Vụ cháy giữa lòng đô thị và tiếng còi cảnh báo

Vụ hỏa hoạn xảy ra tại phố Trương Định không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về thực trạng lỏng lẻo trong triển khai pháp luật về PCCC.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư dày đặc và mô hình kinh doanh đan xen trong khu dân cư, nguy cơ cháy nổ luôn hiện hữu. Nhưng điều đáng lo ngại hơn cả là hệ thống pháp luật tuy có nhiều quy định, song việc thực thi vẫn còn mang nặng tính hình thức.

Lửa đã bùng lên, mọi cảnh báo trở nên muộn màng. Ảnh: CAHN cung cấp

Kết quả là khi sự cố xảy ra, phương án xử lý lúng túng, thậm chí không thể triển khai kịp thời.

Chia sẻ với phóng viên, anh Nguyễn Văn T., cư dân khu vực gần đám cháy, thẳng thắn: "Cứ vài tháng lại thấy một vụ cháy ở đâu đó. Ở khu tôi, nhà cửa san sát, buôn bán tạp hóa, cắt tóc… đủ cả. Mỗi lần có tiếng còi xe cứu hỏa, ai cũng lo ngay ngáy".

Thực trạng đó cho thấy một nghịch lý, luật đã có, chế tài không thiếu, nhưng thiếu quyết liệt trong giám sát và thực thi, khiến những quy định pháp luật không phát huy được tác dụng răn đe cũng như phòng ngừa.

Bên cạnh đó, trang thiết bị hiện đại phục vụ chữa cháy vẫn chưa được đầu tư đồng bộ, điều này càng làm giảm khả năng ứng phó của các lực lượng tuyến đầu.

Chị Phạm Thị H., chủ cửa hàng tạp hóa ngay gần hiện trường vụ cháy sáng 19/7, chia sẻ đầy lo lắng: “Tôi có bình chữa cháy treo trong nhà nhưng không biết nó còn dùng được không. Chắc phải kiểm tra lại. Nếu có cháy thật tôi cũng không biết xử lý thế nào ngoài gọi cứu hỏa.”

Câu chuyện chị H. là điển hình cho tâm thế “bị động” của người dân trước nguy cơ cháy nổ. Khi kỹ năng PCCC không được trang bị đầy đủ, cộng đồng dễ rơi vào trạng thái hoảng loạn, dẫn đến hậu quả nặng nề hơn.

Thực tế cho thấy, phòng cháy chỉ hiệu quả khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa ba chủ thể: Nhà nước – ban hành, giám sát và xử lý nghiêm; Doanh nghiệp, hộ kinh doanh – thực hiện đúng nghĩa vụ pháp lý; và người dân – chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng và phương tiện. Thiếu một trong ba mắt xích này, toàn bộ hệ thống phòng ngừa sẽ bị đứt gãy.

Từ sự cố Trương Định đến lỗ hổng trong giám sát nhà xưởng

Câu hỏi đặt ra, còn bao nhiêu nhà xưởng nguy hiểm khác vẫn đang âm thầm tồn tại?

Ghi nhận nhanh tại xã Thường Tín, Hà Nội, nhiều khu nhà xưởng trái phép, dựng trên đất nông nghiệp, xen kẽ khu dân cư, vẫn hoạt động công khai.

Bên trong, dây điện cũ, không bình chữa cháy, không lối thoát hiểm, vật liệu dễ cháy chất đống.

Nhiều nhà xưởng trái phép trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh: Lan Anh

Nhiều nhà xưởng trái phép trên địa bàn thành phố Hà Nội . Ảnh: Lan Anh

Nhiều nhà xưởng trái phép trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh: Lan Anh

Một công nhân làm việc tại xưởng gỗ ở xã Thường Tín chia sẻ: “Làm ở đây thì phải chấp nhận rủi ro, bình chữa cháy có nhưng toàn cũ, cháy thật thì không biết đường nào chạy".

Người dân sống gần khu nhà xưởng bức xúc: "Chúng tôi phản ánh mấy lần rồi. Nhắc thì có cam kết, nhưng vẫn hoạt động. Chờ cháy mới xử lý thì quá muộn".

Điều khó hiểu là, các khu xưởng này không hề "giấu mặt", thậm chí có nơi xây kiên cố ngay mặt đường liên xã, gần trụ sở UBND xã.
Vậy nếu vụ cháy tại Trương Định diễn ra ở một nhà xưởng “chui”, thiếu nước, thiếu điện, thiếu hệ thống cảnh báo, hậu quả sẽ ra sao?

Việc để các công trình không đủ điều kiện về PCCC tồn tại là nguy cơ lớn dẫn đến cháy nổ giữa khu dân cư.
Quy định pháp luật về PCCC đã có. Vấn đề còn lại là thực thi như thế nào cho hiệu quả. Làm sao để không có thêm một vụ cháy nào xảy ra nữa mới là điều quan trọng.

Chúng ta không thể mãi sống trong tâm lý “chờ cháy rồi mới dập”. Phòng cháy phải đi trước chữa cháy. Luật không thể nằm trên giấy để hiểm họa nằm ngay sát vách nhà dân.