Xét trên bình diện tổng thể, lạm phát vẫn đang nằm trong vùng an toàn mục tiêu. Tính bình quân 10 tháng năm 2025, CPI tăng 3,27% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này, dù phản ánh sự phục hồi của tiêu dùng và sản xuất, vẫn thấp hơn đáng kể so với ngưỡng mục tiêu kiểm soát lạm phát mà Quốc hội đề ra.

Một tín hiệu tích cực mang tính nền tảng là lạm phát cơ bản. Trong 10 tháng qua, lạm phát cơ bản (CPI sau khi loại trừ lương thực, thực phẩm tươi sống, năng lượng và mặt hàng do Nhà nước quản lý như dịch vụ y tế, giáo dục) chỉ tăng 3,20% so với cùng kỳ.

Việc lạm phát cơ bản thấp hơn mức CPI bình quân chung (3,20% so với 3,27%) là một chỉ dấu khoa học, cho thấy chính sách tiền tệ đang phát huy hiệu quả trong việc neo giữ kỳ vọng lạm phát. Điều này ngụ ý rằng, áp lực giá cả chủ yếu đến từ các nhóm hàng hóa mang tính biến động cao, chịu tác động từ các cú sốc cung hoặc yếu tố quản lý hành chính, chứ không phải một sự gia tăng lạm phát "nóng" lan tỏa trong toàn bộ nền kinh tế.

Đi sâu vào diễn biến của tháng 10, CPI tăng 0,20% so với tháng 9. Điều đáng chú ý là động lực tăng giá lần này không đến từ nhóm giao thông (năng lượng), mà chủ yếu từ hai nhóm: hàng ăn và giáo dục.

Thứ nhất, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 0,59%, trở thành động lực chính, đóng góp tới 0,20 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Nguyên nhân cốt lõi được xác định là do ảnh hưởng trực tiếp của mưa lũ sau các cơn bão số 11 và 12. Thiên tai gây ngập úng trên diện rộng tại nhiều địa phương, làm gián đoạn nguồn cung và gây thiệt hại nông sản. Báo cáo ghi nhận giá rau tươi, khô và chế biến tăng mạnh nhất (4,50%), cùng với đó giá thủy sản, thịt gia cầm và chi phí ăn uống ngoài gia đình cũng đồng loạt tăng theo.

Thứ hai, nhóm giáo dục tăng 0,51%. Đây không phải là lạm phát do thị trường, mà là sự điều chỉnh giá có lộ trình. Trong khi các trường công lập thực hiện miễn, giảm học phí theo Nghị định 238/2025 của Chính phủ, thì một số trường dân lập, tư thục (từ mầm non đến đại học, dạy nghề) đã điều chỉnh tăng học phí cho năm học 2025-2026.

Ở chiều ngược lại, yếu tố chính kiềm chế đà tăng CPI trong tháng 10 là nhóm giao thông, giảm 0,81% (tác động làm giảm CPI chung 0,08 điểm phần trăm). Sự sụt giảm này chủ yếu do giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm (xăng giảm 2,48%, dầu diesel giảm 0,35%), cho thấy sự ổn định tương đối của thị trường năng lượng trong tháng.

Số liệu 10 tháng cho thấy Việt Nam đang thành công trong việc kiểm soát lạm phát cơ bản, tạo dư địa cho chính sách tiền tệ linh hoạt. Tuy nhiên, áp lực trong hai tháng cuối năm vẫn còn. Các thách thức trước mắt sẽ là ổn định nguồn cung lương thực, thực phẩm sau thiên tai để kiểm soát nhóm hàng ăn; và ứng phó với các biến động phức tạp từ thị trường tài chính toàn cầu, đặc biệt là áp lực từ giá vàng và tỷ giá trong dài hạn.