Báo cáo kết quả 5 năm thực hiện Luật PCTN năm 2018 của Bộ Tài chính cho thấy, Luật PCTN năm 2018 đã bổ sung nhiều quy định mới, tiến bộ, khắc phục được những hạn chế, bất cập của những quy định trước đó, đáp ứng được cơ bản yêu cầu công tác PCTN và hội nhập quốc tế như mở rộng phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, xác định rõ vai trò, trách nhiệm của các cấp, các ngành, người đứng đầu trong công tác PCTN…

Tuy nhiên, trong việc triển khai thực hiện vẫn có nhiều khó khăn, vướng mắc như:

Cơ chế giám sát, tiếp nhận, xử lý thông tin, phản ánh vi phạm về nhận, tặng quà còn thiếu; chưa khắc phục được việc tặng và nhận quà đối với người thân của người có chức vụ, quyền hạn liên quan đến công vụ.

Luật PCTN và các văn bản hướng dẫn thi hành cần quy định rõ hơn các giải pháp phòng ngừa tham nhũng như kiểm soát xung đột lợi ích, phòng ngừa tham nhũng trong các tổ chức khu vực ngoài Nhà nước, chuyển đổi vị trí công tác.

Các quy định về tố cáo và giải quyết tố cáo hành vi tham nhũng còn thiếu các biện pháp bảo đảm thực hiện, đặc biệt là các biện pháp bảo vệ người tố cáo, động viên, khen thưởng kịp thời người tố cáo đúng, cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức làm tốt công tác bảo vệ người tố cáo.

Việc hướng dẫn chi tiết để thực hiện pháp luật PCTN tại doanh nghiệp, tổ chức khu vực ngoài Nhà nước còn hạn chế; còn doanh nghiệp, tổ chức khu vực ngoài Nhà nước chưa quan tâm quán triệt và tổ chức thực hiện các biện pháp PCTN theo quy định của pháp luật.

Các quy định về xử lý trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị khi để xảy ra hành vi tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị mình chưa khuyến khích được tính chủ động của người đứng đầu trong phòng ngừa, phát hiện hành vi tham nhũng.

Quang cảnh buổi làm việc của Tổ công tác Thanh tra Chính phủ với đại diện Bộ Tài chính về PCTN. Ảnh: TQ

Các quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập còn vướng mắc về trình tự, thủ tục giải trình, xác minh tài sản, thu nhập, biến động thu nhập phát sinh sau thời điểm kê khai đối với các khoản thu nhập từ lãi suất tiết kiệm, lãi suất trái phiếu, cổ tức; việc xác định các chức danh “tương đương” chưa có văn bản hướng dẫn, gây khó khăn cho việc xác định đối tượng phải kê khai như các phòng, ban, đội ở chi cục thuế, chi cục hải quan…

Trong quá trình xác minh tài sản, thu nhập, theo quy định tại khoản 1, Điều 34 Luật PCTN, người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập là cán bộ, công chức; khoản 1, Điều 10 Nghị định 130/NĐ-CP, người có nghĩa vụ kê khai hàng năm là công chức giữ ngạch kiểm tra viên hải quan. Đối với công chức mới tuyển dụng đã kê khai lần đầu hoặc công chức chuyển ngành (đã kê khai lần đầu tại đơn vị công tác cũ), được xếp tạm thời vào ngạch kiểm tra viên hải quan (do thiếu chứng chỉ), vậy đối với những trường hợp này, đến thời điểm kê khai hàng năm (chưa có quyết định bổ nhiệm ngạch kiểm tra viên) thì chưa có quy định cụ thể việc thực hiện kê khai hàng năm.

Với những khó khăn, vướng mắc nêu trên, tại buổi làm việc với Tổ công tác Thanh tra Chính phủ về PCTN, đại diện Bộ Tài chính, ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chánh Thanh tra Bộ Tài chính, kiến nghị sớm ban hành thông tư hướng dẫn quy trình xác minh tài sản, thu nhập đối với người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập để việc triển khai xác minh tài sản, thu nhập thống nhất, đồng bộ.

Về công tác tổ chức thi hành pháp luật về PCTN, đại diện Bộ Tài chính kiến nghị, thực hiện rà soát cơ chế, chính sách, chú trọng phát hiện những sơ hở, bất cập trong thể chế, chính sách, pháp luật để kiến nghị sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện nhằm loại bỏ thủ tục hành chính rườm rà, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp; tăng cường kiểm soát quyền lực trong quản lý tài chính, tài sản công.

Tăng cường sự phối hợp giữa cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp ở địa phương và các đơn vị ngành dọc thuộc Trung ương quản lý trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác PCTN; xác định rõ cơ chế quản lý, cơ chế chịu trách nhiệm và trách nhiệm cá nhân người đứng đầu cấp ủy Đảng, cơ quan, tổ chức đơn vị.

Ảnh: TQ

Đẩy mạnh các biện pháp quản lý, kiểm soát nội bộ, để khắc phục tình trạng nhũng nhiễu, phiền hà trong giải quyết thủ tục hành chính, giải quyết công việc của tổ chức, cá nhân thuộc chức năng nhiệm vụ, trách nhiệm quản lý của cơ quan, đơn vị mình, như: Công bố công khai địa chỉ hòm thư điện tử, số điện thoại tiếp nhận thông tin, phản ánh về hành vi nhũng nhiễu, phiền hà, tiêu cực của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức thuộc phạm vi, trách nhiệm quản lý.

Đẩy mạnh công tác kiểm tra, kiểm soát việc thi hành công vụ, nhiệm vụ, thực hiện quy tắc ứng xử, quy tắc đạo đức nghề nghiệp của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức thuộc quản lý của cơ quan, tổ chức, đơn vị mình để phát hiện và xử lý nghiêm tình trạng nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp trong giải quyết công việc, theo Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 22/4/2019 của Thủ tướng Chính phủ.

Tiếp tục đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, chú trọng thanh tra, kiểm tra các lĩnh vực, đặc biệt là các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, tiêu cực để kịp thời phát hiện và xử lý theo quy định của pháp luật các hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm về kinh tế, tham nhũng. Tăng cường kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các kết luận, kiến nghị qua thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, để thu hồi tiền, tài sản bị vi phạm, tham nhũng cho ngân sách Nhà nước, bảo đảm hiệu quả, hiệu lực, kỷ cương, kỷ luật tài chính - ngân sách, góp phần chống thất thoát, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực.