Quy định số 231-QĐ/TW, ngày 17/1/2025 về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ đề cập đến nguyên tắc, nội dung bảo vệ mà còn quy định rõ trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức Đảng, người đứng đầu cơ quan, tổ chức liên quan trong việc bảo vệ, cũng như quyền và trách nhiệm của người được bảo vệ.

Rõ ràng phạm vi, cụ thể đối tượng

Theo Điều 1 của Quy định, phạm vi bảo vệ không chỉ tập trung vào người trực tiếp tố giác mà còn mở rộng ra 4 nhóm chủ thể.

Nhóm thứ nhất là các cấp ủy, tổ chức Đảng lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện nhiệm vụ phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Nhóm thứ hai và cũng là nhóm trọng tâm là người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Nhóm thứ ba, thể hiện sự quan tâm toàn diện và sâu sắc, là người thân của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Cuối cùng, Quy định áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Nhóm này rất rộng, bao gồm các cơ quan chức năng có trách nhiệm thực hiện các biện pháp bảo vệ, các tổ chức nơi người đấu tranh công tác và bất kỳ cá nhân nào có vai trò trong quá trình tiếp nhận thông tin, xử lý vụ việc hay áp dụng biện pháp bảo vệ. Việc xác định rõ phạm vi này giúp các chủ thể biết mình thuộc diện điều chỉnh của Quy định hay không, từ đó nhận thức được quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình.

Ai là người được bảo vệ theo Quy định 231?

Điều 2 của Quy định giải thích rõ “người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực” là ai. Theo đó, đây là bất kỳ cá nhân nào, không phân biệt ngành nghề. Điểm mấu chốt để họ được coi là người đấu tranh thuộc diện bảo vệ là họ phải thực hiện phản ánh, tố cáo, tố giác về hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Quan trọng hơn, các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực này phải xảy ra trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao hoặc trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công.

Định nghĩa này giới hạn phạm vi các hành vi sai phạm được đề cập, tập trung vào lĩnh vực công và quản lý, sử dụng nguồn lực của Nhà nước, phân biệt rõ với các vấn đề cá nhân hay tranh chấp dân sự thông thường. Việc định nghĩa chính xác giúp cơ quan chức năng xác định đúng ai là người cần được bảo vệ và nội dung nào của việc đấu tranh được Quy định này bảo vệ.

Bảo vệ người thân: Chủ trương đầy tính nhân văn

Nhận thức được rằng hành vi trả thù, trù dập không chỉ nhằm vào bản thân người đấu tranh mà còn có thể mở rộng sang gia đình, Quy định số 231-QĐ/TW đã đưa người thân của người đấu tranh vào diện được bảo vệ. Khái niệm "người thân" ở đây được giải thích cụ thể, không phải là tất cả những người có mối quan hệ họ hàng.

Theo Quy định, người thân được bảo vệ bao gồm: Vợ (chồng); cha đẻ, mẹ đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi; con đẻ, con nuôi; anh ruột, chị ruột, em ruột. Danh sách này liệt kê rõ ràng những mối quan hệ ruột thịt gần gũi nhất và những mối quan hệ được pháp luật công nhận (vợ/chồng, con nuôi, cha mẹ nuôi). Quy định này cho thấy sự quan tâm toàn diện của Đảng và Nhà nước nhằm tạo ra môi trường an toàn hơn cho người dám đứng lên tố giác sai phạm.

Nền tảng pháp lý chặt chẽ để bảo vệ người tố giác tiêu cực

Chương II của Quy định nêu rõ các biện pháp bảo vệ, bao gồm: Bí mật danh tính và các thông tin khác, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm, vị trí công tác, việc làm, quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của pháp luật.

Tương tự, các hành vi bị nghiêm cấm được liệt kê tại Điều 8 như đe dọa, trả thù, trù dập, xúc phạm, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người đấu tranh và người thân chỉ có căn cứ để xử lý khi xác định được đối tượng bị xâm hại thuộc diện được bảo vệ theo Điều 2.

Việc xác định rõ phạm vi và đối tượng ngay từ đầu giúp loại bỏ các trường hợp lạm dụng hoặc hiểu sai về quyền được bảo vệ, đồng thời giúp các cấp ủy, tổ chức Đảng và người đứng đầu (theo Điều 6) cùng các cơ quan tổ chức thực hiện (theo Điều 11), triển khai các biện pháp bảo vệ một cách đúng đắn, hiệu quả và có cơ sở pháp lý vững chắc, góp phần xây dựng niềm tin và khuyến khích người dân, cán bộ, đảng viên tích cực tham gia phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.