Tại Điều 73 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 quy định về trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng. Tuy nhiên, theo phản ánh của Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh, quy định này khi áp dụng trong thực tiễn còn một số bất cập.

Cụ thể, theo địa phương, trong thực tế, có nhiều trường hợp bị cáo phạm tội tham nhũng được giảm án từ khung nghiêm trọng (từ 3 năm đến 7 năm tù) xuống mức ít nghiêm trọng (dưới 3 năm tù) do có tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, là đối tượng chính sách… Theo đó, lãnh đạo cơ quan để xảy ra tham nhũng đương nhiên sẽ chịu hình thức kỷ luật thấp hơn (từ cảnh cáo xuống khiển trách).

Song, vấn đề là, các tình tiết giảm nhẹ của bị cáo hoàn toàn không liên quan đến trách nhiệm của lãnh đạo cơ quan đó. Vì thế, việc giảm mức kỷ luật tương ứng theo nguyên tắc mức độ nghiêm trọng của bản án là không hợp lý. Trường hợp tương tự xảy ra ở cơ quan khác, sai phạm giống nhau nhưng bị cáo không có tình tiết giảm nhẹ nên bị tuyên án cao hơn (ở khung từ 3 đến 7 năm) thì lãnh đạo cơ quan đó bị kỷ luật ở mức cao hơn (mức cảnh cáo), dễ dẫn đến khiếu kiện.

Bên cạnh đó, thực tế tại Tây Ninh phát sinh một vụ án tham nhũng, trong đó bị cáo thực hiện hành vi tham nhũng trong thời gian làm việc dưới 3 đời lãnh đạo. Mức độ vi phạm tính riêng theo từng giai đoạn chỉ ở mức ít nghiêm trọng. Tuy nhiên, khi bị phát hiện và xử lý, tổng giá trị sai phạm của cả 3 giai đoạn đạt mức nghiêm trọng, nên vụ án bị xét xử ở khung nghiêm trọng. Nếu căn cứ theo quy định hiện hành, cả 3 lãnh đạo phụ trách qua các giai đoạn đều phải bị kỷ luật ở mức cảnh cáo. Song, xét về trách nhiệm thực tế, mỗi lãnh đạo chỉ để xảy ra sai phạm ở mức ít nghiêm trọng, dẫn đến bất cập trong quá trình xử lý.

Về nội dung này, theo ý kiến của Thanh tra Chính phủ, nội dung phản ánh, kiến nghị không liên quan trực tiếp đến quy định cụ thể của Luật Phòng, chống tham nhũng mà liên quan đến việc áp dụng quy định tại Điều 76 Nghị định số 59/2019/NĐ-CP ngày 1/7/2019 của Chính phủ, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng.

Thanh tra Chính phủ ghi nhận kiến nghị của Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh để tiếp tục nghiên cứu, xem xét trong quá trình sửa đổi, bổ sung Nghị định này, bảo đảm phù hợp với thực tiễn xử lý trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng.