Theo tìm hiểu của PV Báo Thanh tra được biết, thời gian qua, công tác quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần khai thác và phát huy có hiệu quả nguồn lực từ đất đai phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, ổn định xã hội, đảm bảo an ninh lương thực, bảo vệ môi trường...

Hiệu quả quản lý Nhà nước về đất đai từng bước được nâng lên; chính sách, pháp luật về đất đai ngày càng được hoàn thiện, bảo đảm quyền và lợi ích của nhà nước và nhân dân.

Tuy nhiên, việc giải quyết thủ tục hành chính về đất đai còn chậm, muộn; vẫn còn tình trạng lấn, chiếm đất đai, xây dựng công trình trái phép trên đất chưa phù hợp với mục đích sử dụng; cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin đất đai chưa được hoàn thiện. Tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và vi phạm pháp luật về đất đai còn diễn biến phức tạp, nhiều vụ việc chậm được xử lý, số vụ việc khiếu nại về đất đai đông người, kéo dài, vượt cấp… chưa được giải quyết dứt điểm có xu hướng gia tăng, gây bức xúc, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh điểm nóng về an ninh trật tự, ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế - xã hội.

Về công tác quản lý đất đai tại xã Phong Niên, huyện Bảo Thắng trong những năm qua đã có những bất cập khiến đông đảo nhân dân nơi đây rất bức xúc trước việc làm của chính quyền địa phương mà Báo Thanh tra đã có phản ánh trước đó.

Người dân rất bất bình và yêu cầu làm rõ việc thu hồi đất trồng lúa của họ tại dự án chợ Phong Niên. Ảnh: PV

18 hộ dân có bị "lừa"?

Ngay sau khi Báo Thanh tra có các bài viết về công tác quản lý đất đai tại xã Phong Niên và huyện Bảo Thắng, PV tiếp tục nhận được phản ánh của 18 hộ dân thôn Cốc Sâm 1,  xã Phong Niên có đất bị thu hồi mà theo họ là để phục vụ Dự án cải tạo nâng cấp mở rộng chợ Phong Niên tại km34.

Như trường hợp hộ gia đình ông Trần Xuân Trình và vợ là Trần Thị Vừa (thường trú tại thôn Cốc Sâm 1, xã Phong Niên, huyện Bảo Thắng) đã được thu hồi 3 thửa đất trồng lúa khoảng 760m2 (tương đương hơn 2 sào Bắc bộ) và được đền bù với số tiền là 27 triệu đồng/sào.

Tuy nhiên, ông Trình cho biết, xã chỉ mời lên trụ sở thông báo thu hồi để xây dựng mở rộng chợ Phong Niên chứ không ban hành quyết định cụ thể và người giao tiền cho ông là ông Nguyễn Thế Cường.

Ban đầu họ chỉ nói là thu hồi đất trồng lúa của chúng tôi với mục đích nâng cấp mở rộng chợ dân sinh, nên chúng tôi rất ủng hộ và nhanh chóng bàn giao, nhưng sau đó thì không phải như vậy. Họ thu hồi đất lúa của chúng tôi với giá 27 triệu đồng/sào, sau đó họ xây dựng chợ mới vào đất lúa đã thu hồi của người dân, còn phần đất chợ cũ thì họ phân lô và tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất ở với giá trị vài trăm triệu một lô hơn 100m2.

Điều đặc biệt là thời điểm xã Phong Niên thu hồi đất của ông Trình thì giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) của ông vẫn đang được Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh huyện Bảo Thắng cầm cố và ông Trình mới lên lấy về đầu năm 2023, trong khi đất bị thu hồi năm 2017, nên trong sổ đỏ của ông vẫn còn nguyên các thửa đất đã bị thu hồi chưa được chỉnh lý.

Tương tự là hộ bà Phạm Thị Thự (thôn Cốc Sâm 1) cũng được thu hồi 2 thửa đất trồng lúa khoảng 629m2, với giá trị 27 triệu đồng một sào và đến thời điểm hiện tại cũng chưa được chỉnh lý trong sổ đỏ, vì thời điểm thu hồi đất năm 2017 thì sổ của bà Thự vẫn đang được ngân hàng giữ.

Hay như hộ gia đình ông Trương Đình Long và vợ là Trần Thị Hiền cũng bị thu hồi nhiều thửa đất lúa để phục vụ dự án chợ, nhưng không nhận được quyết định và tại vị trí đất bị thu hồi của gia đình hiện tại mọc lên một xưởng sản xuất gỗ trong khi sổ đỏ vẫn chưa được chỉnh lý và các thửa đất lúa vẫn đang hiện diện trong sổ đỏ do UBND huyện Bảo Thắng cấp.

Đây là 3 trong tổng số 18 hộ có đất trồng lúa được thu hồi đất để phục vụ dự án cải tạo nâng cấp và mở rộng chợ có chung một hình thức: Cùng là đất lúa, cùng bị thu hồi với giá 27 triệu đồng một sào và đa phần các sổ đỏ đều do Ngân hàng giữ, nên chưa được chỉnh lý biến động.

Theo tìm hiểu của PV Báo Thanh tra, ngày 10/5/2019, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Quyết định số 1278 để phê duyệt giá khởi điểm đấu giá quyền sử dụng đất đối với các thửa đất tại huyện Bảo Thắng, trong đó có 19 thửa tại Khu hạ tầng chợ Phong Niên, xã Phong Niên: Đối với tuyến T1 (từ lô số 1 - 16) là 1,5 triệu đồng/m2; tuyến T2 (từ lô 17 - 19) với giá 2 triệu đồng/m2.

Đến ngày 17/6/2021, UBND huyện Bảo Thắng đã ban hành Quyết định số 2291 phê duyệt kết quả trúng đấu giá quyền sử dụng đất đối với 11 lô đất trên địa bàn xã Phong Niên với giá trúng sau cùng là 3,823 tỷ đồng có địa chỉ tại tuyến đường T1 và T2 thôn Cốc Sâm 1, xã Phong Niên.

Căn cứ khoản 1, Điều 119 Luật Đất đai 2013 nêu:  Điều kiện để tổ chức thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất khi nhà nước giao đất, cho thuê đất: Đã có kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt;

Đất đã được giải phóng mặt bằng, đất có tài sản gắn liền với đất mà tài sản thuộc sở hữu Nhà nước; có phương án đấu giá quyền sử dụng đất được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt…

Chiếu theo quy định này, đến thời điểm hiện tại UBND huyện Bảo Thắng vẫn chưa thực hiện xong việc chỉnh lý hồ sơ đất đai đối với các hộ có đất bị thu hồi, nhưng đã báo cáo xin phép UBND tỉnh Lào Cai và tổ chức đấu giá thành công các thửa đất.

Hộ bà Trần Thị Hiền khẳng định đất trồng lúa của bà đã bị thu hồi trên thực tế và mọc lên là xưởng mộc, nhưng diện tích trong sổ vẫn còn y nguyên chưa bị chỉnh lý. Ảnh: PV

Thêm trường hợp nghi vấn giả mạo hồ sơ?

Theo phản ánh của anh Phùng Văn Vinh (con trai ông Phùng Văn Chu đã phản ánh trước đó) được bố mẹ là ông Phùng Văn Chu cho tặng thửa đất số 75 tờ bản đồ số 80 tại thôn Cốc Sâm 4, xã Phong Niên với diện tích là 364,6m2 mục đích là đất chuyên trồng lúa nước và được UBND huyện Bảo Thắng cấp sổ đỏ ngày 27/4/2009.

Nhưng theo Biên bản thẩm tra việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất do UBND xã Phong Niên lập ngày 17/10/2017 có đầy đủ thành phần để chứng kiến việc anh Phùng Văn Vinh và vợ là chị Nguyễn Hoàng Yến (địa chỉ thôn Cốc Sâm 4, xã Phong Niên) chuyển nhượng cho ông Nguyễn Thế Cường (địa chỉ thôn Xả Hồ, xã Phong Niên) để xác nhận là thửa đất đã đủ điều kiện chuyển nhượng.

Anh Vinh cho biết, anh không hề biết việc có tên trong Biên bản thẩm tra trên và cũng không ký chuyển nhượng cho ông Nguyễn Thế Cường và không ký bất kỳ giấy tờ gì liên quan đến việc chuyển nhương thửa đất nêu trên.

Vì trước đó, anh và vợ anh là bà Nguyễn Hoàng Yến đã tiến hành ly hôn và ngày 20/6/2016, Tòa án nhân dân huyện Bảo Thắng đã có Quyết định số 82 công nhận thuận tình ly hôn cho hai người.

Đã thực hiện việc ly hôn từ năm 2016, nhưng đến năm 2017, chị Nguyễn Hoàng Yến vẫn được ông Phạm Viết Hưng, khi đó là Chủ tịch UBND xã vẫn xác nhận là vợ anh Phùng Văn Vinh để cùng ký nhận hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất. Trong khi, sổ Hộ khẩu của anh Phùng Văn Vinh từ năm 2016 đã không còn tên chị Yến.

Ngày 7/12/2017, cán bộ Phòng Đăng ký và Cấp giấy chứng nhận, Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Lào Cai có phiếu trình để cấp sổ đỏ cho ông Nguyễn Thế Cường. Cũng ngay trong ngày 7/12/2017, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai đã cấp Sổ đỏ số CK276989 mang tên Nguyễn Thế Cường và Trần Thị Hương địa chỉ thôn Xả Hồ, xã Phong Niên.

Việc quản lý đất đai tại xã Phong Niên lạ ở chỗ, ông Phùng Văn Chu khi được cấp sổ đỏ, chỉ ghi tên mình ông mà không ghi tên vợ ông vào sổ, trong khi vợ chồng ông vẫn sinh sống và chưa ly hôn. Còn con trai ông là Phùng Văn Vinh đã ly hôn vợ từ năm 2016, đến 2017 vẫn được UBND xã Phong Niên xác nhận là vợ chồng và ký nhận chuyển nhượng đất.

Anh Phùng Văn Vinh rất bức xúc trước việc làm của các cơ quan chức năng vì đã làm mất thửa đất đã được cấp sổ đỏ và đề nghị cơ quan công an sớm vào cuộc làm rõ.

Huyện Bảo Thắng đã ở đâu khi người dân tố cáo?

Khi nhận được đơn tố cáo của người dân và qua quá trình giải quyết, trong ngày 23/11/2022, UBND huyện Bảo Thắng ký liên tiếp 2 Kết luận số 11 và 12 về nội dung tố cáo và chỉ khẳng định là tố cáo có đúng có sai.

Tại Kết luận số 12, UBND huyện Bảo Thắng cũng chỉ yêu cầu UBND xã Phong Niên kiểm điểm đối với các cá nhân có trách nhiệm liên quan.

Trong khi người dân bị mất đất khẳng định, việc làm của chính quyền đã khiến họ mất đất.

Rõ ràng, chỉ cần UBND huyện Bảo Thắng chuyển hồ sơ vụ việc sang cơ quan Công an đề nghị điều tra thì mọi việc sẽ sáng tỏ, nhưng huyện Bảo Thắng đã không làm điều đó.

Còn tại Kết luận số 11, chính UBND huyện Bảo Thắng đã có các vi phạm như: Cấp thửa số 238 có diện tích 943,6m2 vào hành lang an toàn giao thông của quốc lộ 70 và sau đó phải có quyết định thu hồi thửa đất này.

Ngoài ra, UBND huyện Bảo Thắng cho tách thửa và công nhận thửa số 239 với 2.057,7m2 đất ở là làm trái Quyết định số 29/2015/QĐ-UBND ngày 25/6/2015 của UBND tỉnh Lào Cai về quy định hạn mức giao đất ở, vì UBND tỉnh Lào Cai quy định công nhận tối đa đất ở nông thôn có 400m2.

Đề nghị lãnh đạo tỉnh Lào Cai sớm chỉ đạo cơ quan Công an vào cuộc để xác minh làm rõ.