Một trong những nội dung được cộng đồng doanh nghiệp và các cá nhân, chủ hộ kinh doanh quan tâm đó là áp dụng ngưỡng nợ và thời gian nợ thuế đối với các trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh.

Tạm hoãn xuất cảnh không phải là một quy định mới trong hệ thống pháp luật Việt Nam, mà đã được quy định rõ ràng trong nhiều văn bản pháp luật như: Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam số 49/2019/QH14, và Nghị định số 126/2020/NĐ-CP. Đây là biện pháp cưỡng chế áp dụng đối với các cá nhân, đại diện pháp luật của doanh nghiệp nợ thuế, những người chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.

Theo quy định, những người nợ thuế, dù là cá nhân hay đại diện pháp luật của doanh nghiệp, nếu chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế, có thể bị cấm xuất cảnh cho đến khi họ hoàn tất nghĩa vụ của mình. Điều này nhằm đảm bảo rằng người nợ thuế không thể rời khỏi lãnh thổ Việt Nam mà không thanh toán đầy đủ các khoản nợ, tránh việc cơ quan thuế gặp khó khăn trong việc thu hồi nợ khi người nộp thuế đã ra nước ngoài.

Theo quy định hiện hành, người đại diện pháp luật của doanh nghiệp có thể bị tạm hoãn xuất cảnh nếu doanh nghiệp không hoàn thành nghĩa vụ thuế. Mặc dù vậy, thực tế trong nhiều trường hợp, người đại diện pháp luật chỉ là người lao động được thuê để quản lý doanh nghiệp, không phải là chủ sở hữu hay người có quyền kiểm soát tài chính của doanh nghiệp. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều người đại diện pháp luật bị ảnh hưởng bởi các quyết định tài chính mà họ không trực tiếp kiểm soát, gây ra sự bất công trong quá trình áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Bên cạnh đó, hiện nay chưa có quy định cụ thể về ngưỡng nợ thuế để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, điều này khiến cho nhiều doanh nghiệp và cá nhân không thể dự đoán được liệu mình có nằm trong diện bị tạm hoãn hay không. Một số trường hợp nợ thuế nhỏ lẻ, không đáng kể nhưng vẫn bị áp dụng biện pháp này, gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh và cuộc sống cá nhân.

Tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết 1 luật sửa 9 luật, Bộ Tài chính đề xuất, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh có số tiền thuế nợ quá hạn trên 120 ngày từ 10 triệu đồng trở lên sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh. Với doanh nghiệp/hợp tác xã/liên hiệp hợp tác xã bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế có số tiền nợ thuế quá hạn trên 120 ngày từ 100 triệu đồng trở lên thì người đại diện pháp luật sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh.

Các chuyên gia cho rằng, đề xuất này là phù hợp với bối cảnh hiện nay, tránh nợ đọng dây dưa kéo dài.

Theo số liệu từ Tổng cục Thuế, từ đầu năm đến nay có hơn 6.500 trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, gấp 3 lần so với năm 2023. Ảnh: MH

Cho ý kiến đối với Dự thảo Nghị định, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, về số tiền nợ thuế, nhiều doanh nghiệp phản ánh ngưỡng số tiền nợ thuế để áp dụng biện pháp hoãn xuất cảnh được quy định tại Điều 1 của Dự thảo, 10 triệu đồng đối với cá nhân và 100 triệu đồng đối với doanh nghiệp, là quá thấp. Do đó, cá nhân kinh doanh và cộng đồng doanh nghiệp đề xuất cân nhắc nâng ngưỡng số tiền nợ thuế để phải áp dụng biện pháp hoãn xuất cảnh lên mức 1 tỷ đồng đối với doanh nghiệp và 200 triệu đồng đối với cá nhân để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, đóng góp ngân sách.

Theo Bộ Tài chính, việc để ngưỡng nợ lớn sẽ để lọt những trường hợp chây ỳ. Do vậy, ngưỡng nợ cần phải phù hợp để đảm bảo thu hồi nợ đọng, tránh nợ đọng dây dưa kéo dài khó thu hồi. Đồng thời, thời gian nợ là 120 ngày là hợp lý để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Có ý kiến cho rằng, nên sử dụng mức khởi điểm nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc mức lương tối thiểu làm cơ sở để xác định ngưỡng nợ thuế tạm hoãn xuất cảnh. Điều này nhằm tránh trường hợp sau này trượt giá hoặc thực tế thay đổi, lại phải điều chỉnh con số.

Có ý kiến cho rằng, có thể nghiên cứu cơ chế cho phép người bị tạm hoãn xuất cảnh được nộp thuế hoặc tiền tạm ứng tương đương ngay tại cửa khẩu. Việc này vừa giúp Nhà nước sớm thu được tiền, vừa tạo điều kiện cho người nợ thuế có thể ngay lập tức đi lại bình thường.

Sau một thời gian lấy ý kiến đóng góp, mới đây, Bộ Tài chính đã gửi Bộ Tư pháp thẩm định về dự thảo Nghị định quy định chi tiết 1 luật sửa 9 luật về ngưỡng áp dụng tạm hoãn xuất cảnh. Tại dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng tạm hoãn xuất cảnh trong trường hợp cá nhân, chủ hộ kinh doanh có số tiền thuế nợ từ 50 triệu đồng trở lên và doanh nghiệp có số nợ thuế từ 500 triệu đồng trở lên đã quá thời hạn nộp theo quy định trên 120 ngày.

Như vậy, hiện vẫn chưa có con số mức nợ thuế cụ thể để áp dụng tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp và vẫn được tiếp tục lấy ý kiến.