Chính quyền gần dân, nền tảng của thay đổi

Ở nhiều địa phương, nhất là vùng nông thôn ven đô, việc tổ chức chính quyền 2 cấp theo hướng tinh gọn, hiệu quả đã tạo ra những thay đổi rõ rệt. Cấp xã là nơi gần dân nhất, trực tiếp tiếp xúc, lắng nghe và giải quyết các nhu cầu cụ thể. Khi bộ máy hoạt động tốt, người dân được phục vụ nhanh chóng, kịp thời, tạo ra sự tin tưởng và đồng thuận cao.

Điểm phục vụ hành chính công Phúc Thịnh khang trang, sạch đẹp phục vụ người dân. Ảnh: Lan Anh

Xã Phúc Thịnh, TP Hà Nội là một ví dụ về việc thay đổi từ chương trình nông thôn mới. Những năm trước, hạ tầng còn nhiều hạn chế, đường xá nhỏ hẹp, xuống cấp. Tuy nhiên, với nguồn lực từ chương trình nông thôn mới cùng cách làm sát thực tế, chính quyền xã đã phối hợp với người dân triển khai hàng loạt công trình dân sinh. Những tuyến đường làng được bê tông hóa, hệ thống thoát nước cải thiện, cảnh quan xanh sạch hơn. Nhà văn hóa, sân chơi thể thao, điểm sinh hoạt cộng đồng được đầu tư đồng bộ.

Ông Nguyễn Văn Lợi, trưởng thôn tại xã Phúc Thịnh cho biết, chính quyền tổ chức họp dân định kỳ để lấy ý kiến từng việc. Trước khi khởi công bất kỳ công trình nào, đều có thông báo, mời người dân tham gia bàn bạc. Có khi còn tổ chức lấy phiếu để chọn phương án phù hợp nhất. Nhờ vậy, việc gì cũng có sự đồng thuận, người dân ủng hộ rất cao.

Những con đường liên xã tại Phúc Thịnh xanh sạch đẹp. Ảnh: Lan Anh

Tại xã Vĩnh Lộc, Thanh Hóa, chính quyền cơ sở cũng triển khai cách làm tương tự. Lực lượng Công an xã, bên cạnh vai trò giữ gìn trật tự, còn tham gia hỗ trợ dân sinh như hòa giải, giúp đỡ hộ nghèo sửa chữa nhà cửa, hướng dẫn người dân tiếp cận chính sách hỗ trợ sản xuất.

Theo một cán bộ Công an xã Vĩnh Lộc, "khi người dân tin tưởng, mọi việc phối hợp đều thuận lợi hơn. Chúng tôi không đứng ngoài đời sống của dân mà luôn có mặt khi cần".

Tại Phúc Thịnh (TP Hà Nội) và nhiều xã khác, cùng với tổ chức chính quyền 2 cấp, việc thực hiện chất lượng các dịch vụ công thiết yếu cũng được cải thiện. Trường học được xây mới, bổ sung thiết bị dạy học. Trạm y tế được nâng cấp, có bác sĩ trực thường xuyên. Các thủ tục hành chính đơn giản hóa, nhiều giấy tờ được giải quyết ngay trong ngày, không phải lên huyện như trước.

Cùng với đó, phong trào bảo vệ môi trường, xây dựng làng xanh – sạch – đẹp được duy trì đều đặn. Tổ tự quản về vệ sinh môi trường được thành lập ở từng thôn. Người dân tự giác trồng hoa ven đường, thu gom rác đúng nơi quy định. Chính quyền xã định kỳ tổ chức ngày “chủ nhật xanh”, vận động cả cộng đồng cùng dọn dẹp.

Tại Vĩnh Lộc, sau khi triển khai tuyến đường trục chính liên xã, việc đi lại thuận tiện hơn hẳn. Các hộ dân vùng xa không còn cách trở về giao thông như trước. Nông sản dễ tiêu thụ hơn nhờ có đường vận chuyển thuận lợi. Hệ thống thủy lợi, điện sinh hoạt cũng được đầu tư từ nguồn xã hội hóa và ngân sách.

Một góc xã Vĩnh Lộc dường như "thay da, đổi thịt". Ảnh: Lan Anh.

Cơ hội mở rộng từ hội nhập ASEAN

Quá trình hội nhập khu vực, đặc biệt là sau khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của ASEAN năm 1995, đã mở ra nhiều cơ hội tiếp cận khoa học kỹ thuật, thị trường và nguồn lực mới cho người dân nông thôn. Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng gắn kết với khu vực, nhiều mô hình sản xuất tiên tiến từ Thái Lan, Malaysia, Indonesia... được giới thiệu đến các hợp tác xã và hộ nông dân.

Tại Phúc Thịnh (TP Hà Nội), nhiều nông hộ đã áp dụng mô hình trồng rau an toàn theo tiêu chuẩn của một số nước ASEAN. Gia đình bà Lê Thị Tám, thôn Thụy Hà, là một trong những điển hình. Sau khi tham gia tập huấn kỹ thuật, bà thay đổi cách làm truyền thống, chuyển sang trồng rau theo luống cao, tưới nhỏ giọt và sử dụng chế phẩm sinh học thay cho thuốc trừ sâu hóa học. “Sản phẩm sạch, bán được giá hơn. Mình còn được giới thiệu kết nối với các chuỗi tiêu thụ tại Hà Nội. Làm bài bản thì có đầu ra ổn định, không lo bị ép giá,” bà Tám nói.

Doanh nghiệp địa phương cũng được hưởng lợi rõ rệt từ sự thay đổi về hạ tầng và cách điều hành của chính quyền cơ sở. Ông Nguyễn Văn Cường, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nội thất An Phú, cơ sở sản xuất đồ gỗ tại xã Phúc Thịnh, cho biết: “Trước đây, sản phẩm đồ gỗ của chúng tôi chỉ bán lẻ trong vùng, chưa có điều kiện tiếp cận thị trường rộng hơn. Nhưng vài năm gần đây, nhờ hạ tầng giao thông được cải thiện, thủ tục hành chính gọn nhẹ, cùng với sự hỗ trợ của chính quyền xã trong việc kết nối với các hội chợ, triển lãm. Chúng tôi đã có cơ hội đưa sản phẩm vào các hệ thống phân phối lớn và tiếp xúc với đối tác khu vực ASEAN. Hội nhập khu vực không còn là chuyện xa vời, mà là hướng đi thực tế nếu biết tận dụng thế mạnh truyền thống gắn với tiêu chuẩn mới.”

Anh Nguyễn Văn Cường (áo đen) chụp ảnh lưu niệm cùng cán bộ, công nhân, người lao động của Công ty. Ảnh: NVCC.

Cách đây đúng 33 năm trước, này 22/7/1992, Việt Nam chính thức ký Hiệp ước Bali, bắt đầu hành trình hội nhập khu vực. Hai năm sau, Việt Nam tham dự Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN tại Bangkok cùng các nước trong khu vực. Đến năm 1995, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 7 của ASEAN. Quá trình hội nhập không chỉ diễn ra ở cấp quốc gia, mà còn lan tỏa đến từng địa phương, từng làng quê.

Người dân các xã nông thôn, nơi trước kia còn nhiều khó khăn, giờ đã được tiếp cận cơ hội phát triển theo cách thức bài bản hơn. Các chính sách hỗ trợ sản xuất, khuyến nông, xúc tiến thương mại không chỉ gói gọn trong phạm vi quốc gia mà còn mở rộng hợp tác khu vực. Việc ứng dụng kỹ thuật tiên tiến, tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất giúp người dân nâng cao năng suất và chất lượng hàng hóa.

Ông Nguyễn Văn Thắng, người dân Phúc Thịnh (TP Hà Nội), nhận xét: “Trước kia làm nông là tự phát, ai biết gì làm nấy. Giờ có kỹ thuật, có tư vấn từ xã và huyện, làm gì cũng chắc tay hơn. Thị trường cũng rộng mở hơn, không bó hẹp quanh làng.”

Còn tại xã Vĩnh Lộc (Thanh Hóa), chính quyền xã đã tổ chức nhiều buổi tuyên truyền, giới thiệu cơ hội xuất khẩu qua sàn thương mại điện tử, mô hình hợp tác xã kiểu mới. Một số hộ dân đã thử nghiệm bán sản phẩm nông sản chế biến qua các nền tảng trong nước và nhận phản hồi tích cực.

Tăng cường nội lực, mở rộng liên kết

Chương trình nông thôn mới không chỉ là cải thiện điều kiện vật chất, mà còn là thay đổi cách nghĩ, cách làm. Khi người dân thấy chính quyền sát sao, chính sách dễ tiếp cận, họ sẵn sàng tham gia các hoạt động chung. Từ đó, hình thành mối liên kết giữa người dân – chính quyền – doanh nghiệp trong cùng một mục tiêu phát triển.

Con đường trước và sau khi được làm mới, người dân vô cùng phấn khởi. Ảnh: Lan Anh

Từ Hà Nội đến Thanh Hóa, từ những xã ngoại thành như Phúc Thịnh đến xã trung du như Vĩnh Lộc, mô hình xây dựng nông thôn mới đang dần hình thành một chuẩn mực sống mới: Sạch sẽ, ngăn nắp, có quy hoạch, có dịch vụ cơ bản và có điều kiện sản xuất hiện đại. Mỗi xã một cách làm, nhưng điểm chung là đặt người dân làm trung tâm và hướng tới hiệu quả thực chất.

Khi nội lực được củng cố và liên kết với các nguồn lực bên ngoài, nhất là trong cộng đồng ASEAN, nông thôn Việt Nam có điều kiện để phát triển bền vững hơn. Không chỉ giữ vai trò là nơi sản xuất nông nghiệp, nông thôn mới còn là không gian sống, sinh hoạt và kết nối với các vùng đô thị, vùng sản xuất lớn./.