Trao đổi với các địa phương, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Văn Hồi chia sẻ, việc sắp xếp đơn vị hành chính và kiện toàn tổ chức bộ máy là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ, được triển khai trong thời gian ngắn nên không tránh khỏi những khó khăn, nhất là trong công tác bố trí nhân sự ở cấp xã.

Về cơ bản, các địa phương của các tỉnh An Giang, Cà Mau, Đồng Tháp, Vĩnh Long đã đáp ứng được yêu cầu vận hành bộ máy chính quyền, tuy nhiên vẫn còn tình trạng thiếu hụt cán bộ, công chức tại một số nơi. Để khắc phục tình trạng này, lãnh đạo Bộ Nội vụ nêu một số giải pháp trọng tâm: Ưu tiên tuyển dụng cán bộ không chuyên trách và trí thức trẻ; điều phối công chức từ nơi thừa sang nơi thiếu; sử dụng quỹ dự phòng biên chế; ký hợp đồng ngắn hạn cho các vị trí cấp thiết như kế toán, địa chính; đồng thời tăng cường cán bộ cấp tỉnh về hỗ trợ cấp xã và đẩy mạnh đào tạo thực tế theo hướng “cầm tay chỉ việc”.

Bên cạnh đó, Bộ Nội vụ cũng kiến nghị cần có cơ chế hỗ trợ đặc thù về cơ sở vật chất, phần mềm nghiệp vụ và chế độ chính sách đối với cán bộ cấp xã, đặc biệt tại các địa phương vùng sâu, vùng xa và khu vực dân tộc thiểu số.

Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng đề nghị các địa phương báo cáo kỹ về tình hình vận hành của bộ máy hành chính sau hơn 1 tháng triển khai mô hình chính quyền 2 cấp; mong muốn lắng nghe đánh giá thực tế từ các địa phương để có những điều chỉnh phù hợp.

Các tỉnh cần báo cáo rõ, sau khi sáp nhập, đã tiếp nhận bao nhiêu nhiệm vụ mới, lĩnh vực nào thuận lợi, lĩnh vực nào còn vướng mắc và nguyên nhân của những khó khăn đó. Đặc biệt, cần chỉ rõ khó khăn tại cấp xã/phường, nhất là về tổ chức bộ máy, nhân sự, cơ sở vật chất và hệ thống văn bản hướng dẫn sau phân cấp.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Chỉ tiêu cuối cùng là người dân và doanh nghiệp được phục vụ như thế nào, thủ tục hành chính có được giải quyết hiệu quả hay không, dịch vụ công có đến được với người dân hay chưa”.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng lưu ý, trong quá trình triển khai chính quyền 2 cấp, cần đặc biệt quan tâm đến những địa bàn đặc thù, nơi có điều kiện đi lại, kết nối hạ tầng còn nhiều hạn chế.

“Chúng ta phải đánh giá đúng, sát thực tiễn, trung thực, thẳng thắn để có báo cáo trình Ban Chỉ đạo Trung ương. Có những vấn đề đã dự liệu, nhưng thực tiễn có thể khác”, Phó Thủ tướng yêu cầu.

Cần bổ sung nhân sự, thiếu hụt cán bộ chuyên môn ở cấp xã

Các tỉnh An Giang, Cà Mau, Đồng Tháp, Vĩnh Long, báo cáo, sau hơn 1 tháng thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, UBND các xã đã cơ bản kiện toàn tổ chức bộ máy, ban hành quy định về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức; đồng thời đưa trung tâm hành chính công vào hoạt động, tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy bộ máy hiện nay đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng đội ngũ cán bộ chuyên môn. Một số lĩnh vực then chốt không có người đảm nhiệm hoặc bố trí không đúng chuyên môn, như: nông nghiệp và môi trường; tài chính – kế toán; công thương; giao thông – xây dựng – đô thị; công nghệ thông tin.

Dù tổng biên chế được phân bổ "đủ theo quy định", nhưng nhiều địa phương không thể tuyển dụng do nguồn nhân lực không đáp ứng yêu cầu. Chất lượng cán bộ chưa tương xứng với khối lượng và tính chất công việc mới, nhất là sau khi cấp xã được phân cấp nhiều nhiệm vụ từ cấp tỉnh.

Ngoài yếu tố con người, hạ tầng hành chính và thiết bị công nghệ thông tin tại các xã còn yếu kém, không đủ máy tính, máy in, thiết bị scan, đường truyền yếu… gây cản trở trong triển khai dịch vụ công trực tuyến và chuyển đổi số.

Các tỉnh đề nghị Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương cho phép bổ sung chỉ tiêu biên chế, đồng thời có cơ chế linh hoạt để luân chuyển, điều động cán bộ chuyên môn từ tỉnh về xã.

Các bộ, ngành sớm có hướng dẫn chi tiết hơn về: Phương thức rà soát, xác định lại dân số thực tế sau sáp nhập; Cơ chế điều động, biệt phái và bổ sung cán bộ; Chính sách tuyển dụng công chức cấp xã... để bảo đảm đủ nguồn lực vận hành chính quyền cơ sở.

Tình trạng vừa thừa, vừa thiếu cán bộ, công chức ở các vị trí chuyên môn, cần được triển khai các lớp tập huấn ngắn hạn để cập nhật kiến thức và kỹ năng cần thiết cho đội ngũ cán bộ cấp xã, nhất là trong lĩnh vực chuyển đổi số. 

Đồng thời hỗ trợ tăng cường cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ cải cách hành chính; Trung ương tiếp tục hỗ trợ nguồn lực để đầu tư, nâng cấp trụ sở làm việc, trung tâm phục vụ hành chính công, nhất là tại các địa bàn khó khăn.

Thực hiện cùng lúc nhiều giải pháp, bảo đảm đủ người, đúng việc

Kết luận buổi làm việc, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đánh giá cao nỗ lực của các địa phương trong việc sắp xếp, vận hành mô hình chính quyền 2 cấp sau sáp nhập đơn vị hành chính. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều nơi đang gặp khó khăn về nhân sự, thiếu hụt cán bộ chuyên môn, bố trí chưa đúng người, đúng việc và hạ tầng kỹ thuật yếu kém.

Phó Thủ tướng cho rằng tình trạng bố trí cán bộ ở cấp xã hiện nay, số lượng tuy đủ nhưng chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu. Nhiều cán bộ công chức được tuyển dụng từ trước khi cải cách, không đáp ứng tiêu chuẩn mới về năng lực, trình độ và kinh nghiệm, nhất là trong các lĩnh vực chuyên môn phức tạp như xây dựng, đất đai, tài chính – kế toán, công thương, nông nghiệp – môi trường...

Bên cạnh đó, tình trạng phân tán nguồn lực do chia nhỏ lực lượng từ cấp huyện về xã cũng gây khó khăn trong việc duy trì tính chuyên môn hóa.

Để khắc phục, Phó Thủ tướng đề nghị các tỉnh rà soát tổng thể “ngân hàng cán bộ”, đánh giá nhu cầu theo từng lĩnh vực, từng địa bàn; từ đó tiến hành điều động, luân chuyển cán bộ từ nơi thừa sang nơi thiếu, ưu tiên sử dụng biên chế dự phòng hiện có.

Trước mắt, địa phương có thể ký hợp đồng ngắn hạn cho các vị trí cấp thiết như kế toán, địa chính… Sau đó, khi có quy định đầy đủ về tiêu chí chức danh, sẽ tuyển dụng chính thức. Bộ Nội vụ được giao khẩn trương xây dựng, sớm ban hành văn bản hướng dẫn xây dựng tiêu chí, vị trí việc làm và khung năng lực để các địa phương có cơ sở triển khai…