Các địa phương đã có kế hoạch, phương án tổ chức

Mỗi mùa lễ hội, ngoài những giá trị văn hóa dân tộc được sống dậy mạnh mẽ, thì nhiều mặt trái xuất hiện, giống như lễ hội đền Sóc (thờ Thánh Gióng, tại huyện Sóc Sơn, Hà Nội) có màn phát lộc là hoa tre sau khi dâng thánh, nhưng có năm, lễ phát lộc trở thành màn ẩu đả.

Hay như lễ hội chùa Hương, huyện Mỹ Đức, Hà Nội, mọi năm đều diễn ra tình trạng đốt vàng mã bừa bãi, xem bói thuê, người chèo đò vòi tiền khách, khách bị “chặt chém” khi sử dụng các dịch vụ đi lại, ăn uống, tiền lẻ được rải khắp các ban thờ cho đến gốc cây...

Hội phết Hiền Quan, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ có màn đánh phết tái hiện cảnh luyện tập cho quân sĩ xưa của nữ tướng. Có điều, màn đánh phết cũng trở thành những màn ẩu đả khiến nhiều thanh niên phải nhập viện do quan niệm ai giành được quả phết sẽ là người giành được may mắn…

Tuy vậy, điều đáng mừng là, thời gian qua, một số biểu hiện tiêu cực của lễ hội đã được các cơ quan chức năng kiểm soát, điều chỉnh. Bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch cho biết, năm nay, số lượng người tham dự các lễ hội sẽ đông trở lại, các địa phương đều chủ động có phương án để giãn đám đông, tránh việc chen lấn, giẫm đạp nhau và có thể kiểm soát được an toàn.

Cục Văn hóa cơ sở cũng đã làm việc với một số địa phương có hoạt động lễ hội còn hiện tượng gây tranh luận cũng như ý kiến trái chiều trong việc tổ chức ở các mùa lễ hội trước đây. Những lễ hội này cần phải có những biện pháp, kế hoạch, phương án, kịch bản để tổ chức sao cho tốt nhất.

Đồng thời, có Văn bản gửi số 1240/VHCS-NSVH gửi các tỉnh, thành phố, trọng tâm là Hà Nội, Hải Dương, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Nam Định về việc tăng cường công tác quản lý, tổ chức lễ hội năm 2023 và Tết Nguyên đán Quý Mão, đề nghị các địa phương phải căn cứ vào thực tiễn, quy định trong Nghị định 110/2018/NĐ-CP về tổ chức, quản lý lễ hội; thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội; ngăn chặn kịp thời các biểu hiện tiêu cực, lợi dụng lễ hội thu lợi bất chính; kiên quyết không để các hành vi chen lấn, tranh cướp, hoạt động mê tín dị đoan, cờ bạc, ăn xin, dịch vụ đổi tiền lẻ hưởng chênh lệch, biến tướng trong dâng sao giải hạn, phát ấn không đúng với nguồn gốc lịch sử di tích, lễ hội…

Tuyệt đối không đi lễ hội trong giờ hành chính

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị không tổ chức du Xuân, liên hoan, chúc Tết làm ảnh hưởng đến thời gian và hiệu quả làm việc. Tuyệt đối không đi lễ hội trong giờ hành chính; không sử dụng xe công đi lễ hội, trừ trường hợp thực thi nhiệm vụ. Lãnh đạo các bộ, cơ quan, địa phương không tham dự lễ hội nếu không được cấp có thẩm quyền phân công.

Sớm thành lập ban tổ chức, xây dựng kịch bản, phương án tổ chức lễ hội khoa học, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của người dân tham gia lễ hội. Trường hợp xảy ra ẩu đả, mất an ninh, trật tự trong lễ hội, phải yêu cầu dừng tổ chức cho đến khi ổn định tình hình; có phương án an toàn giao thông, an ninh trật tự, phòng, chống cháy nổ, an toàn vệ sinh thực phẩm, phòng, chống dịch Covid-19.

Cục Văn hóa cơ sở đề nghị đẩy mạnh tuyên truyền về nét đẹp văn hóa, ý nghĩa biểu trưng của các thực hành lễ hội tới cộng đồng và công chúng…

Một số biểu hiện tiêu cực của lễ hội đã được kiểm soát, điều chỉnh

Bà Hương cho biết, hiện nay, Cục Văn hóa cơ sở đã nhận được một số kịch bản, về cơ bản phương án đảm bảo cho người dân tham gia lễ hội đã được các địa phương chú trọng, có phương án tổ chức, lễ hội diễn ra được đảm bảo an toàn.

Ngoài ra, Cục Văn hóa cơ sở còn yêu cầu tăng cường các giải pháp về thanh tra, kiểm tra trước và sau lễ hội; nâng cao ý thức và triển khai biện pháp quản lý của chính quyền địa phương.

Theo phương án của các địa phương như tại lễ hội đền Trần, lễ hội đền Sóc đều phải thay đổi hình thức tán lộc, phát ấn. Chẳng hạn, năm nay, tại đền Trần, tỉnh Nam Định, ban tổ chức bố trí 4 điểm phát ấn. Lượng ấn sẽ đáp ứng nhu cầu của du khách tham gia xin lộc đầu Xuân. Lực lượng an ninh trật tự, công an đã tập dượt, triển khai các phương án đảm bảo an ninh lễ hội. Sẽ có 5 vòng an ninh được thực hiện trong lễ khai ấn nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho nhân dân, du khách thập phương dự lễ hội đầu Xuân.

Mùa lễ hội Xuân Quý Mão này, lễ hội phết Hiền Quan cũng phải dừng đánh phết. Thay vào đó, ban tổ chức bố trí 3 lớp rào, với lực lượng an ninh dày đặc.

Lễ hội Xuân Yên Tử năm 2023 khai hội vào ngày 10 tháng Giêng năm Quý Mão (ngày 31/1/2023) tại thành phố Uông Bí và kéo dài suốt 3 tháng đầu năm. Dự kiến, năm nay sẽ có hơn 1 triệu Phật tử, nhân dân và khách du lịch về Yên Tử trong thời gian lễ hội.

Thủ đô Hà Nội là nơi diễn ra nhiều lễ hội nhất cả nước, chủ yếu là vào mùa Xuân. Đáng chú ý nhất là lễ hội chùa Hương năm 2023 (diễn ra từ ngày 23/1 đến ngày 23/4, tức từ ngày mùng 2 tháng Giêng đến hết ngày mùng 4/3 Âm lịch) với chủ đề “Lễ hội chùa Hương an toàn - văn minh - thân thiện". Lễ khai hội diễn ra vào ngày 27/1, tức mùng 6 tháng Giêng năm Quý Mão…

Để quản lý tốt các lễ hội trên địa bàn, trong bối cảnh số lượng du khách đến với lễ hội lớn, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã ban hành kế hoạch quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn năm 2023.

Sở đề nghị ban tổ chức lễ hội không tổ chức tốn kém, lãng phí; không lợi dụng lễ hội để trục lợi. Ban tổ chức lễ hội cần nghiêm cấm các hoạt động mê tín, dị đoan; tàng trữ, buôn bán, sử dụng văn hóa phẩm cấm lưu hành; tổ chức trò chơi có tính chất cá cược, đánh bạc dưới mọi hình thức và hình thức đổi tiền có chênh lệch giá trong khu vực lễ hội. Khu vực lễ hội không quảng cáo bằng loa, đài gây tiếng ồn quá mức quy định...

Bà Ninh Thị Thu Hương chia sẻ thêm, thực hiện Đề án Số hóa dữ liệu lễ hội tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025, để thu thập các thông tin cơ bản nhằm rà soát, đánh giá thực trạng lễ hội ở Việt Nam, phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội Việt Nam, Cục Văn hóa cơ sở vừa hoàn thành cổng thông tin điện tử liên quan tới cơ sở dữ liệu về lễ hội, hệ thống hóa tất cả các lễ hội trên toàn quốc. Cổng thông tin điện tử hoạt động, mọi người có thể truy cập tất cả các thông tin gần như là tổng thể lễ hội các cấp. Các địa phương cần phải căn cứ vào số lượng lễ hội hiện nay của địa phương để đưa ra biện pháp phân cấp quản lý.