Xu hướng và động lực thúc đẩy FDI

Trong 5 tháng đầu năm 2025, các dự án đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đã giải ngân khoảng 8,9 tỷ USD, tăng 7,9% so với cùng kỳ năm 2024, theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính. Tổng vốn đầu tư đăng ký mới, điều chỉnh vốn, và góp vốn mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đạt hơn 18,38 tỷ USD, tăng 51,2% so với cùng kỳ năm 2024.

FDI không chỉ mang lại dòng vốn lớn mà còn là biểu tượng của cơ hội, công nghệ và sự kết nối toàn cầu. Từ các nhà máy sản xuất tại Đông Nam Á đến các dự án năng lượng sạch ở châu Phi, FDI đang tái định hình bản đồ kinh tế thế giới. Điều gì khiến làn sóng đầu tư này trở nên mạnh mẽ đến vậy?

Sự tăng trưởng của FDI tại Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2025 là kết quả của nhiều yếu tố hội tụ. Theo Cục Thống kê, cả nước có 1549 dự án đầu tư mới được cấp phép, tăng 14,1%, với tổng vốn đăng ký đạt 7,02 tỷ USD, giảm 13,2% so với cùng kỳ. Có 674 lượt dự án đăng ký điều chỉnh vốn đầu tư, tăng 28,1%, với tổng vốn tăng thêm đạt 8,52 tỷ USD, gấp gần 3,4 lần cùng kỳ năm trước. Trong quý I/2025, Việt Nam ghi nhận 850 dự án mới với tổng vốn đăng ký 4,33 tỷ USD, tăng 11,5% về số lượng dự án nhưng giảm 31,5% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2024.

Vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam qua các năm.

Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo dẫn đầu với số vốn đăng ký mới đạt 2,62 tỷ USD, chiếm 60,5% tổng vốn cấp mới. Kinh doanh bất động sản đứng thứ hai với 1,13 tỷ USD, chiếm 26,1%, trong khi các ngành còn lại thu hút 581,5 triệu USD, chiếm 13,4%. Xét về quốc gia, Singapore dẫn đầu với 1,32 tỷ USD, chiếm 30,5% vốn đầu tư mới, tiếp theo là Trung Quốc với 1,23 tỷ USD, chiếm 28,5%, Đài Loan với 368,1 triệu USD, chiếm 8,5%, và Nhật Bản với 341,8 triệu USD, chiếm 7,9%.

Hình thức góp vốn, mua cổ phần cũng tăng trưởng mạnh. Trong quý I/2025, có 810 lượt góp vốn với tổng giá trị 1,49 tỷ USD, tăng 83,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, 374 lượt góp vốn làm tăng vốn điều lệ với giá trị 654,14 triệu USD, và 436 lượt mua cổ phần trong nước với giá trị 835,31 triệu USD. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hình thức này với 487,6 triệu USD, chiếm 32,7%, tiếp theo là hoạt động chuyên môn, khoa học công nghệ với 337,2 triệu USD, chiếm 22,7%.

Việt Nam thu hút FDI mạnh mẽ nhờ vị trí địa lý chiến lược và các chính sách ưu đãi đầu tư. Các hiệp định thương mại tự do như CPTPP và EVFTA đã giảm rào cản thương mại, tạo điều kiện cho dòng vốn nước ngoài. Lực lượng lao động trẻ và năng động là một lợi thế lớn. Các dự án lớn từ Samsung trong sản xuất điện tử và Intel trong công nghệ cao đã củng cố vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Các khu vực khác trên thế giới cũng chứng kiến sự gia tăng FDI, với các dự án năng lượng tái tạo tại châu Phi và đầu tư vào trí tuệ nhân tạo tại các nền kinh tế phát triển, cho thấy sự đa dạng của dòng vốn này.

Tác động và tương lai của FDI

FDI mang lại những thay đổi sâu rộng trong kinh tế và xã hội. Tại Việt Nam, các khu công nghiệp FDI đã tạo ra hàng triệu việc làm, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế. Doanh nghiệp địa phương được hưởng lợi từ việc tiếp cận công nghệ tiên tiến và quy trình quản lý hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh. Các dự án FDI không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn thúc đẩy hợp tác quốc tế, tạo nền tảng cho một thế giới kết nối chặt chẽ hơn.

Tuy nhiên, FDI cũng đặt ra nhiều thách thức. Sự phụ thuộc quá mức vào vốn ngoại có thể khiến các quốc gia dễ bị tổn thương trước biến động kinh tế toàn cầu. Vấn đề môi trường là một mối lo lớn, khi một số dự án FDI từng gây ô nhiễm tại các khu công nghiệp ở Việt Nam.

Danh sách 15 nền kinh tế lớn nhất Châu Á 2025 (Nguồn: Seasia Stats)

Để tận dụng tối đa FDI, các quốc gia cần xây dựng chiến lược thu hút vốn có chọn lọc, ưu tiên các lĩnh vực bền vững như năng lượng sạch và công nghệ xanh. Việc đảm bảo cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường là yếu tố then chốt.

Nhìn về tương lai, FDI sẽ tiếp tục là lực đẩy quan trọng cho kinh tế toàn cầu. Các quốc gia như Việt Nam cần duy trì môi trường đầu tư hấp dẫn, đồng thời tăng cường đào tạo nhân lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư.

Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, chỉ những quốc gia biết tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức mới có thể dẫn đầu. Năm 2025 đang chứng minh rằng FDI không chỉ là dòng vốn, mà là chìa khóa mở ra cánh cửa thịnh vượng./.