Ngày 20/7, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị tập huấn trực tuyến về công tác tư pháp khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, điều chỉnh địa giới hành chính, mở rộng không gian phát triển của từng địa phương đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác tư pháp ở cả cấp tỉnh và cấp xã. Trong mô hình này, quyền hạn, trách nhiệm của từng cấp được xác định lại theo hướng tinh gọn, gần dân và sát thực tiễn hơn.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai đã phát sinh nhiều khó khăn, đặc biệt tại cấp cơ sở - nơi trực tiếp thực hiện phần lớn các thủ tục hành chính liên quan đến người dân và doanh nghiệp.

Hội nghị được tổ chức dựa trên kết luận của Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh tại Hội nghị trực tuyến ngày 11/7; đồng thời tiếp thu kiến nghị từ các địa phương nhằm cung cấp thông tin, hướng dẫn thực hiện các nhiệm vụ mới trong công tác tư pháp.

Hội nghị tập huấn: Kết nối và tháo gỡ khó khăn

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh, hội nghị tập huấn được thiết lập điểm cầu đến các Sở Tư pháp và đặc biệt là trực tiếp hơn 3.000 điểm cầu đến cấp xã, với mong muốn bước đầu hướng dẫn trực tiếp thực hiện một số nhiệm vụ cần thiết của công chức tư pháp địa phương tại thời điểm hiện nay, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, giải quyết tốt hơn công việc của người dân tại cơ sở.

Đồng thời, ngoài phần trình bày chuyên đề, các đơn vị và địa phương trao đổi, thảo luận những khó khăn, vướng mắc trong thực tế giúp cán bộ tư pháp địa phương hiểu sâu, làm đúng và xử lý công việc hiệu quả trong thực tiễn.

5 chuyên đề được tập huấn tại hội nghị, gồm: Phân cấp, phân quyền và nhiệm vụ ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) của chính quyền địa phương 2 cấp; quy trình ban hành VBQPPL của chính quyền cấp xã; trách nhiệm và nội dung kiểm tra, rà soát VBQPPL, xử lý vi phạm hành chính của chính quyền địa phương 2 cấp; trách nhiệm và quy trình giải quyết các thủ tục hành chính trong lĩnh vực hộ tịch, chứng thực, đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài, kỹ năng sử dụng phần mềm giải quyết hộ tịch, hộ tịch liên thông, lưu trữ hồ sơ; trách nhiệm và quy trình giải quyết thủ tục hành chính, quy trình kiểm tra trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp tại chính quyền địa phương 2 cấp; trách nhiệm và quy trình giải quyết bồi thường nhà nước tại chính quyền địa phương 2 cấp.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết 5 chuyên đề được tập huấn tại hội nghị. Ảnh: moj.gov.vn

Điểm mới trong lĩnh vực hộ tịch và chuyển đổi số

Ông Nhâm Ngọc Hiển, Phó Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp, giới thiệu các điểm mới về phân định thẩm quyền trong lĩnh vực hộ tịch. UBND cấp xã hiện được mở rộng thẩm quyền, không chỉ thực hiện đăng ký các sự kiện hộ tịch thông thường mà còn giải quyết các trường hợp có yếu tố nước ngoài, bao gồm công dân Việt Nam và người nước ngoài. Đồng thời, các địa phương được khuyến khích khai thác Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử để xác nhận thông tin và thực hiện các nghiệp vụ liên quan.

Về nuôi con nuôi, ông Hiển nhấn mạnh, giấy khám sức khỏe của người nhận con nuôi và người được giới thiệu làm con nuôi trong nước phải do bệnh viện đa khoa, phòng khám đa khoa hoặc trung tâm y tế khu vực cấp. UBND cấp xã có trách nhiệm hỗ trợ người dân nộp hồ sơ trực tuyến đến đúng cơ quan có thẩm quyền, đảm bảo thuận tiện và minh bạch.

Hệ thống thông tin đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử cũng là một điểm nhấn quan trọng. Từ ngày 1/7/2025, phần mềm đăng ký và quản lý hộ tịch mới mới được vận hành trên toàn quốc theo mô hình 2 cấp, đáp ứng hầu hết các nghiệp vụ cơ bản, góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.

Ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản & Quản lý xử lý vi phạm hành chính chia sẻ về trách nhiệm kiểm tra VBQPPL. Theo đó, HĐND, UBND các cấp, Chủ tịch UBND cấp tỉnh; chính quyền địa phương cấp trên kiểm tra theo thẩm quyền VBQPPL do chính quyền địa phương cấp dưới ban hành. Sở Tư pháp và các cơ quan được giao nhiệm vụ sẽ đóng vai trò đầu mối, hỗ trợ tổng hợp, theo dõi và đôn đốc công tác kiểm tra.

Hướng tới xây dựng hệ thống tư pháp hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Mai Lương Khôi khẳng định, mô hình chính quyền 2 cấp mới sẽ không tránh khỏi những vướng mắc trong quá trình vận hành, đặc biệt liên quan đến ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Để hoàn thành các nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến cuối năm, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị thuộc Bộ và Sở Tư pháp rà soát kế hoạch, tập trung nguồn lực thực hiện nhiệm vụ; phối hợp chặt chẽ với địa phương để nắm bắt, giải đáp và tháo gỡ khó khăn, đặc biệt trong phân cấp, phân quyền.

Đặc biệt, đẩy mạnh phổ biến, giáo dục pháp luật, cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng dịch vụ công. Các Sở Tư pháp tham mưu cho UBND cấp tỉnh kiện toàn đội ngũ cán bộ tư pháp, đảm bảo đủ số lượng, năng lực để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Hội nghị tập huấn không chỉ là bước khởi đầu để hướng dẫn công tác tư pháp địa phương mà còn đặt nền móng cho sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tư pháp và các địa phương, hướng tới xây dựng một hệ thống tư pháp hiệu quả, gần dân và đáp ứng tốt yêu cầu phát triển trong thời kỳ mới.