TS Tạ Thu Thủy, Trường Cán bộ Thanh tra chia sẻ, mỗi cuộc thanh tra gắn với những rủi ro khác nhau, trong đó con người cũng là một trong những yếu tố liên quan đến rủi ro trong hoạt động thanh tra .Hoạt động thanh tra liên quan trực tiếp đến những con người cụ thể ở các vị trí khác nhau như: Người ra quyết định thanh tra, trưởng đoàn thanh tra, thành viên đoàn thanh tra…

Vì vậy, khi tiến hành một cuộc thanh tra, cần phải lựa chọn người có bản lĩnh chính trị, có năng lực chuyên môn tốt, dũng cảm, dám đương đầu với cái sai.

Theo đó, căn cứ tình hình thực tế việc triển khai thực hiện nhiệm vụ, người ra quyết định thanh tra lựa chọn cán bộ phù hợp làm Trưởng đoàn thanh tra. Trưởng đoàn thanh tra có trách nhiệm tổ chức điều hành chung, có tầm nhìn bao quát với kế hoạch chung của cuộc thanh tra để cuộc thanh tra đạt hiệu quả cao nhất.

Với vai trò, trách nhiệm như vậy đòi hỏi Trưởng đoàn thanh tra phải có năng lực, kinh nghiệm, nắm bắt nội dung trọng tâm để chỉ đạo, điều hành các thành viên trong đoàn thanh tra thực hiện nhiệm vụ được phân công đạt hiệu quả, chất lượng.

Thực tế cho thấy, không phải cuộc thanh tra nào cũng được diễn ra thuận lợi và đạt kết quả tốt từ khi triển khai thực hiện đến khi kết luận thanh tra được ban hành. Tuỳ theo nội dung, tính chất đặc thù từng cuộc thanh tra mà trong quá trình thanh tra có thể phát sinh những khó khăn, vướng mắc, phức tạp chưa dự báo trước được. Có thể kể đến những khó khăn trong việc thu thập, thẩm tra, xác minh tài liệu, chứng cứ phục vụ thanh tra; đối tượng thanh tra thiếu hợp tác…

Hoặc những vấn đề nảy sinh trong nội bộ đoàn thanh tra, như: thành viên đoàn thanh tra không đồng ý với phân công nhiệm vụ của trưởng đoàn, sự phối hợp giữa các thành viên trong đoàn thanh tra không hiệu quả, quan điểm khác nhau giữa trưởng đoàn thanh tra và thành viên đoàn thanh tra trong việc đề xuất biện pháp xử lý sai phạm…

TS Tạ Thu Thủy nói, khi gặp các tình huống như vậy, đòi hỏi Trưởng đoàn thanh tra phải am hiểu sâu về chuyên môn nghiệp vụ, bản lĩnh vững vàng vượt qua cám dỗ, thử thách; ứng xử, giao tiếp một cách khéo léo, không được cứng nhắc mà phải tuỳ cơ ứng biến để xử lý tình huống một cách linh hoạt, có các giải pháp điều chỉnh chính xác, kịp thời.

Bên cạnh đó, Trưởng đoàn thanh tra cần phát huy khả năng quy tụ, tập hợp đoàn kết giữa các thành viên trong đoàn, chủ trì thực hiện việc trao đổi, thảo luận dân chủ trong nội bộ đoàn.

Đối với những khó khăn, vướng mắc, phức tạp vượt quá thẩm quyền và khả năng của Trưởng đoàn thì cần kịp thời báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của người ra quyết định thanh tra. Ngăn ngừa, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc nhiều vào năng lực chỉ đạo, điều hành của Trưởng đoàn thanh tra.

“Do đó, mỗi cán bộ, công chức khi được giao trọng trách làm Trưởng đoàn thanh tra cần không ngừng tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, chính trị, nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng lãnh đạo, quản lý và trau dồi thêm một số kỹ năng cần thiết khác để trong mọi tình huống, hoàn cảnh khó khăn vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao”, TS Thủy nhấn mạnh.

Ngoài việc lựa chọn Trưởng đoàn thanh tra phù hợp, thủ trưởng cơ quan, đơn vị chủ trì cuộc thanh tra phải đề xuất thành viên đoàn thanh tra nhằm bảo đảm về số lượng, có năng lực chuyên môn và ý thức trách nhiệm đáp ứng yêu cầu của cuộc thanh tra.

"Nếu làm tốt khâu này, sẽ lựa chọn ra những thành viên đáp ứng yêu cầu cả về chính trị, đạo đức và năng lực chuyên môn" TS Tạ Thu Thủy nói.

Ngược lại, nếu không làm tốt khâu này, không có sự giám sát chặt chẽ, có thể dẫn đến tình trạng rủi ro hình thành nhóm lợi ích ngay từ khi thành lập đoàn thanh tra.

Cũng theo TS Tạ Thu Thủy, chính môi trường thanh tra gợi mở cho người tiến hành thanh tra biết mình cần những kiến thức gì và cập nhật, bổ sung những kiến thức ấy như thế nào, bằng cách nào cho hiệu quả nhất, hạn chế được rủi ro nhiều nhất.

Do đó, việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức đóng vai trò quan trọng nhằm cung cấp những kiến thức, kỹ năng cơ bản để nhận diện, phát hiện, phòng ngừa rủi ro có thể xảy ra đối với chính bản thân mình. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức, thực hiện cuộc thanh tra là nhu cầu mang tính khách quan, hỗ trợ đắc lực cho các khâu nghiệp vụ của hoạt động thanh tra.

Tuy nhiên, khác với nhiều hoạt động quản lý nhà nước khác, yêu cầu bảo mật thông tin trong lĩnh vực hoạt động thanh tra rất quan trọng. “Theo đó, bên cạnh việc tích cực, chủ động ứng dụng công nghệ số trong hoạt động thanh tra nhằm hỗ trợ lập kế hoạch thanh tra và xử lý chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, theo dõi tiến độ, nhật ký điện tử… tạo công cụ phân tích thông minh phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ thì vấn đề bảo mật thông tin cũng cần được lưu ý”, TS Tạ Thu Thủy nói.