Sai phạm trong cấp tín dụng và quản lý tài sản

Theo nguồn tin của Báo Thanh tra, Cơ quan Thanh tra, Giám sát Ngân hàng thuộc NHNN chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh đã công bố Kết luận thanh tra (số 31/TB-TTGSNH.TTr1) đối với KienlongBank - chi nhánh Đông Sài Gòn. Kết luận thanh tra chỉ ra nhiều sai phạm trong hoạt động cấp tín dụng và quản lý tài sản tại chi nhánh này.

Theo kết luận, nguồn vốn huy động từ tiền gửi tại KienlongBank chi nhánh Đông Sài Gòn duy trì ở mức thấp và tương đối ổn định trong giai đoạn 2020-2022. Tuy nhiên, đến cuối năm 2023, tiền gửi sụt giảm mạnh.

Trong khi đó, dư nợ tín dụng tại chi nhánh có sự biến động đáng kể.

Vào cuối năm 2020, dư nợ cho vay ở mức thấp nhưng sau đó tăng mạnh trong hai năm 2021-2022, chủ yếu do phát sinh một khoản vay lớn từ một khách hàng.

Đến ngày 30/11/2023, dư nợ tiếp tục tăng đột biến, nguyên nhân chính là do khoản vay phát sinh thêm từ khách hàng này.

Thanh tra NHNN xác định có sự chênh lệch đáng kể giữa nguồn vốn huy động và dư nợ cho vay, dẫn đến tình trạng mất cân đối tài chính tại chi nhánh. Đồng thời, quá trình thanh tra cũng phát hiện nhiều sai phạm liên quan đến hoạt động cấp tín dụng và quản lý tài sản của KienlongBank chi nhánh Đông Sài Gòn.

Kết luận thanh tra nêu rõ hoạt động cấp tín dụng tại chi nhánh còn tiềm ẩn nhiều rủi ro do vi phạm quy trình thẩm định và quyết định cấp tín dụng. Ngân hàng chưa thực hiện đầy đủ các biện pháp kiểm tra việc sử dụng vốn vay, đặc biệt là đối với một số ít khách hàng có tỷ trọng dư nợ lớn.

Một số vi phạm cụ thể được chỉ ra bao gồm cấp tín dụng cho khách hàng không đáp ứng đủ điều kiện vay vốn, quy trình thẩm định và xét duyệt cấp tín dụng chưa chặt chẽ, chưa đầy đủ. Ngân hàng cũng chưa thực hiện đúng quy định về kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay. Ngoài ra, quá trình phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro tại chi nhánh không tuân thủ đúng quy định. Cơ quan thanh tra cũng phát hiện sai sót trong việc định giá tài sản đảm bảo cũng như việc sửa đổi, bổ sung hợp đồng thế chấp chưa đúng quy trình.

Bên cạnh các sai phạm trong cấp tín dụng, hoạt động kinh doanh ngoại hối và chuyển tiền ra nước ngoài tại chi nhánh cũng bị phát hiện có vấn đề. Ngân hàng chưa thu thập đầy đủ hồ sơ theo quy định và không tuân thủ các quy định nội bộ về trạng thái ngoại hối.

Trên cơ sở các vi phạm được phát hiện, Cơ quan Thanh tra, Giám sát NHNN chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh đã xác định trách nhiệm thuộc về một số cá nhân tại các phòng ban của KienlongBank chi nhánh Đông Sài Gòn và Hội sở chính của ngân hàng. Các cá nhân này đã vi phạm quy trình cấp tín dụng, kiểm tra và xét duyệt bảo lãnh cho các khách hàng không đủ điều kiện. Do đó, cơ quan thanh tra đã quyết định xử phạt hành chính đối với KienlongBank chi nhánh Đông Sài Gòn với các vi phạm liên quan đến cấp tín dụng không đúng quy định và phân loại tài sản chưa chính xác.

Kết luận thanh tra cũng kiến nghị KienlongBank cần rà soát toàn hệ thống đối với các khách hàng có dư nợ tín dụng, đặc biệt là những trường hợp có mục đích sử dụng vốn, tài sản đảm bảo và nguồn thu trả nợ liên quan đến ba dự án cụ thể (kết luận không nêu rõ tên các dự án này). Đồng thời, ngân hàng cần ban hành quy định nội bộ hướng dẫn chi tiết về hoạt động định giá trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ khi nhận làm tài sản đảm bảo, bảo đảm các tiêu chí khách quan, rõ ràng và tuân thủ quy định pháp luật.

Ngoài ra, KienlongBank cũng được yêu cầu kiểm tra, rà soát toàn bộ việc phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro tại chi nhánh Đông Sài Gòn. Đặc biệt, các hồ sơ còn dư nợ tại thời điểm 30/11/2023 chưa được thanh tra cần được xem xét kỹ lưỡng nhằm đảm bảo việc chấp hành đúng các quy định về quản lý rủi ro tín dụng.

Nợ xấu tăng mạnh trong những năm gần đây

Tình hình nợ xấu của KienlongBank gần đây có nhiều biến động (biểu đồ M.N)

Nhìn lại tình hình nợ xấu của toàn hệ thống KienlongBank trong những năm qua, có thể thấy ngân hàng đã có những biến động đáng kể.

Vào năm 2018, KienlongBank là một trong những ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu thấp nhất, chỉ 0,94% với tổng nợ xấu nội bảng gần 278 tỷ đồng và gần 152,5 tỷ đồng nợ xấu tại Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các Tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) dưới dạng trái phiếu đặc biệt. Đến năm 2019, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của KienlongBank nhích lên 1,02%; tổng số nợ xấu tăng 23,1% so với năm 2018 lên mức gần 342 tỷ đồng.

Tuy nhiên, đến năm 2020, nợ xấu của ngân hàng tăng đột biến lên hơn 5,5 lần ở mức gần 1.883 tỷ đồng, kéo theo tỷ lệ nợ xấu nội bảng tăng lên mức 5,42%; năm 2021, nợ xấu của KienlongBank quay đầu giảm tới 61,4% xuống mức hơn 726 tỷ đồng; năm 2022, số dư nợ lại tăng hơn 16,4% so với đầu năm, đạt mức 845 tỷ đồng.

Đến năm 2023, nợ xấu của KienlongBank tăng 18,5% vo với năm trước đó, lên mức hơn 1.001 tỷ đồng. Và kết thúc năm 2024, số dư nợ xấu của ngân này này ở mức gần 1.172 tỷ đồng, tăng 17%.

Nhìn vào diễn biến nợ xấu của KienlongBank trong những năm qua, có thể thấy sự biến động đáng kể, đặc biệt là giai đoạn 2020-2024 khi con số này liên tục thay đổi với biên độ lớn. Từ mức thấp nhất dưới 1% vào năm 2018, nợ xấu của ngân hàng đã có thời điểm tăng vọt lên trên 5%, rồi giảm mạnh nhưng sau đó lại duy trì xu hướng gia tăng trong hai năm gần đây. Điều này cho thấy bài toán kiểm soát chất lượng tín dụng của KienlongBank vẫn còn nhiều thách thức, nhất là khi hoạt động cấp tín dụng tại một số chi nhánh, trong đó có Đông Sài Gòn, đang bộc lộ nhiều lỗ hổng.