Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết và Mặt trận Dân tộc thống nhất

Ngay từ những ngày đầu lãnh đạo cách mạng, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công!”. Người luôn xem đoàn kết dân tộc là giá trị cốt lõi, là bảo đảm chắc chắn để cách mạng giành thắng lợi.

Ngày 18/11/1930, Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ra Chỉ thị thành lập Hội Phản đế Đồng minh – tổ chức tiền thân của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ngày nay. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử với các hình thức và tên gọi khác nhau, Mặt trận không ngừng lớn mạnh, đóng góp to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.

Tại Đại hội thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (1955), Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Lịch sử trong những năm qua đã tỏ rõ lực lượng đoàn kết của Nhân dân là vô địch”. Người khẳng định, dù trong cách mạng dân tộc dân chủ hay cách mạng xã hội chủ nghĩa, Mặt trận Dân tộc thống nhất luôn là một trong những lực lượng to lớn của cách mạng Việt Nam.

Thấm nhuần chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam xác định: xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc là nhiệm vụ chiến lược của cách mạng – từ giải phóng dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội, đến giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ngày nay.

Trong mọi thời kỳ, đại đoàn kết dân tộc luôn dựa trên nền tảng liên minh công – nông – trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đó là nguồn sức mạnh quyết định bảo đảm thắng lợi bền vững của sự nghiệp cách mạng.

Từ Đại hội VI – dấu mốc khởi đầu công cuộc đổi mới – đến các kỳ Đại hội gần đây, Đảng luôn nhất quán đường lối củng cố và mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nhiều nghị quyết quan trọng đã được ban hành, như Nghị quyết số 07-NQ/TW (1993) về đại đoàn kết dân tộc, Nghị quyết số 23-NQ/TW (2003) về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, hay Kết luận số 62-KL/TW (2009) về đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị – xã hội.

Bác Hồ với các cháu thiếu nhi dũng sĩ miền Nam ra thăm miền Bắc (13/2/1969). Ảnh Tư liệu: Nguồn hochiminh.vn

Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong thời kỳ mới

Đại hội XI của Đảng khẳng định: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể Nhân dân có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mặt trận không chỉ đại diện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, mà còn là cầu nối gắn bó mật thiết giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân; góp phần giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức công dân; thực hiện dân chủ và củng cố xã hội lành mạnh.

Đảng luôn tôn trọng tính tự chủ, ủng hộ sự sáng tạo, tích cực của Mặt trận và các đoàn thể; đồng thời, tạo cơ chế, chính sách để Mặt trận phát huy hiệu quả vai trò giám sát, phản biện xã hội.

Đại hội XII của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: Khối đại đoàn kết toàn dân tộc được mở rộng, củng cố, tăng cường, song vẫn còn những hạn chế cần khắc phục – như việc chưa phát huy đầy đủ sức mạnh của Nhân dân, hay chậm thể chế hóa chủ trương, quan điểm thành chính sách thực tiễn. Do đó, Đảng yêu cầu phải tiếp tục phát huy mọi nguồn lực sáng tạo của Nhân dân, đề cao tinh thần dân tộc, truyền thống yêu nước, khoan dung, nhân nghĩa để tập hợp mọi người Việt Nam, trong và ngoài nước.

Văn kiện Đại hội XIII một lần nữa khẳng định và phát triển tư tưởng về đại đoàn kết toàn dân tộc. Đảng nhấn mạnh: Phải khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; phát huy ý chí và sức mạnh toàn dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại.

Phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” được khẳng định rõ ràng, đặt Nhân dân ở vị trí trung tâm, chủ thể của toàn bộ sự nghiệp cách mạng. Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội là nòng cốt để Nhân dân làm chủ.

Đại hội XIII cũng chỉ rõ yêu cầu tăng cường phòng, chống tham nhũng, tiêu cực – coi đó là cơ sở quan trọng để củng cố lòng tin của Nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội và tăng cường khối đại đoàn kết.

Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ X, nhiệm kỳ 2024-2029 - Tăng cường vai trò nòng cốt và sứ mệnh của MTTQ Việt Nam trong xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết trong giai đoạn hiện nay

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập sâu rộng vào đời sống quốc tế, nhiệm vụ tăng cường đại đoàn kết toàn dân tộc càng trở nên cấp thiết. Muốn vậy, cần giải quyết hài hòa quan hệ lợi ích giữa các tầng lớp Nhân dân; bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mỗi người dân; không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần để mọi người đều được thụ hưởng thành quả đổi mới.

Đảng nhấn mạnh: Đoàn kết trong Đảng là hạt nhân, cơ sở vững chắc để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các cấp ủy, chính quyền phải thường xuyên đối thoại, lắng nghe, tiếp thu ý kiến, giải quyết kịp thời những yêu cầu chính đáng của Nhân dân; đồng thời, nêu cao trách nhiệm nêu gương, tuân thủ pháp luật, đề cao đạo đức xã hội.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với vai trò nòng cốt chính trị cần tiếp tục đổi mới tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động; hướng mạnh về cơ sở, địa bàn dân cư; phát huy hiệu quả vai trò giám sát, phản biện xã hội; đại diện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; tích cực tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước; đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động, nhất là Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”.

Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định một chân lý bất biến: Đại đoàn kết toàn dân tộc là cội nguồn sức mạnh, là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Trong giai đoạn mới, khối đại đoàn kết toàn dân tộc phải tiếp tục được củng cố, mở rộng, trở thành động lực mạnh mẽ để khơi dậy khát vọng phát triển, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, văn minh.