Kết luận thanh tra số 116/KL-TTr ngày 5/11/2024 của Thanh tra Bộ Tài chính cho thấy, đối với việc quản lý nợ phải trả, có 3 đơn vị được thanh tra chưa thực hiện đối chiếu đầy đủ với các chủ nợ tại thời điểm 31/12/2023 số tiền trên 44,8 tỷ đồng.

Hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu, Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Tam Điệp có hệ số nợ phải trả vượt quá 3 lần vốn chủ sở hữu, công ty không đảm bảo khả năng trả nợ, nguy cơ mất khả năng thanh toán các khoản nợ là rất lớn.

Báo cáo cho thấy, Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Tam Điệp được đầu tư chủ yếu bằng vốn vay (dự án Nhà máy Xi măng Tam Điệp - Ninh Bình được phê duyệt quyết toán trên 2.817,6 tỷ đồng, trong đó vốn vay trên 2.760,5 tỷ đồng, chiếm 97,98% tổng vốn đầu tư). Sau khi tái cơ cấu tài chính, Tổng Công ty đã cấp bổ sung vốn điều lệ cho công ty là 1.062 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng nợ vay ngắn hạn vẫn lớn, doanh thu không đủ bù đắp chi phí tài chính và chi phí khấu hao lớn nên kết quả hoạt động kinh doanh có lỗ lũy kế lớn đến 31/12/2023 là trên 1.126,6 tỷ đồng (chiếm 99,5% vốn góp của chủ sở hữu), dẫn đến chỉ tiêu vốn chủ sở hữu còn trên 62,3 tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với nợ phải trả.

Đối với việc quản lý tài sản cố định, qua thanh tra thấy, Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Tam Điệp hạch toán thiếu nguyên giá tài sản cố định số tiền trên 4,3 tỷ đồng. Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Hải Phòng trích khấu hao không đúng quy định số tiền trên 10 tỷ đồng. 

Đối với việc đầu tư tài chính ngắn hạn, công ty mẹ - Tổng Công ty đã đầu tư tài chính ngắn hạn trên 2.593,1 tỷ đồng là các khoản tiền gửi có kỳ hạn không quá 1 năm tại các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, công ty mẹ - Tổng Công ty chưa ban hành quy chế quản lý tiền mặt, tiền gửi ngân hàng để có thể cân đối dòng tiền tối ưu, hiệu quả hơn theo quy định. 

Năm 2023, có 6 công ty có dấu hiệu mất an toàn về tài chính, trong đó 3 công ty đã được Tổng Công ty ban hành quyết định giám sát tài chính. Ảnh: TQ

Về đầu tư tài chính dài hạn, có 2 đơn vị được thanh tra đã đầu tư tài chính dài hạn tại thời điểm 31/12/2023 số tiền gần 14.049 tỷ đồng, trong đó: Công ty mẹ - Tổng Công ty đầu tư vào 3 công ty con do công ty mẹ nắm giữ 100% vốn điều lệ số tiền trên 3.927 tỷ đồng, đầu tư vào 14 công ty con cổ phần số tiền trên 7.698 tỷ đồng, đầu tư vào 10 công ty liên doanh, liên kết số tiền gần 2.006 tỷ đồng và đầu tư vào 4 công ty khác số tiền trên 342,1 tỷ đồng; Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Hà Tiên đầu tư vào 1 công ty con 19,5 tỷ đồng, đầu tư vào 2 công ty khác số tiền 56 tỷ đồng.

Hiệu quả đầu tư tài chính dài hạn, năm 2023, có 17 công ty có kết quả kinh doanh lãi trên 186,3 tỷ đồng; có 14 công ty có kết quả kinh doanh lỗ số tiền trên 1.610,6 tỷ đồng (trong đó Công ty Cổ phần Xi măng Hạ Long có số lỗ lớn nhất là trên 647,8 tỷ đồng). Có 15 công ty lỗ lũy kế đến 31/12/2023 là trên 7.923,7 tỷ đồng, tương ứng với tỷ lệ góp vốn của công ty mẹ - Tổng Công ty tại từng công ty là trên 5.895 tỷ đồng, bằng 85,3% vốn công ty mẹ - Tổng công ty đã đầu tư tại các công ty này. Trong đó 8/10 công ty con sản xuất xi măng thuộc Tổng Công ty Xi măng Việt Nam có lỗ lũy kế đến 31/12/2023 trên 6.702,6 tỷ đồng.

Qua thanh tra cho thấy, một số khoản đầu tư tại công ty mẹ - Tổng Công ty tiềm ẩn rủi ro mất vốn đầu tư.

Ngày 31/12/2023, công ty mẹ - Tổng Công ty trích lập dự phòng tổn thất các khoản đầu tư với số tiền trên 3.017,8 tỷ đồng đối với 7 khoản đầu tư, gồm: Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Tam Điệp, số vốn đã đầu tư trên 1.132 tỷ đồng (tỷ lệ 100% vốn điều lệ); lỗ lũy kế trên 1.126,6 tỷ đồng, bằng 99,5% so với vốn góp của chủ sở hữu; trích lập dự phòng trên 1.069,6 tỷ đồng. Công ty đang mất cân đối vốn, khả năng thanh toán nợ thấp. Tổng Công ty đang hỗ trợ cho công ty vay vốn để thanh toán các khoản nợ đến hạn với tổng số tiền 396 tỷ đồng.

Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Hải Vân, số vốn đã đầu tư trên 314,6 tỷ đồng (tỷ lệ 75,75% vốn điều lệ); năm 2023 lỗ trên 64,1 tỷ đồng; lỗ lũy kế trên 60,7 tỷ đồng, bằng 14,63% vốn góp của chủ sở hữu; trích lập dự phòng trên 33,9 tỷ đồng.

Công ty Cổ phần Xi măng Hạ Long, số vốn đã đầu tư trên 1.605,8 tỷ đồng (tỷ lệ 82,69% vốn điều lệ); năm 2023 lỗ trên 647,8 tỷ đồng; lỗ lũy kế trên 4.902 tỷ đồng; vốn chủ sở hữu âm trên 2.960 tỷ đồng; trích lập dự phòng trên 1.605,8 tỷ đồng. Công ty liên tục thua lỗ, tình hình tài chính tiếp tục mất cân đối nghiêm trọng, không còn khả năng trả nợ đến hạn, đứng trước nguy cơ phải dừng hoạt động vì không có dòng tiền.

Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Sông Thao; Công ty Cổ phần Sông Đà 12; Công ty Cổ phần Tấm lợp Vật liệu Xây dựng Đồng Nai và Công ty Cổ phần Cao su Đồng Nai - Kratie cũng có số lỗ "khủng" có dấu hiệu mất an toàn về tài chính.

Ngoài ra, 9 công ty con, công ty liên doanh liên kết khác được công ty mẹ - Tổng Công ty đầu tư cũng có kết quả kinh doanh lỗ năm 2023 nhưng vốn chủ sở hữu vẫn cao hơn vốn đầu tư.

Đây Sếp ơi

Về giám sát tài chính, đôn đốc, thu hồi lợi nhuận, cổ tức được chia tại các công ty có vốn đầu tư của Tổng Công ty, theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán của Công ty mẹ - Tổng Công ty, tại thời điểm 31/12/2023 số cổ tức chưa được nhận đến thời điểm 10/7/2024 trên 80,8 đồng.

Việc thực hiện giám sát tài chính tại các công ty có vốn đầu tư của Tổng Công ty, năm 2023 có 6 công ty có dấu hiệu mất an toàn về tài chính, trong đó 3 công ty đã được Tổng Công ty ban hành quyết định giám sát tài chính.

Chi phí xây dựng cơ bản dở dang tại thời điểm ngày 31/12/2023 của Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Hà Tiên trên 1.061,1 tỷ đồng. Ảnh: TQ

Đối với 3 công ty có vốn góp của Tổng Công ty có dấu hiệu mất an toàn tài chính: Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Bút Sơn có hệ số khả năng thanh toán nợ đến hạn là 0,45 lần; Công ty Cổ phần Xi măng Bỉm Sơn có hệ số khả năng thanh toán nợ đến hạn là 0,38 lần; Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Hải Vân có hệ số khả năng thanh toán nợ đến hạn là 0,49 lần, Tổng Công ty đang xem xét, tiếp tục theo dõi giám sát tình hình khắc phục để có hình thức giám sát tài chính phù hợp theo quy định.

Đối với việc quản lý nợ phải thu, có 4 đơn vị được thanh tra chưa thực hiện đối chiếu đầy đủ nợ phải thu số tiền gần 92 tỷ đồng. Có 3 đơn vị được thanh tra để phát sinh nợ quá hạn phải thu số tiền trên 317,1 tỷ đồng.

Công ty mẹ - Tổng Công ty chưa có phương án xử lý nợ đối với khoản nợ tồn đọng, nợ phải thu khó đòi, nợ không có khả năng thu hồi trên 196 tỷ đồng; giá trị hàng tồn kho của các đơn vị được thanh tra trên 1.651,8 tỷ đồng.

Về chi phí đầu tư xây dựng, theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán của công ty mẹ - Tổng Công ty, chi phí xây dựng cơ bản dở dang tại thời điểm 31/12/2023 trên 881,3 tỷ đồng là giá trị các dự án dừng, giãn tiến độ trong thời gian dài. Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Hà Tiên, chi phí xây dựng cơ bản dở dang tại thời điểm ngày 31/12/2023 trên 1.061,1 tỷ đồng.

Kỳ II: Yêu cầu nộp ngân sách Nhà nước gần 12 tỷ đồng