Văn hoá tiết kiệm của các bậc vĩ nhân 

Trải qua gần 3.000 năm, từ Đức Phật Thích ca cho đến các bậc danh tăng Việt Nam như: Trần Nhân Tông, Vạn Hạnh và các thiền sư đều là những bậc “thân giáo” vĩ đại. Họ tiết kiệm trong từng hơi thở, bữa ăn, từng hành xử.

Phật hoàng Trần Nhân Tông là ví dụ tiêu biểu cho người đứng đầu từ bỏ mọi xa hoa để tu hành trên núi Yên Tử. Ngài sống tam thường bất túc, ăn không no, mặc không ấm, ngủ không dài để rèn luyện đạo lực và giáo hoá quần chúng. Hành trạng của ngài là ánh sáng soi đường cho tăng ni Đại Việt soi đường suốt nhiều thế kỷ.

Tượng Phật hoành Trần Nhân Tông trên non thiêng Yên Tử

Ngài sáng lập dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử-dòng thiền Việt Nam độc lập thống nhất với chủ trương hoà nhập giữa đạo và đời, không rườm rà, không lãng phí thời gian. Đây là biểu hiện rõ ràng của một văn hoá tiết kiệm cả về tư duy, thời gian và tài lực.

Thiền sưTuệ Tĩnh dùng lá thuốc chữa bệnh cho dân; Hoà thượng Thích Thanh Từ tái sử dụng từng tờ giấy; Hoà thượng Thích Quảng Đức đốt mình để tiết kiệm lời nói; Đức Pháp chủ Thích Phổ Tuệ đã suốt đời mình sống thanh bần lạc đạo, tụng kinh viết sách, tu tập dưới mái chùa làng khiêm tốn, thanh tịnh;

Hoà thượng Thích Nhất Hạnh, sống đơn giản để thấy an lạc, tiết kiệm vật chất để dư sức lo việc đạo; …

Đảng, Nhà nước đề cao văn hoá tiết kiệm

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãng tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, không chỉ là người đề cao vai trò tiết kiệm , mà còn là tấm gương sáng ngời về lối sống tham đạm, giản dị. Học tập và làm theo phong cách của Bác không chỉ giúp mỗi cá nhân rèn luyện phẩm chất đạo đức tốt đẹp, mà còn góp phần xây dựng xã hội văn minh, giàu mạnh.

Tư tưởng tiết kiệm của Bác gần gũi với tinh thần tu tập của đức Phật và tăng đoàn ngày xưa.

Còn nhớ, sau khi đất nước giành độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ lo củng cố chính quyền, mà còn đặc biệt quan tâm đến xây dựng đạo đức lối sống mới cho toàn dân. Trong đó, phải kể đến phong trào “hũ gạo tiết kiệm”, để giúp đồng bào, chiến sỹ còn khó khăn. Chính bản thân Bác là tấm gương sống động nhất. Bác thường ăn cơm với muối vừng, rau luộc, sống trong căn nhà sàn đơn sơ. Bác luôn nhấn mạnh: “Tiết kiệm chứ không phải hà tiện. Tiết kiệm là sử dụng hợp lý, tránh lãng phí để dành phần hơn cho người khác. Còn, hà tiện là chỉ biết giữ cho mình, không dám dùng, không dám chia sẻ”.

Ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển, kéo theo đó, lối sống xa hoa hưởng thụ xuất hiện, thì tinh thần tiết kiệm chống lãng phí luôn được nhắc nhở, cảnh tỉnh.

Trong bài viết: “Thực hành tiết kiệm” của Tổng Bí thu Tô Lâm đã khẳng định: “Tiết kiệm và chống lãng phí là hai thành tố gắn bó hữu cơ với nhau, là hai trụ cột để đi tới thịnh vượng và giàu mạnh. Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí là điều cần làm trong cuộc sống của từng cá nhân và toàn xã hội, là cơ sở để xây dựng xã hội văn minh, phát triển bền vững. Đó phải là trách nhiệm của chúng ta và cần trở thành nếp sống văn hoá hàng ngày của mỗi chúng ta”.

Trụ trì là “thân giáo” trong lối sống tiết kiệm, chân chánh

Theo Thượng toạ Thích Đạo Hiển, Chánh Thư ký, Ban Trị sự Phật giáo Quảng Ninh, người đứng đầu trong các cơ sở Phật giáo, là những người đi tiên phong định hướng và truyền cảm hứng cho tăng ni noi theo nếp sống tiết kiệm, tri túc, chống lãng phí. Họ không chỉ nói, mà còn là sống với nó, truyền đạt bằng cả thân giáo, khẩu giáo, ý giáo.

Những người đứng đầu trong các cơ sở Phật giáo, là trụ trì, viện trưởng học viện,… không chỉ giữ vai trò quản lý hành chính, mà còn là người gieo mầm cho các thế hệ tăng ni kế thừa. Qua cách sống, cách chi tiêu, cách giảng dạy, học truyền đi thông điệp: “Tiết kiệm là cách sống có đạo, là cách tu có trí, là cách yêu thương có trách nhiệm”.

Người đứng đầu trong các cơ sở tôn giáo còn là cầu nối giữa nhà chùa và chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội trong việc tham gia các phòng trào thi đua thực hành tiết kiệm, bảo vệ môi trường, chống lãng phí. Những sáng kiến và mô hình tốt góp phần nhân rộng trong toàn xã hội. Ảnh: Năng Lương

Trên thực tế nhiều cơ sở Phật giáo đã triển khai tốt các phong trào tiết kiệm ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng, như: Chùa Yên Tử, Bái Đình tổ chức các thanh niên tình nguyên tuyên truyền các chương trình tiết kiệm tài nguyên, tiết kiệm điện, không dùng túi nilon, sử dụng vật liẹu tái chế, năng lượng xanh…

Một số cơ sở còn tổ chức mô hình: “Tủ quần áo miễn phí”, “Bữa cơm không đồng”, “Tủ bánh mỳ thiện nguyện”, phục vụ người nghèo, vừa là hành động từ bi, vừa là ví dụ điển hình về việ sử dụng nguồn lực tiết kiệm, hiệu quả và đúng mục đích. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý điều hành sinh hoạt Phật sự như: Thư mời điện tử, giảng pháp trực tuyến, thay vì in sách hàng loạt… cũng là biểu hiện của văn hoá tiết kiệm và thân thiện với môi trường.