Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (BVHTTDL) đã ban hành Quy chế Tiếp công dân mới, có hiệu lực từ 30/6/2025. Đây là một văn bản pháp lý quan trọng, không chỉ cụ thể hóa các quy định của pháp luật hiện hành về tiếp công dân mà còn đặt ra các tiêu chuẩn, quy trình rõ ràng nhằm nâng cao hiệu quả, minh bạch trong việc tiếp nhận và giải quyết các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của người dân.

Với mục tiêu xây dựng một nền hành chính phục vụ, Quy chế này đặc biệt chú trọng đến việc đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân, đồng thời tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và cá nhân thuộc Bộ trong công tác đối thoại trực tiếp với nhân dân. Việc ban hành Quy chế mới này khẳng định quyết tâm của BVHTTDL trong việc củng cố lòng tin của công chúng, giải quyết kịp thời các vướng mắc, góp phần ổn định xã hội và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành văn hóa, thể thao và du lịch.

Tiếp công dân: Không chỉ là tiếp nhận, mà còn là giải thích, định hướng

Theo Quy chế, hoạt động tiếp công dân không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận phản ánh, khiếu nại, tố cáo mà còn là quá trình trao đổi hai chiều: cơ quan nhà nước có trách nhiệm giải thích chính sách, pháp luật và hướng dẫn người dân thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ. Đây là một nét tiến bộ, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật trong cộng đồng, đặc biệt là trong các lĩnh vực dễ phát sinh tranh chấp như đất đai văn hóa, quản lý di sản, tổ chức lễ hội, cấp phép biểu diễn.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, không ít vụ việc “nóng” như tranh chấp trong quản lý đền chùa, khiếu nại liên quan đến thu phí thắng cảnh, hay phản ánh việc không cấp phép chương trình biểu diễn được tổ chức rộng rãi, nhưng người dân chưa hiểu rõ quy trình và cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Việc quy định rõ người dân phải đến đúng nơi, đúng chỗ, mang theo giấy tờ tùy thân và có hướng dẫn cụ thể nếu ủy quyền cho người khác, là cơ sở quan trọng nhằm giảm thiểu tình trạng khiếu kiện vượt cấp, kéo dài.

Gắn trách nhiệm cụ thể cho từng cấp, từng đơn vị

Quy chế quy định rõ trách nhiệm tiếp công dân định kỳ và đột xuất của Bộ trưởng, Chánh Văn phòng Bộ, cũng như Thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ. Việc Bộ trưởng trực tiếp tiếp công dân mỗi tháng một lần (vào ngày 15), hoặc tiếp đột xuất khi có tình huống phức tạp, thể hiện vai trò “người đứng đầu” trong việc lắng nghe tiếng nói của người dân.

Một điểm đáng chú ý là trách nhiệm của Văn phòng Bộ – cơ quan “đầu mối”, trung tâm và nòng cốt trong việc tổ chức, điều phối công tác tiếp công dân của Bộ. Đối với trường hợp vụ việc liên quan đến trách nhiệm của nhiều cấp, nhiều ngành, Văn phòng Bộ có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan, đơn vị, cá nhân có thẩm quyền nghiên cứu, phân tích tính chất, mức độ, nguyên nhân của vụ việc để đề xuất các biện pháp giải quyết, đồng thời chuẩn bị văn bản để Bộ trưởng trả lời công dân. Đây là vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề liên ngành, liên cấp phức tạp.

Đặc biệt, Quy chế cũng hướng tới việc xây dựng cơ sở dữ liệu về tiếp công dân, bảo đảm việc theo dõi, giám sát minh bạch và có hệ thống. Đây là yếu tố nền tảng để các cơ quan thanh tra, kiểm tra thực hiện tốt công tác kiểm tra nội bộ và xử lý trách nhiệm khi phát hiện có dấu hiệu thiếu trách nhiệm hoặc bao che trong giải quyết phản ánh của người dân.

Chống lợi dụng khiếu kiện và tăng tính chuyên nghiệp

Một điểm tiến bộ trong quy chế là quy định cụ thể các trường hợp được từ chối tiếp công dân, như: người trong tình trạng say do dùng chất kích thích, người mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình. Bên cạnh đó, người có hành vi đe dọa, xúc phạm cơ quan, tổ chức, đơn vị, người tiếp công dân, người thi hành công vụ hoặc có hành vi khác vi phạm nội quy nơi tiếp công dân cũng sẽ bị từ chối tiếp.

Đáng chú ý, Quy chế còn cho phép từ chối tiếp người khiếu nại, tố cáo về vụ việc đã giải quyết đúng chính sách, pháp luật, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, rà soát, thông báo bằng văn bản và được tiếp, giải thích, hướng dẫn vẫn cố tình khiếu nại, tố cáo kéo dài. Khi từ chối, người tiếp công dân phải giải thích rõ lý do và báo cáo người phụ trách tiếp công dân. Trong những trường hợp cụ thể, người đứng đầu cơ quan, đơn vị thuộc Bộ sẽ ra Thông báo từ chối tiếp công dân. Quy định này giúp bảo vệ người tiếp công dân và duy trì kỷ cương nơi công sở, đồng thời đảm bảo quyền được biết lý do của công dân.

Nền tảng của trách nhiệm giải trình

Quy chế cũng đặc biệt chú trọng đến công tác báo cáo và quản lý, là yếu tố then chốt cho trách nhiệm giải trình. Định kỳ hằng quý, 6 tháng, 9 tháng và hằng năm, các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ phải gửi báo cáo đến Văn phòng Bộ để tổng hợp, báo cáo Bộ trưởng về việc tiếp công dân. Văn phòng Bộ cũng chủ trì việc báo cáo đột xuất theo yêu cầu.

Văn phòng Bộ được giao trách nhiệm giúp Bộ trưởng hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc, yêu cầu các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ tiếp công dân. Mọi vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện Quy chế, dù là quy định không hợp lý, khó khăn hay vướng mắc mới, đều phải phản ánh về Văn phòng Bộ để tổng hợp, báo cáo Bộ trưởng xem xét, sửa đổi, bổ sung. Điều này tạo ra một cơ chế linh hoạt, cho phép Quy chế được điều chỉnh và hoàn thiện theo thực tiễn, đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả lâu dài.

Quy chế tiếp công dân của BVHTTDL là một văn bản toàn diện, thể hiện sự nghiêm túc và trách nhiệm của Bộ trong việc giải quyết các vấn đề của công dân. Với các quy định chi tiết, Quy chế không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân mà còn củng cố niềm tin của người dân vào cơ quan nhà nước.