Tạo nền tảng đồng bộ

Từ năm học 2020 - 2021, khi chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai, việc cho phép nhiều bộ sách giáo khoa cùng tồn tại đã tạo ra sự cạnh tranh, khuyến khích sáng tạo và đổi mới phương pháp giảng dạy.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng nảy sinh không ít bất cập. Chẳng hạn, cùng một môn học nhưng học sinh ở các địa phương khác nhau lại sử dụng sách với nội dung và cách trình bày khác nhau. Giáo viên cần thời gian để điều chỉnh phương pháp giảng dạy của từng bộ sách. Đặc biệt, tình trạng thay sách liên tục không chỉ gây lãng phí nguồn lực xã hội mà còn làm giảm tính kế thừa, ổn định trong quá trình học tập.

Trong bối cảnh đó, gợi mở của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc nghiên cứu xây dựng một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc được coi là định hướng quan trọng, nhằm bảo đảm sự đồng bộ, công bằng và tiết kiệm cho nền giáo dục.

Đây không chỉ là giải pháp về chuyên môn, mà còn là bước đi mang ý nghĩa chiến lược, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, tạo nền tảng đồng bộ, vững chắc trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.

Việc dùng một bộ sách giáo khoa cũng giúp giáo viên và học sinh trên cả nước có một “mặt bằng chung” về nội dung, từ đó thuận lợi hơn trong việc tổ chức dạy học. Ảnh: Thiên Bình

Theo bà Nguyễn Minh Huyền, chuyên viên cao cấp Bộ Giáo dục và Đào tạo, chủ trương thống nhất một bộ sách giáo khoa trên toàn quốc theo Nghị quyết số 71-NQ/TƯ của Bộ Chính trị được đánh giá là bước điều chỉnh hợp lý và cần thiết. Khi thống nhất sách giáo khoa, việc học sẽ thuận lợi hơn khi học sinh cả nước tiếp cận chung một nội dung, việc chuyển trường, chuyển lớp sẽ không còn là rào cản về nội dung học tập.

Bên cạnh đó, việc dùng một bộ sách cũng giúp giáo viên và học sinh trên cả nước có một “mặt bằng chung” về nội dung, từ đó thuận lợi hơn trong việc tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá. Giáo viên không phải điều chỉnh giáo án khi thay đổi đầu sách; học sinh có thể tham khảo tài liệu, luyện tập qua mạng dễ dàng hơn vì nội dung thống nhất.

Có thể nói, chủ trương về một bộ sách giáo khoa thống nhất không chỉ giải quyết bài toán tiết kiệm, hiệu quả, mà còn hướng đến một nền giáo dục đồng bộ trên phạm vi cả nước.

Hướng tới sự công bằng

Việc thống nhất sách giáo khoa giúp đảm bảo công bằng trong việc tiếp cận tri thức. Hiện nay, mỗi địa phương, mỗi trường có thể lựa chọn bộ sách khác nhau, dẫn đến sự không đồng đều về nội dung, cách trình bày cũng như mức độ kiến thức. Học sinh có nơi phải học bộ sách phức tạp, trong khi ở nơi khác học sinh lại học bộ dễ hiểu hơn. Khi thống nhất sách giáo khoa, tất cả học sinh trên cả nước sẽ được học cùng một nội dung, cùng một chuẩn kiến thức, kỹ năng.

Có thể nhận thấy, ưu điểm nổi bật của một bộ sách giáo khoa thống nhất, là tạo ra sự bình đẳng trong tiếp cận tri thức. Dù ở đồng bằng hay miền núi, thành thị hay nông thôn, học sinh cả nước đều được tiếp cận cùng một chuẩn mực kiến thức, cùng chia sẻ hệ giá trị chung của quốc gia. Chính sự thống nhất này giúp giảm bất bình đẳng và tránh tình trạng “trường mạnh chọn sách tốt, trường yếu chọn sách còn lại”. Qua đó, góp phần thu hẹp khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa các vùng miền, đồng thời bảo đảm quyền học tập công bằng - một trong những trụ cột của công bằng xã hội.

Bên cạnh đó, thống nhất sách giáo khoa còn giúp giảm áp lực cho giáo viên. Việc có nhiều bộ sách khiến thầy cô phải tự tìm hiểu, so sánh, chọn lựa và thiết kế bài giảng theo từng bộ khác nhau. Nhiều giáo viên ở vùng sâu, vùng xa gặp khó khăn trong việc tiếp cận các tài liệu hướng dẫn, bồi dưỡng. Khi chỉ có một bộ sách thống nhất, giáo viên sẽ dễ dàng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ tài liệu, học hỏi lẫn nhau, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy. Đồng thời, việc kiểm tra, đánh giá cũng trở nên thống nhất và công bằng hơn giữa các trường, các địa phương.

Cô giáo Nguyễn Thị Lan Hương, giáo viên Trường THCS Ngộ Gia Tự, thành phố Hải Phòng chia sẻ: “Sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất góp phần tạo sự ổn định, nhất quán trong chương trình giảng dạy, khi đó sẽ giúp việc kiểm tra, đánh giá học sinh được thực hiện thống nhất và công bằng hơn”.

Việc có một bộ sách giáo khoa chung sẽ giúp việc đào tạo giáo viên, xây dựng kế hoạch giảng dạy và tổ chức thi cử được thống nhất hơn, giảm tình trạng chênh lệch hoặc khó khăn trong việc chuyển đổi trường học, đặc biệt với học sinh có hoàn cảnh phải thay đổi nơi cư trú.

Theo TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc có một bộ sách giáo khoa thống nhất sẽ tạo sự đồng bộ trong dạy và học trên phạm vi cả nước, giúp kết quả học tập của học sinh được đo lường khách quan và công bằng. “Sách giáo khoa thống nhất sẽ giảm gánh nặng cho giáo viên trong việc lựa chọn tài liệu, phụ huynh không còn băn khoăn chọn sách, còn học sinh ở mọi miền đều có cơ hội tiếp cận chất lượng tri thức như nhau”, ông Vinh phân tích.

Như vậy, việc chọn ra một bộ sách giáo khoa chuẩn với đầy đủ kiến thức cốt lõi, cơ bản, thống nhất trên phạm vi cả nước là rất cần thiết. Khi trẻ em ở miền núi, vùng sâu, vùng xa được học trên cùng một nền tảng kiến thức với học sinh thành phố, các em sẽ có thêm niềm tin, động lực để vươn lên. Giáo dục phổ thông khi đó không chỉ là truyền thụ tri thức, mà còn góp phần củng cố sự bình đẳng, gắn kết toàn xã hội.