Bản tổng hợp ý kiến, tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý hồ sơ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 148/2021/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, sử dụng nguồn thu từ chuyển đổi sở hữu doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập, nguồn thu từ chuyển nhượng vốn Nhà nước và chênh lệch vốn chủ sở hữu lớn hơn vốn điều lệ tại doanh nghiệp (Nghị định 148) mới được công bố với nhiều điểm đáng chú ý.

Trong đó, các góp ý từ Thanh tra Chính phủ và Bộ Công an đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu và giải trình.

Xử lý miễn lãi các khoản lãi chậm nộp

Nghị định 148 quy định, các khoản thu từ chuyển đổi sở hữu doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập, chuyển nhượng vốn Nhà nước, chuyển nhượng quyền mua cổ phần, quyền góp vốn và chênh lệch vốn chủ sở hữu lớn hơn vốn điều lệ tại doanh nghiệp sau khi trừ các khoản chi phí liên quan đến chuyển đổi sở hữu doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập, chi phí chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền mua cổ phần, quyền góp vốn phải nộp đầy đủ, kịp thời vào ngân sách Nhà nước.

Khi Nghị định 148 có hiệu lực thi hành (1/4/2022), Quyết định số 21/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế quản lý và sử dụng Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển doanh nghiệp (gọi tắt là Quỹ) hết hiệu lực thi hành.

Theo quy định chuyển tiếp, các khoản phải thu về Quỹ từ chuyển đổi sở hữu doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập, chuyển nhượng vốn Nhà nước tại doanh nghiệp sẽ thu vào ngân sách Nhà nước.

Về việc xử lý miễn lãi các khoản lãi chậm nộp về Quỹ phát sinh trước thời điểm Nghị định 148 có hiệu lực, Điều 13 hiện hành đang quy định thời gian tính lãi chậm nộp từ ngày hết hạn nộp tiền về Quỹ theo quy định đến thời điểm Nghị định có hiệu lực.

Dự thảo mới đề cập đến thời điểm bắt đầu tính lãi chậm nộp "đối với tiền thu từ cổ phần hóa phải nộp về Quỹ theo yêu cầu của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, cơ quan thanh tra, kiểm toán".

Tuy nhiên, Thanh tra Chính phủ đã đề nghị bổ sung từ "kiểm tra" vào nội dung này, tức là thành "đối với tiền thu từ cổ phần hóa phải nộp về Quỹ theo yêu cầu của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán".

Điều này nhằm đảm bảo tính phù hợp và toàn diện với các quy định khác trong dự thảo Nghị định.

Bộ Tài chính đã xác nhận tiếp thu ý kiến này và đang trong quá trình hoàn thiện dự thảo.

Cần cơ chế xử lý trách nhiệm nhằm nâng cao kỷ luật

Liên quan đến những tồn tại trong quá trình cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước, Bộ Công an đã chỉ ra nhiều điểm bất cập, thiếu sót, dẫn đến việc nguồn thu nộp về ngân sách Nhà nước không đầy đủ và kịp thời.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp khi tiến hành cổ phần hóa, thoái vốn đã gặp phải các vấn đề như: Không theo dõi, kiểm kê đủ tài sản; chưa đối chiếu đầy đủ các khoản công nợ; hạch toán thiếu các giao dịch nghiệp vụ, nghĩa vụ thuế; giữ lại phần chênh lệch vốn chủ sở hữu lớn hơn vốn điều lệ được phê duyệt; giữ lại phần lợi nhuận sau thuế chưa nộp về cho đơn vị chủ quản sau khi đã thực hiện phân phối.

Bên cạnh đó, việc xác định giá trị tài sản, công nợ cũng thường không chính xác. Đặc biệt là những sai sót trong việc xác định các chi phí thương hiệu, lợi thế kinh doanh, các khoản đầu tư tài chính, giá trị quyền sử dụng đất, tài sản cố định… đã làm giảm giá trị thực tế vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp.

Ngoài ra, việc thực hiện quyền và trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu trong việc kiểm tra, giám sát chế độ thu nộp, chế độ báo cáo về Quỹ chưa được thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, kịp thời, dẫn đến phát sinh các khoản nợ Quỹ kéo dài.

Từ những phân tích trên, Bộ Công an đã đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, bổ sung các quy định về cơ chế xử lý trách nhiệm đối với tập thể và cá nhân, đặc biệt là xem xét trách nhiệm của người đứng đầu, nhằm nâng cao kỷ luật tài chính trong quá trình quản lý Quỹ và tránh thất thoát ngân sách Nhà nước.

Về vấn đề này, Bộ Tài chính đã giải trình rằng, việc xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân để xảy ra tình trạng không nộp đầy đủ, kịp thời các khoản thu từ cổ phần hóa, thoái vốn về Quỹ (nay là ngân sách Nhà nước) cần được quy định cụ thể tại các Nghị định về cổ phần hóa, thoái vốn và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp.

Điều này nhằm gắn kết các vi phạm với quá trình tổ chức thực hiện, đúng như phản ánh của Bộ Công an.