Theo ông Võ Hoàng Ngân, Giám đốc Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, quy định hiện hành, pháp lý về mô hình chuyên trách về trật tự đô thị, xây dựng ở cấp phường, xã, đặc khu chưa được rõ nét, chỉ có phòng chuyên môn là Phòng Kinh tế - Hạ tầng - Đô thị. Bên cạnh đó, biên chế của các phòng, ban cũng được quy định khung khá thấp, khó đảm bảo việc tuần tra, kiểm tra, xử lý trật tự xây dựng, đô thị trên địa bàn phường.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Xây dựng cũng được giao tham mưu, đề xuất trình UBND thành phố quyết định phân cấp cho UBND cấp xã và các đơn vị liên quan thực hiện công tác quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn.

Trước hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh có lực lượng thanh tra xây dựng biên chế trực thuộc Sở Xây dựng chịu trách nhiệm về quản lý trật tự xây dựng. Cuối năm 2019 lực lượng thanh tra xây dựng tổ chức thành các đội thanh tra địa bàn quản lý trật tự xây dựng tại các quận, huyện. Địa bàn tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước hợp nhất thì có Đội quản lý trật tự đô thị chịu trách nhiệm quản lý trật tự xây dựng.

Từ ngày 1/7/2025, lực lượng Thanh tra xây dựng thuộc Sở Xây dựng của Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu cộng với Thanh tra xây dựng của thành phố Thủ Đức (cũ) đã hợp nhất, tổ chức lại thành Phòng Kiểm tra chuyên ngành thuộc Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh bao gồm 30 đội với gần 900 nhân sự. 

Để giải quyết yêu cầu quản lý, Sở Xây dựng đã đưa ra phương án biệt phái một phần biên chế các đội phụ trách các khu vực thuộc phòng kiểm tra chuyên ngành tăng cường lực lượng, bổ sung nhân sự cho các xã, phường, đặc khu trong thời gian tối đa 24 tháng. Số lượng nhân sự căn cứ vào đặc điểm tình hình diện tích tự nhiên, quy mô dân số; số lượng công trình xây dựng được cấp giấy phép xây dựng và tình hình vi phạm trật tự xây dựng.

Hết thời gian biệt phái, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đánh giá hiệu quả, hạn chế khi thực hiện biệt phái và đề xuất phương hướng tiếp tục tăng cường lực lượng (biệt phái, điều động) đảm bảo phù hợp thực tiễn và tình hình thực hiện nhiệm vụ được giao.