BMI – Công cụ đánh giá thể trạng toàn diện, khách quan

Chỉ số BMI, hay còn gọi là chỉ số thể trọng hoặc chỉ số khối lượng cơ thể, là một công cụ được sử dụng phổ biến hiện nay để đánh giá, phân loại sức khỏe con người. Ưu điểm nổi bật của BMI là cách tính đơn giản, dễ dàng phát hiện tình trạng gầy ốm, suy dinh dưỡng hay thừa cân, béo phì ở các mức độ khác nhau.

Việc áp dụng chỉ số BMI trong đánh giá, phân loại sức khỏe được đánh giá là khoa học, khách quan hơn so với việc sử dụng riêng lẻ các chỉ số chiều cao, cân nặng và đã được nhiều quốc gia trên thế giới sử dụng trong tiêu chuẩn sức khỏe tuyển chọn công dân nhập ngũ.

Tháng 5/2025, Bộ Quốc phòng đã nhận được kiến nghị đáng chú ý từ cử tri tỉnh Phú Thọ, thông qua Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, liên quan đến chỉ số BMI trong công tác khám tuyển nghĩa vụ quân sự.

Cụ thể, kiến nghị này nêu rõ, theo Thông tư số 105/2023/TT-BQP ngày 6/12/2023 của Bộ Quốc phòng, công dân chỉ đạt tiêu chuẩn nhập ngũ khi có chỉ số BMI từ 18.5 - 29.9. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều công dân dù có sức khỏe tốt nhưng không đủ tiêu chuẩn BMI theo quy định nên không được nhập ngũ vào các đơn vị, gây khó khăn cho công tác khám tuyển. Vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xem xét, nghiên cứu sửa đổi để đảm bảo thuận lợi và phù hợp hơn với thực tiễn tuyển chọn công dân hiện nay.

Từ Thông tư 105/2023/TT-BQP đến sự cần thiết điều chỉnh

Theo Bộ Quốc phòng, sau 5 năm triển khai, Thông tư liên tịch số 16/2016/TTLT-BYT-BQP ngày 30/6/2016 của liên Bộ Y tế - Bộ Quốc phòng về khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự đã bộc lộ nhiều vướng mắc và bất cập.

Do đó, vào ngày 29/12/2021, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 5919/QĐ-BYT, khởi động việc xây dựng một Thông tư thay thế. Trong quá trình soạn thảo này, Bộ Y tế đã tham khảo tiêu chuẩn chỉ số BMI của Tổ chức Y tế thế giới và tổng hợp ý kiến từ các chuyên gia hàng đầu từ các bệnh viện lớn như Bệnh viện Nội tiết Trung ương, Bệnh viện Bạch Mai, nhằm đề xuất bổ sung và cụ thể hóa chỉ số BMI thành tiêu chuẩn phân loại theo thể lực.

Dự thảo Thông tư sau đó đã được Hội đồng khoa học Bộ Y tế thẩm định và nghiệm thu vào ngày 12/7/2022. Tiếp nối quy trình này, thực hiện quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh (có hiệu lực từ 1/1/2024), Bộ Quốc phòng đã chủ trì tiếp tục soạn thảo Thông tư thay thế, với tiêu chuẩn phân loại thể lực được áp dụng theo Bộ Y tế. Dự thảo Thông tư đã được lấy ý kiến rộng rãi và nhận được sự đồng thuận cao từ Bộ Y tế, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Ủy ban nhân dân và Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trước khi ban hành, đảm bảo tính khách quan và phù hợp với thực tiễn cơ sở.

Trước thời điểm tháng 7/2025, tiêu chuẩn sức khỏe gọi công dân nhập ngũ được thực hiện theo hai Thông tư của Bộ Quốc phòng: Thông tư số 105/2023/TT-BQP ngày 6/12/2023 và Thông tư số 148/2018/TT-BQP ngày 4/10/2018. Trong đó, Thông tư số 105/2023/TT-BQP quy định tiêu chuẩn sức khỏe chung, cách cho điểm thể lực, bệnh tật và phân loại sức khỏe cho các trường hợp vào quân đội (tuyển quân, tuyển sinh quân sự, tuyển dụng); còn Thông tư số 148/2018/TT-BQP bổ sung quy định tiêu chuẩn riêng về sức khỏe đối với công dân gọi nhập ngũ.

Mặc dù trong quá trình thực hiện Thông tư số 105/2023/TT-BQP đối với công tác tuyển chọn công dân nhập ngũ cơ bản thuận lợi và các đơn vị nhận thấy thể lực (chiều cao, cân nặng, BMI) chiến sĩ mới đồng đều hơn các năm trước, vẫn có một vài địa phương có ý kiến đề nghị Bộ Quốc phòng nghiên cứu xem xét đạt tiêu chuẩn sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự đối với các trường hợp công dân cao, gầy nhưng vẫn khỏe mạnh. Điều này phản ánh sự cần thiết của một sự điều chỉnh linh hoạt hơn để không bỏ lỡ những công dân tiềm năng cho quân đội.

Lắng nghe thực tiễn, điều chỉnh kịp thời

Trước những kiến nghị và thực tiễn phát sinh, Bộ Quốc phòng đã nhanh chóng vào cuộc. Ngày 9/3/2025, Bộ Quốc phòng giao Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật chỉ đạo Cục Quân y chủ trì phối hợp với các cơ quan nghiên cứu, tham mưu, đề xuất điều chỉnh tiêu chuẩn sức khỏe về chỉ số BMI trong gọi công dân nhập ngũ.

Bộ Quốc phòng cho biết, Cục Quân y đã tiến hành khảo sát toàn quân và nhận được 102 ý kiến tham gia từ các cơ quan, đơn vị, bao gồm 19 đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng, 62 Bộ Chỉ huy Quân sự cấp tỉnh và 21 bệnh viện Quân đội. Kết quả khảo sát cho thấy đa số các cơ quan, đơn vị đều đề xuất điều chỉnh chỉ số BMI, với các dải được đưa ra như 16,0 - 29,9 (1,96%), 16,5 - 29,9 (3,92%), 17,0 - 29,9 (38,23%), 17,5 - 29,9 (55,88%), và 18,0 - 29,9 (64,70%).

Đến ngày 3/7/2025, Bộ Quốc phòng đã chính thức ban hành Thông tư số 68/2025/TT-BQP. Thông tư này sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 148/2018/TT-BQP quy định tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ. Trong đó, điểm đáng chú ý nhất là sự điều chỉnh về tiêu chuẩn chỉ số BMI: Chỉ số BMI đạt tiêu chuẩn sức khỏe nghĩa vụ quân sự nay nằm trong khoảng từ 18.0 - 29.9.

Sự điều chỉnh này là một bước đi quan trọng, thể hiện sự linh hoạt, cầu thị của Bộ Quốc phòng trong việc hoàn thiện các quy định pháp luật cho phù hợp với thực tiễn, đồng thời đảm bảo công bằng và không bỏ lỡ những công dân có sức khỏe tốt, đáp ứng yêu cầu nhập ngũ chỉ vì những vướng mắc về chỉ số thể trạng. Đây là một minh chứng cho thấy công tác tuyển quân đang ngày càng được cải thiện để lựa chọn những người lính ưu tú nhất cho Tổ quốc.