tư ngay trên các nền tảng quen thuộc như ứng dụng đặt xe, mua sắm online, phần mềm quản lý doanh nghiệp,… mà không cần truy cập vào ứng dụng ngân hàng truyền thống. Đây chính là đích đến của tài chính tích hợp, giúp dịch vụ ngân hàng thấm sâu vào mọi hoạt động hàng ngày của người dân và doanh nghiệp.

Khung pháp lý định hướng phát triển bền vững

Để hiện thực hóa mô hình ngân hàng mở, Việt Nam đã có những bước đi pháp lý quan trọng. Trong thời gian qua, NHNN đã ban hành Thông tư hướng dẫn về Open API, tạo nền tảng pháp lý đầu tiên cho việc kết nối hệ thống ngân hàng với các công ty công nghệ thông qua giao diện mở tiêu chuẩn.

Dù chưa đạt đến cấp độ quy định như PSD2 của Liên minh châu Âu – bộ luật tài chính mở tiên tiến hàng đầu thế giới, nhưng thông tư này đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của ngành ngân hàng Việt Nam trên con đường đổi mới và hợp tác đa ngành. Nó giúp các bên liên kết với nhau thông suốt như “hệ thống đường ống tiêu chuẩn”, dễ dàng chia sẻ dữ liệu, triển khai sản phẩm và mở rộng hệ sinh thái số toàn diện.

Thách thức mới trong kỷ nguyên số

Tuy nhiên, Phó Thống đốc cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, song hành với cơ hội là những thách thức không nhỏ. Sự xuất hiện của tài sản số (token), tiền ổn định giá (stablecoin), trí tuệ nhân tạo (AI), và mô-đun hóa dịch vụ tài chính đang đặt ngành ngân hàng trước những bài toán mới về quản trị rủi ro, bảo mật hệ thống và đảm bảo an toàn dữ liệu người dùng.

“Chuyển đổi số là hành trình dài, không thể đốt cháy giai đoạn. Điều quan trọng là sau mỗi hội thảo, hội nghị, chúng ta nhận thức đúng bản chất vấn đề và từng bước hành động một cách cụ thể, khả thi”, Phó Thống đốc nhấn mạnh.

Ông cho rằng, các diễn đàn chuyển đổi số cần được xem là cơ hội lắng nghe – nhìn lại – định hướng, để từ đó các chính sách và sáng kiến của ngành ngân hàng luôn đặt người dân và doanh nghiệp vào vị trí trung tâm.

Dịch vụ ngân hàng – Hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số

Thực tế trong những năm gần đây cho thấy, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt ở Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc. Hệ thống thanh toán NAPAS hiện đạt quy mô giao dịch gấp 5 lần GDP quốc gia, với những ngày cao điểm đạt mức 120.000 tỷ đồng (tương đương 6 tỷ USD). Những con số ấn tượng này phản ánh hạ tầng số ngành ngân hàng ngày càng mạnh mẽ, an toàn và tạo được niềm tin với người sử dụng.

Các ngân hàng thương mại như Vietcombank, SHB, cùng với các trung gian thanh toán như Momo, Viettel Money, đang ngày càng trở thành những đầu tàu thúc đẩy kinh tế số, góp phần làm cho dòng tiền lưu thông nhanh hơn, minh bạch hơn và an toàn hơn.

Mọi nỗ lực chuyển đổi phải hướng về người dùng

Tuy nhiên, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng khẳng định, mọi chính sách, công nghệ hay sáng kiến của ngành ngân hàng nếu không phục vụ trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp thì đều không có ý nghĩa. Đây là nguyên tắc cốt lõi, là kim chỉ nam cho mọi chiến lược đổi mới của ngành trong kỷ nguyên số.

Ông cũng kêu gọi các ngân hàng, công ty công nghệ, trung gian thanh toán tiếp tục hợp tác, chia sẻ và đồng hành, để cùng hướng tới mục tiêu chung: “Người dân có thể sử dụng dịch vụ ngân hàng một cách dễ dàng, với chi phí hợp lý, an toàn và liên tục”.

Đặc biệt, trong môi trường số hóa, yếu tố an toàn, bảo mật càng cần được đặt lên hàng đầu. Đây chính là nền tảng xây dựng niềm tin – tài sản quý giá nhất của ngành ngân hàng.

Tầm nhìn dài hạn với Nghị quyết 57

Năm 2025, ngành ngân hàng đang triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phó Thống đốc nhận định, đây là “kim chỉ nam” cho chiến lược phát triển dài hạn của ngành, thể hiện sự cam kết mạnh mẽ trong việc đưa ngân hàng trở thành hạ tầng thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế số, xã hội số và công dân số.

Các sự kiện, hội thảo được tổ chức trong năm nay không chỉ là dịp tổng kết thành tựu, mà còn là diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý – doanh nghiệp – chuyên gia – truyền thông, để cùng tạo nên sức mạnh tổng hợp, đưa ngành ngân hàng Việt Nam vươn xa trong kỷ nguyên số.

Trong một thế giới ngày càng số hóa, ngành ngân hàng Việt Nam không chỉ là trung tâm tài chính, mà còn là nền tảng thúc đẩy đổi mới, sáng tạo và phát triển bền vững. Chỉ khi mọi dịch vụ đều tiện lợi – hợp lý – an toàn, ngân hàng mới thật sự là bạn đồng hành của người dân trong từng giao dịch nhỏ nhất, từng bước đưa Việt Nam trở thành quốc gia số trong tương lai gần.