Cử tri vẫn tiếp tục kiến nghị về tình trạng giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo theo kiểu hình thức, chiếu lệ, không đúng thời hạn, né tránh trách nhiệm hoặc chuyển đơn một cách cơ học, không làm rõ trách nhiệm giữa các cấp, các ngành. Đây là một trong những nội dung được phản ánh đậm nét trong Báo cáo kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư của Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV.

Báo cáo của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội về công tác tiếp công dân phục vụ Kỳ họp thứ 9 cho thấy, bên cạnh những kết quả đã đạt được trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, thực tế vẫn còn không ít vấn đề tồn tại, kéo dài. Trong đó, không ít địa phương bị nêu rõ tên vì để tình trạng đơn thư tồn đọng, phức tạp, kéo dài mà chưa có biện pháp khắc phục hiệu quả.

Một số trường hợp điển hình cho thấy người dân đã gửi đơn thư khiếu nại đến nhiều cơ quan nhưng không được xem xét đến nơi đến chốn. Có trường hợp đã được cơ quan chức năng giải quyết theo quy định nhưng người dân vẫn tiếp tục gửi đơn vượt cấp do thiếu niềm tin vào kết quả giải quyết. Điều này cho thấy vai trò tiếp công dân và giải thích, tuyên truyền pháp luật của chính quyền cơ sở còn yếu, thiếu sự chủ động và cầu thị trong lắng nghe ý kiến của người dân.

Đáng chú ý, cử tri cũng phản ánh tình trạng một số nơi chưa thực hiện nghiêm túc chế độ tiếp công dân định kỳ của người đứng đầu chính quyền địa phương. Việc tiếp dân thường do cán bộ chuyên môn đảm nhiệm, trong khi các vụ việc khiếu kiện phức tạp lại không được người có trách nhiệm trực tiếp đối thoại, dẫn đến mâu thuẫn không được tháo gỡ từ gốc.

Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ làm công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo còn thiếu tinh thần trách nhiệm, thiếu kỹ năng nghiệp vụ, dẫn đến việc xử lý đơn thư không đúng quy trình, bỏ sót thông tin quan trọng, hoặc chưa bảo đảm đúng thời hạn theo quy định của pháp luật. Có hiện tượng chuyển đơn "lòng vòng", né tránh trách nhiệm, gây khó khăn cho người dân trong việc theo dõi và thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo.

Một biểu hiện đáng lo ngại là số lượng đơn thư gửi đến Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội tiếp tục có xu hướng tăng. Cử tri cho rằng điều này phản ánh sự thiếu hiệu quả trong giải quyết khiếu nại, tố cáo ở cấp cơ sở, khiến người dân phải vượt cấp, gửi đơn lên Trung ương như "cứu cánh" cuối cùng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chỉ một tỷ lệ rất nhỏ vụ việc được Thường trực tiếp công dân của Quốc hội tiếp nhận và xử lý trực tiếp (chỉ chiếm 23,8% trong tổng số vụ việc năm 2024). Phần lớn các vụ việc được chuyển về các cơ quan có thẩm quyền, chủ yếu là Thanh tra Chính phủ.

Ủy ban Dân nguyện của Quốc hội nhận định, để khắc phục những tồn tại nêu trên, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp, trong đó trước hết là tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu địa phương trong việc trực tiếp tiếp công dân, chủ động đối thoại, tháo gỡ từ cơ sở. Đồng thời, tăng cường công khai, minh bạch quá trình giải quyết đơn thư, đặc biệt là đăng tải kết quả giải quyết trên Cổng thông tin điện tử các cấp để người dân theo dõi, giám sát.

Một đề xuất quan trọng khác được nêu trong báo cáo là cần nâng cao vai trò giám sát của đại biểu Quốc hội tại địa phương trong việc đôn đốc, kiểm tra việc giải quyết khiếu nại, tố cáo. Việc giám sát cần đi vào thực chất, có đánh giá hiệu quả cụ thể, kịp thời kiến nghị biện pháp xử lý đối với những trường hợp giải quyết không đúng quy định, gây bức xúc trong nhân dân.

Báo cáo cũng nhấn mạnh đến vai trò của công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quyền khiếu nại, tố cáo để người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, tránh tâm lý trông chờ, ỷ lại vào cấp trên. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, công bằng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Cử tri mong muốn Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội tiếp tục quan tâm sâu sát, đôn đốc và giám sát mạnh mẽ hơn nữa để chấm dứt tình trạng xử lý đơn thư mang tính hình thức, khơi dậy niềm tin vào công lý và pháp quyền trong Nhân dân./.